راز مدار عجیب سیاره کوتوله پلوتو چیست؟

سیاره کوتوله پلوتو از بسیاری جهات با سیارات اصلی تفاوت دارد. این جرم آسمانی دیگر در دسته‌بندی سیارات اصلی منظومه شمسی قرار نمی‌گیرد. مدار آن نیز هم‌راستا با صفحه‌ی مداری هشت سیاره بزرگ نیست و علاوه بر این، شکلی بیضوی و کشیده دارد که همزمان با زاویه‌ای قابل توجه نسبت به مدار سیارات دیگر کج شده است.

در واقع، مدار پلوتو شباهت بیشتری به همسایگانش در کمربند کویپر دارد؛ منطقه‌ای حلقه‌ای شکل در بیرون مدار نپتون که از سیارات کوتوله‌ی دیگری مثل ماکماکی و اریس و میلیون‌ها جرم یخی کوچک میزبانی می‌کند. اما حتی در مقایسه با دیگر اجرام کمربند کویپر، مدار پلوتو عجیب است. پس چرا مدار پلوتو این‌گونه شکل گرفته است؟

مدار پلوتو بیضوی است، یعنی حالت دایره کامل ندارد و دارای مقدار انحراف است. به‌نقل از لایوساینس، میزان این انحراف یا «بیضوی بودن» مدار پلوتو ۰٫۲۵ است. درمقابل، مدار زمین تقریباً دایره‌ای است و بیضوی بودن آن فقط ۰٫۰۱۶۷ است. برای زحل و مریخ هم این عدد به ترتیب ۰٫۰۵۴ و ۰٫۰۹۳ است.

مدار پلوتو همچنین ۱۷٫۴ درجه کج است، در حالی که مدار زمین فقط ۱٫۵ درجه و مدار عطارد حدود ۲ درجه کج است. بیشتر سیارات منظومهٔ شمسی تقریباً در یک صفحه به دور خورشید می‌چرخند. این صفحه را «دایرةالبروج» می‌نامند. اما مدار پلوتو کاملاً هم‌سطح با این صفحه نیست و مدارش حدود ۱۷٫۴ درجه بالا یا پایین این صفحه کج شده است.

این بیضوی بودن و کجی غیرعادی، احتمالاً ناشی از تعامل پلوتو با نپتون و دیگر سیارات عظیم است. دانشمندان می‌گویند وقتی سیارات عظیم مثل نپتون در طول زمان حرکت کردند، گرانش آن‌ها پلوتو را به این مدار خاص کشانده است.