اولین پیوند مثانه در جهان امیدی تازه برای بیمار مبتلا به سرطان به ارمغان آورد

جراحان آمریکایی با موفقیت نخستین پیوند مثانه‌ی انسانی را در تاریخ ۴ می (۱۴ اردیبهشت) ۲۰۲۵ انجام دادند. این عمل پیچیده که هشت ساعت به طول انجامید، شامل برداشت کلیه و مثانه از یک اهداکننده‌ی عضو و پیوند آن‌ها به بیماری بود که به‌دلیل بیماری کلیوی و سرطان، این اعضا را از دست داده بود.

دکتر نیما نصیری، اورولوژیست دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس، گفت: «کلیه بلافاصله پس از پیوند حجم زیادی از ادرار تولید کرد و عملکرد کلیه بیمار به سرعت بهبود یافت. پس از جراحی نیازی به دیالیز نبود و ادرار به‌درستی وارد مثانه جدید شد.»

دکتر ایندربیر گیل، اورولوژیست دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، توضیح می‌دهد: «این جراحی لحظه‌ای تاریخی در دنیای پزشکی است و می‌تواند روش برخورد ما با بیمارانی را که به‌دقت انتخاب شده‌اند و از مثانه‌هایی با علائم شدید و عملکرد ازکارافتاده رنج می‌برند، به‌طور چشمگیری تغییر دهد. پیوند عضو، روشی نجات‌بخش و ارتقاء‌دهنده‌ی کیفیت زندگی برای بسیاری از بیماری‌هایی ا‌ست که اعضای حیاتی بدن را درگیر می‌کنند و حالا مثانه نیز به این فهرست اضافه شده است.»

تا پیش از این، تنها گزینه برای بیماران با مثانه‌های به‌شدت آسیب‌دیده، استفاده از بخشی از روده برای جایگزینی عملکرد مثانه بود. اما دکتر گیل می‌گوید این روش در ۸۰ درصد موارد با عوارض همراه است، از جمله مشکلات گوارشی یا کاهش عملکرد کلیه؛ چرا که میکروبیوم دستگاه گوارش و ادراری تفاوت‌های بسیار زیادی با یکدیگر دارند.

عکاس: Nick Carranza / UCLA Health

بااین‌حال، پیوند مثانه تاکنون به‌شدت دشوار بوده، چرا که این اندام دارای سیستم عروقی پیچیده‌ای‌ است که در عمق شکم قرار دارد و دسترسی و مدیریت آن را بسیار چالش‌برانگیز می‌کند. تیم پزشکی بیش از چهار سال برای انجام این جراحی، آماده‌سازی انجام داده بود. این روند شامل تمرین انجام پیوند با کمک ربات روی اهداکنندگانی بود که فوت شده اما همچنان به دستگاه تنفس مصنوعی متصل بودند. این تمرین‌ها به پزشکان امکان داد تا تکنیک‌های جدید و دقیق لازم برای انجام این عمل پیچیده را توسعه داده و آن‌ها را در شرایط واقعی شبیه‌سازی کنند. این آمادگی دقیق و علمی نقش کلیدی در موفقیت نخستین پیوند مثانه در جهان ایفا کرد.

سپس گروه جراحی توانستند تکنیک‌های جدیدی را که ساخته بودند، برای پیوند مثانه و کلیه‌ی اهداکننده به بیماری ۴۱ ساله به کار ببرند که هفت سال به دیالیز وابسته بود. اسکار لارینسار، دریافت‌کننده‌ی مثانه، مردی متأهل و پدر چهار فرزند است که سال‌ها پیش هر دو کلیه و بیشتر مثانه‌اش را از دست داده بود. در حالی که مثانه‌ی یک مرد به‌طور متوسط می‌تواند تا ۷۰۰ میلی‌لیتر مایع نگه دارد، باقیمانده‌ی مثانه‌ی لارینسار تنها ظرفیت ۳۰ میلی‌لیتر را داشت.

جراحان با متصل‌کردن برخی از رگ‌ها و سرخرگ‌ها پیش از کاشت عضو، توانستند تا حدی روند جراحی را ساده‌تر کنند. با وجود پیچیدگی بالای این مورد، همه‌چیز طبق برنامه پیش رفت و جراحی موفقیت‌آمیز بود. دکتر گیل اظهار کرد: «وضعیت بیمار خوب است و ما از روند پیشرفت بالینی او تا به امروز رضایت داریم.»

پزشکان در حال برنامه‌ریزی برای انجام چهار عمل جراحی دیگر در چارچوب کارآزمایی بالینی در زمینه‌ی پیوند مثانه هستند. جراحان توضیح می‌دهند که بیماران باید تحت درمان طولانی‌مدت با داروهای سرکوب‌کننده‌ی سیستم ایمنی باشند یا از پیش به چنین درمانی نیاز داشته باشند تا از رد‌ عضو پیوندی جلوگیری شود. این داروها عوارض و خطرات زیادی دارند، بنابراین پیوند عضو فقط در مواردی انجام می‌شود که هیچ گزینه‌ی دیگری وجود نداشته باشد. اگر چهار مورد پیوندی بعدی نیز موفقیت‌آمیز باشند، کارآزمایی بالینی گسترده‌تری آغاز خواهد شد.

با اینکه هنوز نمی‌دانیم مثانه‌ی پیوندی جدید در بلندمدت چطور عمل خواهد کرد و دقیقاً چه میزان داروی سرکوب ایمنی نیاز است، جراحان خوش‌بین‌اند که این پیوند آغاز تحولی مهم و امیدبخش برای میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا باشد که با بیماری‌ها و نارسایی‌های مثانه دست‌وپنجه نرم می‌کنند. دکتر گیل می‌گوید: «با وجود ناشناخته‌ها، هدف ما این است که بفهمیم آیا پیوند مثانه می‌تواند به بیماران دارای مثانه‌های به‌شدت آسیب‌دیده کمک کند تا زندگی سالم‌تری داشته باشند یا خیر.»