ژن‌ها شخصیت ما را می‌سازند، اما همه چیز را تعیین نمی‌کنند

سال‌هاست دانشمندان تلاش می‌کنند بفهمند چه چیزی شخصیت انسان را شکل می‌دهد. آیا ویژگی‌هایی مثل اجتماعی بودن، مسئولیت‌پذیری، اضطراب یا کنجکاوی در ژن‌های ما نوشته شده‌اند یا نتیجه تجربه‌ها و محیط زندگی هستند؟

دوقلوهای همسان نمونه جالبی برای پاسخ به این پرسش هستند. آن‌ها تقریباً DNA یکسانی دارند، اما ممکن است با گذشت زمان شخصیت‌های متفاوتی پیدا کنند. این موضوع نشان می‌دهد ژنتیک تنها عامل تعیین‌کننده شخصیت نیست.

بااین‌حال، DNA بی‌تأثیر هم نیست. بزرگ‌ترین مطالعه ژنتیکی درباره ویژگی‌های شخصیتی تا امروز نشان داده است که هزاران تغییر کوچک در ژن‌ها با تفاوت‌های شخصیتی میان افراد ارتباط دارند؛ اما این تغییرات به‌تنهایی نمی‌توانند شخصیت یک فرد را پیش‌بینی کنند.

به گزارش ساینس‌آلرت، در پژوهشی به سرپرستی تد شوابا از دانشگاه ایالتی میشیگان، پژوهشگران داده‌های ژنتیکی و شخصیتی حدود ۱٫۱۴ میلیون نفر را از ۴۶ گروه مطالعاتی بررسی کردند. دانشمندان در این مطالعه روی مدل معروف پنج ویژگی بزرگ شخصیت تمرکز کردند: برون‌گرایی، توافق‌پذیری، وظیفه‌شناسی، روان‌رنجوری و گشودگی به تجربه. این پنج ویژگی از رایج‌ترین معیارهایی هستند که روان‌شناسان برای توصیف تفاوت‌های شخصیتی افراد استفاده می‌کنند.

محققان با روش تحلیل ارتباط در سطح ژنوم (GWAS)، میلیون‌ها بخش از DNA افراد را بررسی کردند تا ببینند آیا تغییرات ژنتیکی خاصی با ویژگی‌های شخصیتی ارتباط دارند یا نه. نتیجه این بررسی، شناسایی ۱۲۶۰ تغییر ژنتیکی مرتبط با پنج ویژگی اصلی شخصیت بود که ۸۲۴ مورد از آن‌ها پیش‌تر شناخته نشده بودند. بااین‌حال، هیچ «ژن شخصیت» مشخصی پیدا نشد که بتواند مثلاً نشان دهد فردی حتماً برون‌گرا یا مضطرب خواهد بود.

پژوهشگران دریافتند تفاوت‌های ژنتیکی شناسایی‌شده فقط حدود ۷٫۴ تا ۱۰٫۶ درصد از تفاوت‌های شخصیتی میان افراد را توضیح می‌دهند. حتی زمانی که محققان تلاش کردند با استفاده از اطلاعات ژنتیکی شخصیت افراد را پیش‌بینی کنند، این پیش‌بینی‌ها کمتر از چهار درصد از تفاوت‌های شخصیتی را توضیح می‌دادند.

به گفته میشل نیوار، همه‌گیرشناس ژنتیک از دانشگاه بریستول و یکی از پژوهشگران مطالعه، ژن‌ها بر استعدادهای شخصیتی ما اثر می‌گذارند، اما عوامل محیطی مانند تربیت، فرهنگ و تجربه‌های زندگی نقش بسیار بزرگ‌تری دارند.

پژوهشگران برای بررسی دقیق‌تر نقش ژنتیک، اطلاعات خواهر و برادرها و دوقلوهای ناهمسان را هم مقایسه کردند. این افراد تا حد زیادی از محیط رشد یکسان برخوردار هستند، اما ترکیب ژنتیکی متفاوتی دارند. نتایج نشان داد اثرات ژنتیکی بر شخصیت در این گروه‌ها تقریباً مشابه چیزی بود که میان افراد غیرمرتبط دیده می‌شد.

پژوهش اخیر فقط برای شناخت شخصیت انسان نیست. دانشمندان می‌توانند از اطلاعات ژنتیکی شخصیت برای بررسی ارتباط میان ویژگی‌های رفتاری و موضوع‌هایی مانند سلامت، مشارکت اجتماعی یا طول عمر استفاده کنند. برای نمونه، برخی مطالعات پیش‌تر ارتباط میان برون‌گرایی و احتمال تماس بیشتر با دیگران در دوران دنیاگیری کووید-۱۹ را بررسی کرده بودند.

درنهایت، مطالعه نشان می‌دهد شخصیت انسان حاصل ترکیبی از ژن‌ها و محیط است. DNA می‌تواند بخشی از گرایش‌های شخصیتی ما را توضیح دهد، اما نمی‌تواند مشخص کند یک فرد دقیقاً چه کسی خواهد شد. تجربه‌ها، انتخاب‌ها و شرایط زندگی همچنان نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت ایفا می‌کنند.

پژوهش در ژورنال Nature منتشر شده است.