از استخوان آرنج تا ابزارهای سنگی؛ شواهد تازه از جثه تنومند دنیسوواها خبر میدهند
از استخوان آرنج تا ابزارهای سنگی؛ شواهد تازه از جثه تنومند
دنیسوواها خبر میدهند
هفت فسیل انسان باستانی و مجموعهای از ابزارها و بقایای حیوانات کشفشده در غاری در جنوب غرب چین، اطلاعات تازهای دربارهی ظاهر و شیوهی زندگی دنیسوواها ارائه میکند. دنیسوواها خویشاوندان نزدیک نئاندرتالها بودند، همزمان با انسانهای خردمند زندگی میکردند و با آنها آمیزش داشتند.
یکی از فسیلهای کشفشده، بخشی از استخوان آرنج است و نخستین استخوان بازوی دنیسوواها محسوب میشود که دانشمندان شناسایی کردهاند. پژوهشگران یافتههای مربوط به کشف فسیلها را که حدود ۱۵۰هزارسال قدمت دارند، در دو مقالهی تازه در نشریهی نیچر گزارش دادهاند.
بهگزارش ساینس، ماریا مارتینون تورس، دیرینانسانشناس مرکز ملی پژوهش تکامل انسان اسپانیا، میگوید: «سالها شناخت ما از دنیسوواها عمدتا به DNA و تعداد انگشتشماری فسیل تکهتکه محدود میشد. آنها دیگر فقط شبح مولکولی نیستند.»
در سال ۲۰۱۹، کارگری ساده در غار بیانفو در استان یوننان در جنوب غرب چین، هنگام فعالیت در پروژهای دولتی برای جنگلکاری در محل معدن سنگآهک متروکه، تعداد زیادی استخوان و فسیل حیوانی را مشاهده کرد. کارگر موضوع را به مقامهای استانی و مؤسسه استانی میراث فرهنگی و باستانشناسی یوننان اطلاع داد و مسئولان نیز گروهی را برای انجام کاوش اولیه به محل فرستادند.
غار بیانفو اکنون یکی از معدود مکانهای کشف بقایای دنیسوواها محسوب میشود
غار کارستی بیانفو، استخوانهای فراوانی را مخفی کرده بود. پژوهشگران با استفاده از روشی که زمان آخرین قرارگیری لایههای رسوبی در معرض نور خورشید را مشخص میکند، قدمت خاک محل کشف بقایا را بین ۱۳۴هزار تا ۱۶۷هزار سال برآورد کردند. غار بیانفو اکنون یکی از معدود مکانهای کشف بقایای دنیسوواها محسوب میشود.
از میان بیش از ۶۰هزار قطعه فسیلی موجود در غار، استخوانهای باستانی متعددی وجود داشت که به نظر میرسید متعلق به خانواده انسانتباران باشند، اما مشخص نبود که دقیقاً به کدام گونه از انسانهای باستانی تعلق دارند.
چیائومی فو، دیرینژنتیکدان از مؤسسه دیرینهشناسی مهرهداران و دیرینانسانشناسی آکادمی علوم چین و یکی از نویسندگان مقالهی نخست، میگوید: «پژوهشگران ابتدا تلاش کردند DNA باستانی را از استخوانها استخراج کنند، اما این کار فایدهای نداشت.» تیم پژوهش در مرحلهی بعد نمونههایی از استخوانها را برای یافتن پروتئینهای باستانی بررسی کرد. فو توضیح میدهد پروتئینها میتوانند در محیطهایی که به سردی غار دنیسووا در سیبری نیستند، برای مدت طولانیتری حفظ شوند.»
-
چهره پنهان انسانتبار اسرارآمیز دنیسووا سرانجام آشکار شد07 تیر 04مطالعه ‘4
-
اجداد ما با سه گروه از انسانتباران دنیسووا تولیدمثل کردند23 آبان 03مطالعه ‘3
-
کشف غیرمنتظره در تایوان: دنیسوواها قدبلندتر از چیزی بودند که تصور میکردیم29 روز قبلمطالعه ‘2
-
از سیبری تا تایوان؛ کشف هویت فسیلی مرموز، قلمرو زندگی انسانتبار دنیسووا را گسترش میدهد23 فروردین 04
مطالعه ‘5
براساس یافتههای پژوهش اول نیچر، پنج فسیل قطعاتی از کلاژن داشتند؛ پروتئینی رایج که در بافتهای سراسر بدن وجود دارد. امضای شیمیایی قطعات کلاژن که «پپتید» نام دارد، شباهت زیادی به امضای شیمیایی فسیلهای دیگری داشت که پژوهشگران پیشتر بهعنوان بقایای دنیسوواها شناسایی کرده بودند.
فهرست فسیلهای دنیسووانی تاییدشده هنوز چندان طولانی نیست و فقط یک استخوان انگشت و سه دندان از روسیه، یک دندان از لائوس، بخشی از فک پایینی از غاری در تبت، یک فسیل دیگر از کف دریا در نزدیکی تایوان و جمجمهای از شمال چین را شامل میشود. هائو لی، باستانشناس در مؤسسه پژوهش فلات تبت در آکادمی علوم چین و عضو تیم نویسندگان پژوهش دوم نیچر، میگوید: «غار بیانفو نخستین محوطهی کشف فسیلهای انسانتباران شناساییشده بهعنوان دنیسووا در جنوب غرب چین است.»
شکل قطعهی تازهشناساییشدهی استخوان زندزبرین که بخشی از آرنج است، سرنخهایی درباره تواناییهای حرکتی دنیسوواها ارائه میکند. ساختار این استخوان نشان میدهد مفاصل دنیسوواها احتمالاً مثل نئاندرتالها، انجام فعالیتهای سنگین مانند بلند کردن اجسام را امکانپذیر میکرد و مشابه انسانهای امروزی، توانایی انجام حرکات چابک را به آنها میداد.
ابزارهای کشفشده در بیانفو شامل قطعات سنگی، استخوانی و ابزارهای خراشدهنده نیز بود. دنیسوواها از ابزارها برای جداسازی گوشت از استخوان شکار استفاده میکردند. پژوهشگران میگویند ابزارسازی و کار با سنگ نسبتاً ساده بود؛ چند تراشه از سنگ جدا میکردند تا بتوانند از آنها استفاده کنند و وقت خود را صرف زیبایی ظاهری ابزار نمیکردند.
دنیسوواها میدانستند چه چیزی شکار خوب محسوب میشود
اما بن مارویک، باستانشناس دانشگاه واشینگتن که در پژوهش مشارکت نداشته است، در این دستساختهها نشانههایی از پیچیدگی میبیند. او میگوید: «دنیسوواها میتوانستند با مواد و ابزارهای مختلف کار کنند؛ هم با سنگ و هم با استخوان، و خود را به یک ماده خاص محدود نمیکردند.»
هرچند ساخت ابزارهای سنگی احتمالاً «براساس نیاز و بهصورت سریع و کاربردی» انجام میشده است، بقایای جانوری کشفشده، از جمله بقایای گوزن و گاومیش آبی، نشان میدهند دنیسوواهای جنوب غربی چین راهبرد مشخصی برای شکار داشتند: آنها روی شکار جانوران متوسط تا بزرگ تمرکز میکردند و میدانستند «چه چیزی شکار خوبی است؛ یعنی چه شکاری ارزش زمانی و تلاشی را که برای آن صرف میکنند دارد.»
