در بسیاری از موارد، عکسها، ویدئوها، پیامها و فایلها همچنان روی حافظه داخلی گوشی وجود دارند و مشکل اصلی، ناتوانی دستگاه در دسترسی به آنهاست. شانس بازیابی به محل آسیب، وضعیت تراشه حافظه و مهمتر از همه، امکان دسترسی به کلیدهای رمزگشایی وابسته است.
وقتی حافظه سالم مانده باشد
گوشی هوشمند مجموعهای از قطعات مختلف است و خرابی یکی از آنها لزوماً حافظه داخلی را از بین نمیبرد. برای مثال، ممکن است صفحهنمایش، باتری، پورت شارژ یا برخی اجزای مادربرد آسیب دیده باشند، درحالیکه تراشه ذخیرهسازی همچنان سالم باشد.
در چنین شرایطی، متخصصان بازیابی اطلاعات ممکن است ابتدا دستگاه را بهصورت موقت تعمیر کنند یا قطعه معیوب را جایگزین کنند تا گوشی دوباره در شرایطی قرار گیرد که بتوان اطلاعات را از آن استخراج کرد. در واقع، هدف همیشه تعمیر کامل گوشی نیست؛ گاهی تنها لازم است دستگاه برای مدت کوتاهی به وضعیتی برسد که امکان دسترسی به دادهها فراهم شود.
صفحهنمایش شکسته؛ یکی از سادهترین سناریوها
اگر تنها نمایشگر گوشی شکسته باشد، احتمالاً اطلاعات داخلی دستگاه آسیبی ندیدهاند. در چنین شرایطی، تعویض موقت نمایشگر یا تعمیر آن میتواند امکان ورود به گوشی و انتقال فایلها را فراهم کند.
بااینحال، گوشیهای مدرن یک مانع مهم دیگر دارند: رمزگذاری. در دستگاههای امروزی، اطلاعات ذخیرهشده معمولاً به شکلی رمزگذاری میشوند که دسترسی به تراشه حافظه بهتنهایی برای خواندن محتوای آن کافی نباشد. کلیدهای رمزگشایی نیز میتوانند به سختافزار دستگاه و رمز عبور یا روش احراز هویت کاربر وابسته باشند.
به همین دلیل، روشهای قدیمی مانند خارج کردن حافظه و خواندن مستقیم آن در دستگاه دیگری، برای بسیاری از گوشیهای جدید کاربرد ساده و مستقیمی ندارند.
آسیب مادربرد؛ شرایط پیچیدهتر میشود
اگر مادربرد آسیب دیده باشد و گوشی حتی روشن نشود، بازیابی اطلاعات دشوارتر خواهد بود. متخصصان ممکن است ابتدا قطعات معیوبی را که مانع روشن شدن دستگاه هستند شناسایی و تعمیر کنند.
در موارد پیچیدهتر، آزمایشگاههای تخصصی میتوانند سراغ روشهایی برای دسترسی مستقیمتر به تراشه حافظه بروند. اما موفقیت چنین روشهایی به مدل گوشی، نوع حافظه، میزان آسیب و معماری امنیتی دستگاه بستگی دارد. حتی اگر اطلاعات از تراشه استخراج شود، رمزگذاری میتواند مانع مهمی برای تبدیل دادههای خام به فایلهای قابل استفاده باشد.
آب و گرما؛ دشمنان پنهان اطلاعات
آسیب ناشی از آب شرایط متفاوتی ایجاد میکند. ورود مایع میتواند باعث خوردگی تدریجی اتصالات و قطعات الکترونیکی شود؛ بنابراین ممکن است گوشی ابتدا کار کند اما بعداً به دلیل ادامه خوردگی از کار بیفتد.
به همین دلیل، تلاش مکرر برای روشن کردن گوشی خیس یا شارژ کردن آن میتواند شرایط را بدتر کند. در چنین وضعیتی، خاموش نگه داشتن دستگاه و سپردن آن به متخصص بازیابی اطلاعات میتواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند.
گرمای شدید نیز میتواند به قطعات الکترونیکی و خود حافظه آسیب بزند. اگر تراشه ذخیرهسازی آسیب فیزیکی جدی دیده باشد، شانس بازیابی اطلاعات ممکن است بهشدت کاهش پیدا کند.
پشتیبانگیری همچنان مطمئنترین راه است
هیچ قاعدهای وجود ندارد که بتوان آن را برای تمام گوشیهای آسیبدیده به کار برد. ممکن است تلفنی کاملاً مرده به نظر برسد اما اطلاعات آن به دلیل سالم ماندن حافظه قابل بازیابی باشد؛ در مقابل، حتی یک گوشی با آسیب ظاهری محدود ممکن است به دلیل خرابی حافظه یا از دست رفتن اجزای مورد نیاز برای رمزگشایی، اطلاعات غیرقابل دسترسی داشته باشد.
به همین دلیل، پشتیبانگیری اهمیت زیادی دارد. اگر عکسها، ویدئوها و فایلهای مهم از قبل با سرویسهای ابری یا رایانه دیگری همگامسازی شده باشند، حتی در صورت غیرقابلتعمیر شدن گوشی نیز میتوان آنها را بازیابی کرد.
در نهایت، مهمترین نکته این است که خرابی گوشی و نابودی اطلاعات دو اتفاق یکسان نیستند. تا زمانی که حافظه و ساختار امنیتی دستگاه امکان دسترسی به دادهها را فراهم کنند، حتی برخی گوشیهای بهشدت آسیبدیده نیز میتوانند شانس بازیابی داشته باشند؛ اما هرچه آسیب به خود حافظه یا اجزای مرتبط با رمزگشایی نزدیکتر باشد، این فرایند پیچیدهتر و پرریسکتر خواهد شد.