معرفی Open Notebook؛ جایگزین متن‌باز و خصوصی NotebookLM برای اجرا روی کامپیوتر

اگر NotebookLM گوگل را برای تحقیق، خلاصه‌کردن اسناد و ساخت پادکست‌های هوش مصنوعی می‌پسندید اما ترجیح می‌دهید کنترل بیشتری روی داده‌های خود داشته باشید، پروژه‌ی متن‌باز Open Notebook گزینه‌ی جالبی است. سازندگانش Open Notebook را جایگزینی برای NotebookLM معرفی می‌کنند که می‌تواند روی کامپیوتر یا سرور خود کاربر اجرا شود.

اوپن نوت‌بوک امکان اضافه‌کردن PDF، صفحات وب، فایل‌های متنی، ویدئو، صدا و لینک‌ها را فراهم می‌کند و کاربر می‌تواند درباره‌ی منابع خود با هوش مصنوعی گفت‌وگو کند، خلاصه بگیرد، یادداشت و تحلیل تولید کند و بین محتواها جست‌وجو انجام دهد. حتی امکان تبدیل محتوای تحقیق به پادکست چندگوینده نیز وجود دارد.

تفاوت مهم با NotebookLM در آزادی انتخاب مدل است. اوپن نوت‌بوک از بیش از ۱۷ ارائه‌دهنده‌ی هوش مصنوعی پشتیبانی می‌کند؛ از اوپن‌ای‌آی، آنتروپیک، گوگل و اسپیس‌ایکس‌ای‌آی گرفته تا مدل‌های محلی که با Ollama یا LM Studio اجرا می‌شوند. در نتیجه کاربر می‌تواند برای هر پروژه مدل یا سرویس مناسب خودش را انتخاب کند.

از نظر حریم خصوصی هم اجرای کاملاً محلی امکان‌پذیر است. مستندات پروژه می‌گوید با Docker و مدلی مانند Ollama می‌توان کل سیستم را روی همان کامپیوتر اجرا کرد و بدون ارسال داده به سرویس‌های ابری، با منابع شخصی گفت‌وگو کرد. البته اگر مدل ابری انتخاب شود، اطلاعات موردنیاز برای پردازش به همان ارائه‌دهنده ارسال خواهد شد.

اوپن نوت‌بوک REST API دارد و از Docker Compose برای راه‌اندازی پشتیبانی می‌کند؛ بنابراین می‌توان آن را بخشی از گردش‌کارهای تحقیقاتی یا ابزارهای شخصی قرار داد. پروژه با مجوز MIT منتشر شده و کد آن در گیت‌هاب در دسترس است.

اوپن نوت‌بوک کپی دقیق NotebookLM نیست؛ بیشتر باید آن را یک محیط تحقیقاتی محلی و قابل‌تنظیم دانست که به کاربر اجازه می‌دهد خودش مدل، محل نگهداری داده‌ها و حتی نحوه‌ی استفاده از سیستم را انتخاب کند. برای کسانی که نمی‌خواهند تمام منابع تحقیقاتی خود را به یک سرویس ابری وابسته کنند، همین تفاوت مهم‌ترین مزیت پروژه محسوب می‌شود.