مطالعه جدید: تصویربرداری سیتی اسکن ممکن است از عوامل مؤثر در بروز سرطان باشد
مطالعه جدید: تصویربرداری سیتی اسکن ممکن است از عوامل مؤثر در بروز سرطان باشد
استفاده از اسکنهای توموگرافی کامپیوتری (CT scan) در سطح جهانی در حال افزایش است. در حالی که این تکنولوژی میتواند جان بسیاری را نجات دهد، برخی دانشمندان نگران اثرات بالقوهی تابش یونساز با دوز کم، در سیتی اسکن هستند که ممکن است خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد.
البته روی کاغذ احتمال ابتلا به سرطان ناشی از سیتی اسکن در سطح فردی بسیار ناچیز است و بیماران نباید از انجام این آزمایشها در صورتی که از نظر پزشکی ضروری تشخیص داده شوند، ترس داشته باشند.
بااینحال، تعداد آزمایشهای سیتیاسکن انجامشده در ایالات متحده از سال ۲۰۰۷ تاکنون، بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته است و محققان معتقدند آزمایشهای غیرضروری، جمعیت را در معرض پرتودهیهای غیرلازم قرار دادهاند.
بیماران نباید از انجام سیتیاسکن ضروری ترس داشته باشند
اکنون، گروهی از محققان در ایالات متحده و بریتانیا پیشبینی میکنند که دوزهای پایین تابش یونساز ناشی از سیتیاسکنها بهطور نظری میتوانند عامل پنج درصد از تمام موارد جدید سرطان در ایالات متحده باشند. فقط سیتی اسکنهای انجامشده در سال ۲۰۲۳، ممکن است مسئول بروز حدود ۱۰۳ هزار مورد سرطان در آینده باشند.
پیشبینی محققان بر اساس فرضیات و دادههای تاریخی از رویدادهای تابشی بالا صورت گرفته است. اما اگر درست باشد، سیتی اسکنها در سطح جمعیتی، از نظر خطر سرطان با عواملی همچون مصرف الکل قابلمقایسه خواهند بود. در حال حاضر، این موارد تنها خطرهای نظری هستند، اما بدان معنا نیست که ارزش بررسی ندارند. گرچه دانشمندان میدانند دوزهای بالای پرتو میتوانند سرطانزا باشند، شواهد قطعی برای ارتباط بین دوزهای پایین تابش یونساز و سرطان هنوز در دست نیست.
ارتباط احتمالی میان تابش یونساز با دوز پایین و افزایش خطر ابتلا به سرطان عمدتاً براساس مطالعات بلندمدت بازماندگان بمباران اتمی و افرادی استوار است که در معرض فروپاشی نیروگاههای هستهای بودهاند. به عنوان نمونه، در گروهی از ۲۵ هزار بازمانده هیروشیما که دوزی معادل سه مرتبه یا بیشتر سیتیاسکن دریافت کرده بودند، افزایش اندک اما معناداری در خطر ابتلا به سرطان در طول عمرشان مشاهده شد.
اینکه آیا نتایج بازماندگان حوادث هستهای برای سیتیاسکنها نیز صادق است یا خیر، همچنان موضوعی بحثبرانگیز است. درعینحال، خطرهای نظری باید در برابر فواید فراوان سیتی اسکن سنجیده شوند، فناوریای که میتواند با دوزهای بسیار پایین تابش یونساز (تقریباً معادل جذب پرتو طبیعی از محیط در طی سه سال)، طیف گستردهای از بیماریها و آسیبهای پنهان را شناسایی کند.
دکتر سینتیا مککالا، متخصص تصویربرداری سیتی و رئیس پیشین انجمن فیزیکپزشکی ایالات متحده، میگوید: «خطر احتمالی ناشی از یک سیتیاسکن برای بیماری که وضعیت حاد دارد، بهمراتب کمتر از خطر بیماری زمینهای است.»
برای نمونه، نتایج یک کارآزمایی گسترده در سطح ملی در ایالات متحده نشان داد که در میان افراد سیگاری و سابقاً سیگاری، آنهایی که تحت سیتیاسکن با دوز پایین قرار گرفته بودند، در مقایسه با کسانی که فقط عکسبرداری قفسه سینه انجام داده بودند، کاهش ۲۰ درصدی در مرگومیر ناشی از سرطان ریه داشتند.
-
تصاویر سیتی اسکن اسرار مومیایی سههزار ساله مصری را فاش کرد24 آبان 03
مطالعه ‘3
-
کشف روشی برای محافظت دربرابر آسیب ناشی از تابش شدید اشعه10 خرداد 98
مطالعه ‘5
-
پنجاه سال پیش پزشکان برای اولینبار داخل جمجمه انسان را دیدند15 مهر 00
مطالعه ‘6
پیشبینیهای جدید دربارهی خطر سرطان بر پایهی فجایع تابشی گذشته بنا شدهاند، اما نسبت به تحلیلهای پیشین، جزئیات بیشتری دربارهی میزان پرتودهی واقعی ارائه میدهند؛ چرا که میزان دریافت پرتو میتواند به نوع دستگاه سیتیاسکن، مدت زمان اسکن، اندازهی بدن بیمار و حساسیت ناحیهی مورد تصویربرداری بستگی داشته باشد.
اطلاعات ناشناس تحقیق از ۱۴۳ بیمارستان و مرکز درمانی سرپایی در سراسر ایالات متحده گردآوری شدهاند. پژوهشگران با استفاده از آمار مربوط به سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲، پیشبینی کردند که در سال ۲۰۲۳، حدود ۹۳ میلیون مورد سیتیاسکن روی تقریباً ۶۲ میلیون بیمار انجام شده است. تیم تحقیق براساس خطرهای تابشی مرتبط، برآورد میکند که سیتیاسکنهای انجامشده در سال ۲۰۲۳ ممکن است با ۱۰۳٬۰۰۰ مورد سرطان در آینده ارتباط داشته باشند.
برای برآورد دقیق و تجربیِ خطر ابتلا به سرطان در طول عمر، به مطالعات پیگیرانهای نیاز است که چندین دهه و در مقیاس جمعیتی بسیار بزرگ انجام شوند. بااینحال، یافتههای تحقیق نشان میدهند که برخی افراد ممکن است نسبت به تابش یونساز با دوز پایین، آسیبپذیرتر از دیگران باشند.
خطرات تابش سیتی اسکن برای بزرگسالان کمتر است
اگرچه بیشتر سیتی اسکنها در بزرگسالان انجام میشوند، برآوردها نشان میدهند که خطر سرطانزایی در کودکان و نوجوانان بالاتر است. برای مثال، افرادی که پیش از یکسالگی سیتیاسکن دریافت کردهاند، بهنظر میرسد که خطر مادامالعمر بالاتری برای ابتلا به سرطان تیروئید داشته باشند و این موضوع در میان بیماران زن شایعتر است.
یافتههای مطالعات استرالیایی نیز میزان برآوردشدهی خطر کلی ابتلا به سرطان بر اثر پرتوی سیتیاسکن را بالا گزارش کردهاند. بنابراین، در صورتی که روشهای بدون تابش یونساز بتوانند همان کارایی تشخیصی را ارائه دهند، باید از انجام سیتیاسکنهای غیرضروری پرهیز شود.
مطالعه در نشریهی JAMA Internal Medicine منتشر شده است.
