رکوردشکنی کیهانی؛ کشف جوانترین سیاره شناختهشده با عمر کمتر از یک میلیون سال
رکوردشکنی کیهانی؛ کشف جوانترین سیاره شناختهشده با عمر کمتر
از یک میلیون سال
پژوهشگران میگویند جوانترین سیاره فراخورشیدی کشفشده تا به امروز را شناسایی کردهاند. براساس مطالعهای جدید، این دنیای «نوزاد» که بهتازگی در حال بیرونآمدن از پیله کیهانی خود در اطراف ستارهای نزدیک است، کمتر از یک میلیون سال عمر دارد و میتواند به پژوهشگران کمک کند تا فرایند شکلگیری دیگر سیارهها ازجمله زمین خودمان را بهتر درک کنند.
سیاره جوان که «الیاس ۲-۲۴ بی» (Elias 2-24 b) نام گرفته، به دور ستارهای تازهمتولدشده در فاصله حدود ۴۵۰ سال نوری از زمین میچرخد، بین دو تا چهار برابر مشتری جرم دارد و فاصلهاش تا ستارهی والدش، تقریباً دو برابر فاصله نپتون تا خورشید است.
اخترشناسان نخستین نشانههای وجود این سیاره جوان را در سال ۲۰۱۷ مشاهده کردند؛ زمانی که متوجه شکافی کوچک در قرص پیشسیارهای ستارهاش شدند؛ حلقهای چرخان از گاز، غبار و دیگر بقایایی که از فرایند شکلگیری ستاره بر جای مانده است. این شکاف بهوضوح نشان میداد که احتمالاً یک سیاره فراخورشیدی در آنجا شکل گرفته است؛ فرآیندی که در جریان آن، مواد چرخان قرص بر اثر نیروی گرانش به هم میپیوندند و تشکیل توده میدهند. بااینحال، در آن زمان خود این دنیای بیگانه بهطور مستقیم دیده نشده بود.
در مطالعهی جدید، پژوهشگران دادههای سه تلسکوپ را با یکدیگر ترکیب کردند: رصدخانه دبلیو ام کک در هاوایی، آرایه بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما) و تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (VLT) در شیلی. هدف این بود که شکاف موجود در قرص پیشسیارهای با جزئیات بیشتری بررسی شود.
پژوهشگران نهتنها توانستند بهطور مستقیم از الیاس ۲-۲۴ بی تصویربرداری و وجود آن را تأیید کنند، بلکه موفق به تعیین سن آن نیز شدند. نتایج نشان داد این دنیای بیگانه احتمالاً کمتر از یک میلیون سال عمر دارد.
آندرهآ برناردی، نویسنده اصلی مطالعه و دانشجوی دکترا در مؤسسه مطالعات اخترفیزیکی دانشگاه دیهگو پورتالس در شیلی، در بیانیهای گفت: «آنچه الیاس ۲-۲۴ بی را تا این اندازه شگفتانگیز میکند، سن آن است. این جوانترین سیارهای است که تاکنون شناسایی شده و از آنجایی که هنوز فعالانه از محیط اطرافش ماده جذب میکند، میتوانیم مرحلهای از شکلگیری سیارهها را مشاهده کنیم که بهندرت بهطور مستقیم دیده میشود.»
