آیا گوشی هوشمند شما می‌تواند بفهمد دروغ می‌گویید؟

ممکن است هنگام گفت‌وگو با فردی دیگر، گوشی خود را روی میز بگذارید، بدون آنکه به این موضوع فکر کنید که این دستگاه کوچک چه اطلاعاتی می‌تواند درباره شما گردآوری کند. دوربین حرکت را رصد می‌کند، میکروفون صدا را دریافت می‌کند و حسگرهای حرکتی تغییرات ظریف را ثبت می‌کنند؛ در حالی که دستگاه‌های مدرن نسبت به سال‌های گذشته، شاخص‌های سلامت و فعالیت‌های روزانه بیشتری را جمع‌آوری می‌کنند. اما چه می‌شود اگر هوش مصنوعی از تمام این داده‌ها برای تشخیص راست‌گویی یا دروغ‌گویی استفاده کند؟

این ایده شبیه صحنه‌ای از یک فیلم علمی‌تخیلی به نظر می‌رسد، اما پیشرفت‌های سریع در حوزه حسگرها و هوش مصنوعی، آن را واقع‌گرایانه‌تر کرده است. بنابراین پرسش این است: آیا یک گوشی هوشمند واقعاً می‌تواند دروغ را تشخیص دهد؟
 

داده‌های حسگری

یک گوشی هوشمند مدرن تنها یک صفحه‌نمایش، دوربین و میکروفون نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از حسگرها است که محیط اطراف و نحوه استفاده از دستگاه را رصد می‌کنند. برای مثال، شتاب‌سنج و ژیروسکوپ می‌توانند حرکات جزئی گوشی را تشخیص دهند، در حالی که میکروفون قادر است صدا را ضبط کرده و از نظر فنی ویژگی‌های آن را تجزیه و تحلیل کند. در مورد دوربین نیز این دستگاه قادر به تشخیص چهره‌ها و ردیابی برخی حرکات و جزئیات آن‌ها شده است.

هنگامی که این داده‌ها با سیستم‌های هوش مصنوعی ترکیب می‌شوند، جستجوی الگوهای خاص در رفتار کاربر امکان‌پذیر می‌شود. با این حال، تشخیص این سیگنال‌ها به این معنا نیست که گوشی می‌تواند مستقیماً حقیقت را از دروغ تشخیص دهد.

صدا، تنش را آشکار می‌کند

صدا یکی از شاخص‌هایی است که به‌راحتی برای هوش مصنوعی قابل تجزیه و تحلیل است. هنگامی که فردی استرس دارد، سرعت گفتار، لحن صدا یا مدت زمان مکث میان جملات ممکن است تغییر کند. سیستم‌های نرم‌افزاری می‌توانند این ویژگی‌ها را تجزیه و تحلیل کرده و به دنبال تغییرات غیرمعمول بگردند.

با این حال، مشکل اصلی اینجاست که استرس لزوماً به معنای دروغ گفتن فرد نیست. صدای یک فرد ممکن است به دلیل احساس خجالت، ترس، عصبانیت یا فشار روانی تغییر کند، حتی اگر حقیقت مطلق را بیان کند. بنابراین، در نظر گرفتن تغییر صدا به عنوان مدرک قطعی دروغ‌گویی، نتیجه‌گیری نادرستی خواهد بود.
 

دوربین، چهره را تجزیه و تحلیل می‌کند

فناوری‌های تحلیل تصویر و ویدئو به‌طور قابل توجهی توسعه یافته‌اند و دوربین‌ها اکنون قادر به ردیابی حرکات صورت، سر و چشم و برخی حالات چهره هستند. این امر دریچه‌ای برای تحلیل رفتار فرد در حین مکالمه، مانند تغییرات در حالت چهره، جهت نگاه یا حرکات تکراری او، باز می‌کند.

با این حال، این باور که اجتناب از تماس چشمی به معنای دروغ گفتن است، دیگر یک قانون علمی قابل اعتماد محسوب نمی‌شود. علاوه بر این، حالات چهره میان افراد و موقعیت‌ها بسیار متفاوت است. بنابراین، گوشی می‌تواند حرکت و حالت چهره را تشخیص دهد، اما نمی‌تواند پنجره‌ای مستقیم به افکار کاربر باز کند و دریابد که آیا جمله‌ای که گفته شده صحیح است یا خیر.

حسگرهای سلامت

این تصویر با دستگاه‌هایی که در کنار گوشی کار می‌کنند، مانند ساعت‌های هوشمند، پیچیده‌تر هم می‌شود. بسته به مدل و حسگرهای موجود، این دستگاه‌ها می‌توانند شاخص‌هایی مانند ضربان قلب، حرکت و سایر داده‌های سلامت را رصد کنند. این سیستم ممکن است در طول یک مکالمه خاص، ضربان قلب بالا را تشخیص دهد، اما نمی‌تواند به‌طور خودکار علت آن را تعیین کند. شاید فرد عصبی باشد، قهوه نوشیده باشد، چند دقیقه پیش از پله‌ها بالا رفته باشد یا احساس هیجان کند. مشکل اساسی اینجاست که حسگر می‌تواند تغییر را اندازه‌گیری کند، اما لزوماً علت آن را نمی‌داند.
 

الگوسنجی و تحلیل ترکیبی

ارزش واقعی از یک حسگر واحد ناشی نمی‌شود، بلکه از توانایی هوش مصنوعی در ترکیب انواع مختلف داده‌ها به دست می‌آید. به جای تجزیه و تحلیل صدا به‌تنهایی، این سیستم می‌تواند به‌صورت نظری صدا را با حرکت، حالات چهره، داده‌های بیومتریک و زمینه مکالمه ترکیب کند تا الگوهای خاصی را جستجو نماید. اما حتی در این حالت نیز رسیدن به نتیجه‌ای قطعی مانند «این شخص دروغ می‌گوید» فرآیندی دشوار است.
 

دستگاه قابل اعتمادی نیست

با وجود تمام پیشرفت‌های فناورانه، گوشی‌های هوشمند را نمی‌توان به عنوان دروغ‌سنج‌های قابل اعتماد در نظر گرفت. در حالی که حسگرها می‌توانند حجم عظیمی از اطلاعات درباره حرکت، صدا و برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی را جمع‌آوری کنند و هوش مصنوعی قادر است این داده‌ها را بسیار سریع تجزیه و تحلیل کند، تفسیر آن‌ها همچنان وابسته به زمینه و در معرض خطا است.

از همه مهم‌تر، تکیه بر این شاخص‌ها برای تصمیم‌گیری‌های مهم درباره صداقت یک فرد می‌تواند به نتایج نادرست منجر شود. در نهایت، ممکن است گوشی در تشخیص استرس و تغییرات رفتاری توانمندتر شود، اما هنوز تا رسیدن به توانایی جادویی تشخیص اینکه چه کسی دروغ می‌گوید و چه کسی حقیقت را بیان می‌کند، فاصله زیادی دارد. شاید تعجب واقعی این نباشد که گوشی می‌تواند دروغ شما را تشخیص دهد، بلکه این باشد که قادر شده است جزئیات زیادی درباره نحوه رفتار، احساس و استفاده شما از گوشی‌تان را بدون آگاهی خودتان بداند.