آسان‌ترین راه برای کاهش فشار خون احتمالاً حذف نمک نیست

درحالی‌که کاهش مصرف نمک مدت‌هاست به‌عنوان یکی از راه‌های اصلی درمان فشار خون بالا درنظر گرفته می‌شود، پژوهش جدیدی نشان می‌دهد افزایش مصرف پتاسیم ممکن است تأثیر بیشتری داشته باشد. بنابراین شاید وقت آن رسیده که موز، زردآلو و سیب‌زمینی شیرین بیشتری بخرید.

تقریباً ۳۰ درصد از مردم جهان دچار فشار خون بالا هستند که علت اصلی بیماری‌های قلبی و مرگ زودرس به حساب می‌آید. سال‌ها، نهادهایی مانند انجمن قلب آمریکا کاهش مصرف نمک را به‌عنوان روشی سریع و آسان برای کاهش فشار خون توصیه کرده‌اند. با‌این‌حال، مطالعه جدید پژوهشگران دانشگاه واترلو کانادا نشان می‌دهد افزایش مصرف پتاسیم ازطریق رژیم غذایی ممکن است تأثیر بیشتری بر فشار خون داشته باشد.

دکتر آنیتا لیتون، نویسنده مسئول مطالعه و استاد ریاضیات کاربردی، علوم کامپیوتر، داروسازی و زیست‌شناسی در دانشگاه واترلو، به‌نقل از نیواطلس گوید: «معمولاً وقتی فشار خون بالا داریم، به ما توصیه می‌شود نمک کمتری بخوریم.» دکتر لیتون می‌گوید پژوهش‌های آن‌ها نشان می‌دهد افزودن غذاهای غنی از پتاسیم مثل موز یا کلم بروکلی به رژیم غذایی نسبت به فقط کاهش مصرف نمک، ممکن است تأثیر بیشتری بر کاهش فشار خون داشته باشد.

سدیم و پتاسیم الکترولیت‌هایی هستند که در تنظیم فشار خون نقش دارند. سدیم علاوه بر حمایت از عملکرد اعصاب و عضلات، به تنظیم مایعات بدن کمک می‌کند. سدیم آب را جذب می‌کند، بنابراین اگر سدیم زیادی در بدن وجود داشته باشد، بدن برای جبران آن آب را در خود نگه می‌دارد. این امر باعث افزایش حجم خون در رگ‌ها می‌شود که موجب می‌شود قلب سخت‌تر پمپاژ کند و درنتیجه فشار خون بالا می‌رود. پتاسیم به شل شدن دیواره رگ‌ها کمک، از عملکرد قلب پشتیبانی و همچنین از اعصاب و عضلات حمایت می‌کند.

ملیسا اشتاد، نویسنده اصلی مطالعه، می‌گوید انسان‌های اولیه میوه‌ها و سبزیجات فراوانی می‌خوردند. بنابراین، بدن ما ممکن است به گونه‌ای تکامل یافته باشد که بهترین عملکرد را با رژیم غذایی‌ پرپتاسیم و کم‌سدیم داشته باشند. امروزه، رژیم‌های غذایی در کشورهای غربی معمولاً سدیم بیشتر و پتاسیم کمتر دارند. این موضوع ممکن است توضیح دهد که چرا فشار خون بالا، بیشتر در جوامع صنعتی وجود دارد و نه در جوامعی که جدا از دنیای صنعتی زندگی می‌کنند.

لیتون و اشتاد از مدل ریاضی استفاده کرده‌اند تا بررسی کنند چگونه دو الکترولیت مهم (سدیم و پتاسیم) بر فشار خون تأثیر می‌گذارند. این مدل‌ها نسخه ساده‌شده‌ای از واقعیت هستند که با استفاده از معادلات، اعداد و منطق ساخته شده‌اند تا به ما کمک کنند بهتر چیزی را درک، پیش‌بینی یا آن را در دنیای واقعی کنترل کنیم.

پژوهشگران با فشار خون بالا شروع کردند. سپس متغیرهای مهم مانند سدیم و پتاسیم را شناسایی کردند و معادلاتی ساختند تا اثر متقابل این دو متغیر را بررسی کنند. آن‌ها با استفاده از داده‌هایی مانند میزان مصرف سدیم و پتاسیم و همچنین جنسیت افراد، پیش‌بینی‌هایی انجام دادند.

محققان با استفاده از مدل خود متوجه شدند نسبت پتاسیم به سدیم چگونه بر فشار خون تأثیر می‌گذارد. آن‌ها همچنین دریافتند که جنسیت چگونه بر رابطه بین پتاسیم و فشار خون اثرگذار است.  طبق یافته‌های آن‌ها، مردان راحت‌تر از زنان پیش از یائسگی به فشار خون بالا مبتلا می‌شوند، اما آن‌ها همچنین بیشتر از زنان پیش از یائسگی به افزایش نسبت پتاسیم به سدیم پاسخ مثبت می‌دهند و فشار خونشان کاهش می‌یابد.

محققان گفتند: «گرچه ارتباط بین مصرف زیاد سدیم در رژیم غذایی و افزایش فشار خون در میان عموم پذیرفته شده است، اثرات مفید افزایش مصرف پتاسیم در رژیم غذایی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. درحقیقت، نسبت سدیم به پتاسیم در رژیم غذایی، نسبت‌به مصرف تنها سدیم یا پتاسیم به‌عنوان پیش‌بینی‌کننده قوی‌تری برای فشار خون، خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی و مرگ‌ومیر ناشی از تمام علل شناخته شد. شبیه‌سازی‌ها نشان داد که مصرف پتاسیم در قالب رژیم غذایی حتی در شرایطی که مصرف سدیم بالا باشد، باز هم مزایای کاهش فشار خون را دارد.

مطالعه در مجله‌ی American Journal of Physiology – Renal Physiology منتشر شده است.