دموکرات‌ها اعلام کرده‌اند قصد دارند مجموعه‌ای از تحقیقات را درباره کسب و کارهای او آغاز کنند؛ بخشی از این بررسی‌ها به قراردادهای گسترده اسپیس‌ایکس با وزارت دفاع، نیروی فضایی و ناسا مربوط خواهد بود.
اهمیت این موضوع فقط به ارزش مالی قراردادها محدود نمی‌شود.
بنا به گزارش آکسیوس، قانون‌گذاران و مقام‌های پیشین دولت آمریکا معتقدند وابستگی ارتش به یک شرکت خصوصی برای پرتاب‌های فضایی، ارتباطات ماهواره‌ای و برخی مأموریت‌های امنیتی، خود به یکی از موضوعات مهم تحقیق تبدیل شده است.
قراردادهای ۱۰ میلیارد دلاری پس از خروج ماسک از دولت
بر اساس گزارشی از مؤسسه غیرانتفاعی Democracy Defenders Fund که در گزارش آکسیوس به آن استناد شده، اسپیس‌ایکس از زمان خروج ماسک از نقش مشاوره‌ای خود در دولت آمریکا در مه ۲۰۲۵، دست‌کم ۱۰ میلیارد دلار قرارداد جدید با نهادهای دولتی دریافت کرده است.
در میان این قراردادها، دو توافق بزرگ با نیروی فضایی آمریکا دیده می‌شود: قراردادی نزدیک به ۲.۳ میلیارد دلار برای ساخت شبکه‌ای از ماهواره‌های ارتباطی و توافقی حدود ۴.۲ میلیارد دلار برای توسعه سامانه راداری فضایی با هدف ردیابی موشک‌ها. ناسا نیز در سپتامبر ۲۰۲۶ قراردادی به ارزش ۹۴۶ میلیون دلار برای انجام سه مأموریت انتقال فضانوردان به ایستگاه فضایی بین‌المللی به این شرکت واگذار کرد.
این قراردادها احتمالاً از محورهای اصلی بررسی کنگره خواهند بود؛ به‌ویژه اینکه قانون‌گذاران می‌خواهند بدانند فرایند واگذاری آنها چگونه انجام شده و آیا وابستگی دولت به فناوری‌های اختصاصی اسپیس‌ایکس، رقابت با دیگر شرکت‌ها را محدود کرده است یا خیر.
پرونده اوکراین و کنترل استارلینک
یکی دیگر از موضوعات حساس، نقش ماسک و اسپیس‌ایکس در محدودشدن دسترسی اوکراین به خدمات ماهواره‌ای استارلینک و استارشیلد است. این مسئله پرسش‌هایی درباره میزان اختیار یک شرکت خصوصی برای تغییر یا محدودکردن دسترسی نیروهای نظامی و متحدان آمریکا به زیرساخت‌های ارتباطی حیاتی ایجاد کرده است.
سناتور ریچارد بلومنتال پیش‌تر تحقیقاتی را درباره وابستگی دولت آمریکا به استارلینک و استارشیلد آغاز کرده بود و خواستار توضیح درباره نحوه اعمال محدودیت‌ها، قراردادهای مرتبط و اختیارات شرکت در قطع یا تغییر خدمات شده بود.
به این ترتیب، بررسی‌های جدید کنگره می‌تواند علاوه بر جنبه مالی، به موضوعی امنیتی و راهبردی نیز تبدیل شود: اینکه در شرایط بحران، چه نهادی اختیار نهایی کنترل زیرساخت ارتباطی مورد استفاده نیروهای نظامی را در اختیار دارد؟
چرا کنارگذاشتن اسپیس‌ایکس آسان نیست؟
با وجود انتقادها، دولت آمریکا برای کاهش وابستگی خود به اسپیس‌ایکس با چالش جدی روبه‌روست. این شرکت در سال گذشته نزدیک به ۹۴ درصد پرتاب‌های مداری آمریکا را انجام داده و سهم موشک‌های آن از مأموریت‌های پرتابی این کشور در سال ۲۰۲۶ نیز حدود ۹۰ درصد بوده است.
شبکه استارلینک و نسخه نظامی آن، استارشیلد، نیز قابلیت‌هایی در اختیار دولت آمریکا قرار داده‌اند که رقبای فعلی هنوز به‌طور کامل قادر به ارائه آنها نیستند. به گفته رئیس فدراسیون فضایی تجاری آمریکا، شرکت‌هایی مانند آمازون با پروژه Amazon Leo احتمالاً دست‌کم یک تا دو سال تا رسیدن به مرحله عملیاتی فاصله دارند.
در همین حال، وزارت دفاع آمریکا برای تقویت گزینه‌های جایگزین، تعهد وام مشروطی به ارزش ۱۵۰ میلیون دلار به شرکت Rocket Lab داده است؛ اقدامی که می‌تواند بخشی از تلاش‌ها برای توسعه ظرفیت‌های مستقل از اسپیس‌ایکس باشد.
چالش نظارت بدون مختل‌کردن امنیت ملی
مسئله اصلی پیش روی کنگره، ایجاد تعادل میان نظارت بر قراردادهای دولتی و حفظ توان عملیاتی ارتش است. از یک سو، تمرکز بخش بزرگی از زیرساخت فضایی و ارتباطی آمریکا در یک شرکت خصوصی، نگرانی‌هایی درباره رقابت، شفافیت و تمرکز قدرت ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، جایگزینی سریع این ظرفیت‌ها ممکن نیست و هرگونه اختلال در همکاری با اسپیس‌ایکس می‌تواند مأموریت‌های حساس را تحت تأثیر قرار دهد.
در نهایت، تحقیقات احتمالی کنگره فقط درباره عملکرد یک شرکت یا قراردادهای ایلان ماسک نخواهد بود؛ بلکه آزمونی برای نحوه مدیریت وابستگی دولت‌ها به شرکت‌های خصوصی در زیرساخت‌های حیاتی عصر جدید است. پرسش محوری این است که چگونه می‌توان از قدرت و توان فناوری شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس بهره برد، بدون آنکه کنترل بخش مهمی از توان راهبردی کشور به یک بازیگر خصوصی وابسته شود.
