داستان توسعه یونیکس؛ سیستم‌عاملی که بی‌سروصدا بر دنیا پادشاهی می‌کند

سیستم‌عامل یونیکس که در سال ۱۹۶۹ در راهروهای آزمایشگاه‌های بلِ AT&T متولد شد، نه محصول دستور شرکتی، بلکه زاده‌ی کنجکاوی دو مهندس با نام‌های کن تامپسون و دنیس ریچی بود.

آنچه با هدف نجات پروژه‌ی شکست‌خورده‌ی مالتیکس آغاز شد، به معماری انقلابی‌ای بدل شد که تعامل نرم‌افزار با سخت‌افزار، درک توسعه‌دهندگان از پیچیدگی و مقیاس‌پذیری سیستم‌ها را بازتعریف کرد. طی پنج دهه، مسیر یونیکس آینه‌ای از تحولات دنیای کامپیوتر شد: از انشعاب به نسخه‌های انحصاری تا الهام‌بخشی به انقلاب متن‌باز و نفوذ ژرف به لایه‌های دنیای دیجیتال.

موفقیت و نبوغ یونیکس در اصول بنیادینش تعریف می‌شود: سادگی و ماژولار بودن. این مفاهیم که در دهه‌ی ۱۹۷۰ با نوآوری‌هایی مانند سلسله‌مراتب فایل‌ها، «پایپ» (Pipe) و زبان برنامه‌نویسی C تبلور یافتند، به یونیکس اجازه دادند از محدوده‌ی PDP-7 فراتر رود. ریچی و تامپسون با جداسازی سیستم‌عامل از سخت‌افزار از طریق کدهای قابل حمل، ناخواسته پایه‌های اکوسیستم‌های ناهمگون و شبکه‌ای رایانش قرن ۲۱ را بنا نهادند.

این مقاله سفر یونیکس از آغاز تا حضوری خاموش اما فراگیر در دنیای تکنولوژی را دنبال می‌کند؛ روایتی از سیستم‌عاملی که برای اجرای بازی «سفری فضایی» توسعه یافت و بعد به الگویی برای نرم‌افزارهای مقیاس‌پذیر، امن و سازگار تبدیل شد. برای توسعه‌دهندگان، مورخان و فناوران، داستان یونیکس گواهی است بر قدرت ماندگار ایده‌هایی که در محدودیت‌ شکل می‌گیرند.

در سال ۱۹۶۰، آزمایشگاه‌های بلِ AT&T، مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) و جنرال‌الکتریک (GE) پروژه‌ای بلندپروازانه را برای توسعه‌ی یک سیستم‌عامل اشتراک زمانی به نام مالتیکس (مخفف Multiplexed Information and Computing Service به‌معنی «خدمات محاسباتی و اطلاعاتی چندبخشی») آغاز کردند.