شیرین‌کننده محبوب جایگزین قند با افزایش خطر سکته و حمله قلبی ارتباط دارد

زایلیتول (Xylitol) که با عنوان گزیلیتول نیز شناخته می‌شود، ماده‌ی شیرین‌کننده‌ی رایج و نوعی الکل قند است که مقادیر بسیار کمی از آن در برخی مواد غذایی طبیعی وجود دارد. این ماده همچنین اغلب در مقادیری تا هزار برابر بیشتر از مواد غذایی طبیعی، به‌عنوان شیرین‌کننده‌ی مصنوعی به غذاها، نوشیدنی‌ها و محصولات بهداشت دهان و دندان اضافه می‌شود.

با وجود استفاده‌ی روزافزون از زایلیتول، پیامدهای سلامت بلندمدت این ماده که در محصولاتی مانند مربا، آدامس، خمیردندان، ماست و بستنی استفاده می‌شود هرگز به‌صورت گسترده مطالعه نشده بود. اکنون، یافته‌های مطالعه‌ای تازه نشان می‌دهد که مصرف زایلیتول با افزایش خطر سکته‌ی مغزی، حملات قلبی و مرگ ارتباط دارد.

به‌گزارش گاردین، پژوهشگران در بزرگ‌ترین مطالعه در نوع خود دریافتند که سطوح بالای زایلیتول در خون با افزایش خطر عوارض ناگوار و عمده‌ی قلبی‌عروقی همراه است. یافته‌های تازه در کنگره‌ی سالانه‌ی انجمن متخصصان قلب اروپا (ESC) در مونیخ که بزرگ‌ترین کنفرانس قلبی جهان به شمار می‌رود، ارائه شد.

نتایج به‌دست‌آمده از هر دو گروه با در‌نظر‌گرفتن داده‌های گروه‌های میانی، نشان‌دهنده‌ی رابطه‌ای وابسته به دوز بود؛ به این معنی که هرچه سطح زایلیتول در خون بالاتر باشد، نرخ حوادث قلبی‌عروقی نیز بیشتر است. علاوه‌بر‌این، پژوهشگران نشان دادند که افزایش حوادث قلبی‌عروقی مرتبط با زایلیتول، صرف‌نظر از ویژگی‌های پایه‌ای مانند سن و جنسیت، همواره ثابت بوده است.

پژوهشگران همچنین تاکید کردند که ارتباط مشاهده‌شده، مستقل از عوامل زمینه‌ای مانند شاخص توده‌ی بدنی، فشار خون بالا، دیابت و سطح چربی خون است؛ عواملی که احتمال دارد افراد را به سمت مصرف محصولات کم‌کالری سوق دهند.

دکتر مارکو ویتکوفسکی، نویسنده‌ی مطالعه از بیمارستان دانشگاهی چاریته در برلین، اعلام کرد نتایج مطالعه بر پایه‌ی پژوهش‌هایی شکل گرفته که پیش‌تر، نگرانی‌هایی را درباره‌ی زایلیتول برانگیخته بودند. ویتکوفسکی می‌گوید: «پژوهشگران در مطالعات قبلی نشان دادند که زایلیتول می‌تواند توانایی پلاکت‌ها را برای تشکیل لخته افزایش دهد.» او و همکارانش همچنین دریافتند که سطوح بالای زایلیتول در خون با حوادث ناگوار قلبی در افراد پرخطر طی دوره‌ای سه ساله مرتبط است.

ویتکوفسکی همچنین اشاره کرد شیرین‌کننده‌های مصنوعی توسط افرادی مصرف می‌شوند که تصور می‌کنند این مواد سالم‌تر از قند هستند و نهادهای نظارتی نیز معمولاً این شیرین‌کننده‌ها را ایمن می‌دانند.

یافته‌های بلندمدت در جمعیت عمومی نشان می‌دهد که دانش جامعه‌ی علمی درباره‌ی ایمنی قلبی‌عروقی زایلیتول تا چه حد اندک است؛ این امر ضرورت انجام پژوهش‌های بیشتر را آشکار می‌کند. به‌ویژه، اکنون که میزان زایلیتول موجود در محصولات روزبه‌روز در حال افزایش است.

دل استنفورد، متخصص ارشد تغذیه در بنیاد قلب بریتانیا، می‌گوید: «خطرات مرتبط با سلامت قلب به مرور زمان شکل می‌گیرند و اطمینان از اینکه مواد افزوده شده به غذاها در ایجاد این خطرات نقشی ندارند، حیاتی است.»

استنفورد توضیح می‌دهد شیرین‌کننده‌های مصنوعی، مانند زایلیتول، در بسیاری از مواد غذایی و نوشیدنی‌ها یافت می‌شوند و ممکن است مردم با این تصور که این ترکیبات انتخاب سالم‌تری هستند، بیشتر از آن‌ها استفاده کنند.

اما باید توجه داشت که مطالعه از نوع مشاهداتی بود؛ به این معنی که فقط می‌تواند ارتباط بین سطوح بالای زایلیتول و حوادث قلبی‌عروقی را نشان دهد، نه اینکه ثابت کند زایلیتول به‌طور مستقیم باعث حوادث شده است. بنابراین، به پژوهش‌های بیشتری برای اثبات این موضوع نیاز است. اما این به معنای چراغ سبز برای مصرف قند بیشتر هم نیست. همه‌ی افراد باید غذاها و نوشیدنی‌های فرآوری‌شده‌ای را که دارای قند یا نمک بالا هستند، در حد متعادل مصرف کنند.