۳۰ شهریور؛ از آغاز فروش آیفون ۵ تا سقوط عمدی گالیله در مشتری

بعضی ابزارها برای کشف جهان ساخته می‌شوند و بعضی با شیوه‌ی پایان کارشان به تاریخ راه پیدا می‌کنند. گالیله هر دو سرنوشت را تجربه کرد و پس از سال‌ها کاوش، در مشتری نابود شد تا جهانی یخی را آلوده نکند.

رد همان جسارت را می‌توان در ربات‌های جهنده‌ی ریوگو، سفر تکرارشونده‌ی مارینر ۱۰ و آزمایش‌هایی دید که مقاومت الکتریکی و ذرات زیراتمی را از قلمرو نادیدنی بیرون کشیدند.

روی سیارک ریوگو، گذاشتن یک چرخ روی زمین کافی بود تا همان چرخ کاوشگر را از سطح جدا کند. گرانش ناچیز سیارک، مهندسان ژاپنی را به راه‌حلی متفاوت رساند. هایابوسا ۲ در ارتفاع حدود ۵۵ متری، مجموعه‌ی MINERVA-II1 را رها کرد. Rover-1A و Rover-1B سالم فرود آمدند، تصویر فرستادند و با چرخاندن جرم داخلی خود از نقطه‌ای به نقطه‌ی دیگر جهیدند.

۸ سال پیش، دو ربات کوچک به نخستین کاوشگرهای متحرکی بدل شدند که با موفقیت روی یک سیارک فرود آمدند و خودکار عکس گرفتند. هر پرش در گرانش ضعیف ریوگو می‌توانست نزدیک به ۱۵ دقیقه طول بکشد، درحالی‌که مریخ‌نوردهای چرخ‌دار مسیر را پیوسته و آهسته می‌پیمایند. موفقیت MINERVA-II1 نشان داد کاوش اجرام کوچک به نسخه‌ی مینیاتوری مریخ‌نوردها نیاز ندارد و گاهی جهیدن، مطمئن‌ترین شکل حرکت است.

آزمایشگاه هایکه کامرلینگ اونس در لیدن با شعاری روشن پیش می‌رفت که دانش از راه اندازه‌گیری به دست می‌آید. فیزیک‌دان هلندی، متولد ۱۷۳ سال پیش در خرونینگن، ابزارهایی ساخت که ماده را به چند درجه بالاتر از صفر مطلق می‌رساندند. او در سال ۱۹۰۸ هلیوم را نزدیک ۴٫۲ کلوین مایع کرد و سردترین آزمایشگاه دوران خود را در اختیار گرفت.

جایزه‌ی نوبل فیزیک ۱۹۱۳ پژوهش‌های اونس درباره‌ی خواص ماده در دماهای پایین و تولید هلیوم مایع را به رسمیت شناخت. میراث آزمایش‌های لیدن اکنون در آهن‌رباهای دستگاه‌های ام‌آر‌آی، شتاب‌دهنده‌های ذرات و بخشی از سخت‌افزار رایانش کوانتومی جریان دارد.

رشته‌ای از حباب‌های ریز در یک ظرف شفاف می‌توانست حرکت ذره‌ای نادیدنی را آشکار کند. دونالد آرتور گلیزر، متولد ۱۰۰ سال پیش در کلیولند، پس از دریافت دکتری از مؤسسه‌ی فناوری کالیفرنیا در سال ۱۹۴۹ به‌دنبال آشکارسازی مناسب برای ذرات پرانرژی بود. حاصل کارش اتاقک حباب شد که در سال ۱۹۵۲ راه تازه‌ای برای دیدن برخوردهای زیراتمی گشود.

مایع فوق گرم اتاقک در مسیر ذرات باردار حباب می‌ساخت و دوربین، ردهای منحنی یا شاخه‌شاخه را برای تحلیل ثبت می‌کرد. گلیزر در سال ۱۹۶۰ و در ۳۴ سالگی، به‌تنهایی نوبل فیزیک گرفت.

روایت الهام‌گرفتن او از بطری نوشیدنی گازدار بیش از حد ساده شده؛ چون اختراعش حاصل آزمایش‌های حساب‌شده بود. آشکارسازهای دیجیتال امروز میلیون‌ها رویداد را مستقیم ثبت می‌کنند، اما زبان تصویری اتاقک حباب هنوز یکی از ماندگارترین چهره‌های فیزیک ذرات به‌شمار می‌رود.

مارینر ۱۰ با یک دیدار کوتاه از عطارد قانع نشد. مدار خورشیدی کاوشگر به‌گونه‌ای طراحی شده بود که آن را دوباره به نزدیکی سیاره برگرداند. در گذر دوم، فضاپیما از فاصله‌ی حدود ۴۸٬۰۶۹ کیلومتری عطارد عبور کرد و دوربین‌هایش ناحیه‌ی قطب جنوبی را به نقشه‌ی تصویری بشر افزودند.

۵۲ سال پیش، چنین بازگشتی نمایش دقیقی از مهندسی مدار بود. مارینر ۱۰ با کمک گرانشی زهره به عطارد رسید و سرانجام سه بار از کنار مقصد گذشت. کاوشگر بیش از ۲٬۷۰۰ تصویر گرفت که نزدیک به نیمی از سطح سیاره را پوشش می‌دادند. کمبود گاز سامانه‌ی کنترل وضعیت، مهندسان را واداشت از فشار نور خورشید بر صفحات و آنتن کمک بگیرند. داده‌های ماموریت برای دهه‌ها مرجع شناخت عطارد ماند و مسیر MESSENGER و BepiColombo را هموار کرد.

آخرین مقصد گالیله همان غول گازی بود که سال‌ها پیرامونش چرخیده بود. ناسا مدارگرد را به درون جو مشتری فرستاد. سیگنال پایانی نزدیک ۵۲ دقیقه بعد به زمین رسید و پایان سفری را اعلام کرد که با پرتاب از شاتل فضایی آتلانتیس در سال ۱۹۸۹ آغاز شده بود.

پس از ۲۳ سال، پایان عمدی ماموریت هنوز نمونه‌ای روشن از حفاظت سیاره‌ای به‌شمار می‌رود. ناسا نمی‌خواست فضاپیمایی فرسوده و احتمالا آلوده روزی روی اروپا سقوط کند. گالیله برای آنکه مهم‌ترین کشف خودش دست‌نخورده بماند، در مشتری سوخت.

صف‌های فروشگاه‌های اپل فقط برای نمایشگر بزرگ‌تر شکل نگرفته بودند. آیفون ۵ بدنه‌ای کشیده‌تر، نمایشگر رتینای ۴ اینچی، تراشه‌ی A6 و ارتباط LTE داشت؛ اما تغییر کوچکی در لبه‌ی پایینی گوشی آینده‌ی میلیون‌ها کابل و وسیله‌ی جانبی را تعیین کرد. کانکتور لایتنینگ جای درگاه ۳۰ پین را گرفت و بسیاری از کاربران ناچار شدند سراغ کابل یا مبدل تازه بروند.

آیفون ۵ نخستین آیفونی بود که عرضه‌ی کاملش با مدیریت تیم کوک انجام شد. گذار جنجالی به لایتنینگ اکوسیستم لوازم جانبی اپل را برای یک دهه شکل داد و سپس با حرکت آیفون به USB-C، همان بحث هزینه‌ی مهاجرت دوباره زنده شد.