۵۰ هزار تومان برای فروش یک هویت دیجیتال؛ در بازار خاکستری تخفیف، چه چیزی معامله میشود؟
۵۰ هزار تومان برای فروش یک هویت دیجیتال؛ در بازار خاکستری تخفیف، چه چیزی معامله میشود؟
«۵۰ تومن حساب سوپرمارکت آنلاین میخوام، خرید اول باشه، ثبت نشده.»
این جمله کوتاه، وقت و بیوقت در یک گروه پرجمعیت در شبکههای اجتماعی رد و بدل میشود و معمولا هر بار کلی جواب میگیرد. در ظاهر، نه تهدیدی وجود دارد، نه فریبی. تنها چیزی که هست، یک درخواست ساده برای خرید دسترسی موقت به حسابی که در پلتفرمهای پرکاربرد ایرانی مثل دیجیکالا و اسنپ یا صرافیهای آنلاین و طلای دیجیتال هنوز استفاده نشده باشد.
همین جمله ساده سرنخیست به بازاری زیرزمینی، خاکستری و بیقانون که این روزهای پرتنش اقتصادی آرام و خزنده در گوشهوکنار شبکههای اجتماعی در حال رشد است.
بازاری که در آن سیمکارت «ثبتنشده» با قیمتی کمتر از یک بسته اینترنت فروخته میشود. بازاری که در آن، آدمها کد ورود به حساب اسنپ، اکالا یا دیجیکالا را میفروشند تا خریدار بتواند از تخفیف خرید اول و دوم استفاده کند. بازاری که در آن، «خط خام» (سیمکارتی که هنوز هیچکدام از این سرویسها آن را نمیشناسند) بیش از دیگران ارزش دارد، چون خریدار میتواند با آن چندین تخفیف بگیرد یا حساب تازهای برای دور زدن محدودیتهای پلتفرمها بسازد. البته این «ارزش بیشتر» مثلا نهایت چند ۱۰ هزار تومان است.
فشار اقتصادی افراد را وادار کرده حتی کوچکترین داراییهای دیجیتالشان را نقد کنند
در نگاه اول، این فقط یک تخفیف است؛ راهی برای پرداخت کمتر یا به زبان ادبیات برخی افراد، هوشمندانهتر خرید کردن. اما با کمی دقت، میتوان فهمید که پای مسائل مهمتری در میان است: امنیت داده، هویت دیجیتال، اعتماد بین کاربر و پلتفرم و نشانههایی از فشار اقتصادی که افراد را وادار کرده حتی کوچکترین داراییهای دیجیتالشان را نقد کنند.
پشت پرده این معاملات کوچک چیست؟ معاملاتی کوچک اما معنادار؛ به آدمهایی که میفروشند، به کسانی که میخرند و البته به سکوت سیستمهایی که این بازی را ممکن کردهاند.
