۱۸ شهریور؛ روزی که جهان دیجیتال تغییر کرد

گاهی مسیر فناوری از آزمایشگاهی پر از پای قورباغه می‌گذرد و گاهی از دفتر ثبت کامپیوتری که حشره‌ای مرده زیر نوارچسب آن مانده است. رشته‌ی مشترک چنین لحظه‌هایی، کنجکاوی آدم‌هایی بود که از کنار پدیده‌های کوچک بی‌اعتنا نگذشتند.

رد همان کنجکاوی را می‌توان از کشف قمری کم‌نور کنار مشتری تا فرودگری روی مریخ و محصولاتی دنبال کرد که رایانش را به جیب و مچ دست مردم بردند.

پای قورباغه با تماس فلز و جرقه ناگهان منقبض شد. لوئیجی گالوانی، پزشک و فیزیک‌دان زاده‌ی بولونیا، پدیده را نشانه‌ای از نیرویی درون بافت جانور دانست و نام «الکتریسیته‌ی حیوانی» را بر آن گذاشت. او نتایج آزمایش‌های دهه‌ی ۱۷۸۰ را در سال ۱۷۹۱ منتشر کرد؛ میراث دانشمندی که ۲۸۹ سال پیش زاده شد.

آلساندرو ولتا منشا برق را نه بدن جانور، بلکه تماس فلزهای متفاوت می‌دانست. اختلاف دو دانشمند به شکست یکی و پیروزی دیگری محدود نماند؛ ولتا در سال ۱۸۰۰ پیل ولتایی را ساخت و پژوهش گالوانی راه الکتروفیزیولوژی را گشود. تحریک الکتریکی عصب و عضله در پزشکی امروز، ادامه‌ی همان پرسشی است که با تکان یک پا آغاز شد.

درخشش خیره‌کننده‌ی مشتری دیدن جرمی کوچک در همسایگی‌اش را دشوار می‌کرد؛ اما ادوارد امرسون بارنارد آن نقطه‌ی کم‌نور را با تلسکوپ رصدخانه‌ی لیک شکار کرد. آمالتئا پنجمین قمر شناخته‌شده‌ی مشتری بود و پس از قمرهای گالیله‌ای سال ۱۶۱۰، نخستین عضو تازه‌ی خانواده‌ی قمری سیاره به‌شمار می‌رفت.

آمالتئا با شعاع میانگین حدود ۸۳٫۵ کیلومتر، هر ۰٫۴۹۸ روز زمینی مشتری را دور می‌زند. شکل نامنظم و سطح بسیار سرخش بعدتر در تصاویر فضاپیماها آشکار شد و نشان داد آن نقطه‌ی محو، جهانی کوچک اما نامتعارف بوده است.

کاربران نام دنیس ریچی را هنگام روشن‌کردن گوشی یا اتصال به سرور نمی‌بینند؛ اما رد کار او تقریبا همه‌جا حضور دارد. ریچی که ۸۵ سال پیش در برانکس‌ویل نیویورک زاده شد، در آزمایشگاه‌های بل زبان برنامه‌نویسی C را پدید آورد و همراه کن تامپسون در ساخت یونیکس نقش محوری داشت.

بازنویسی یونیکس با C کمک کرد سیستم‌عامل از یک سخت‌افزار مشخص جدا شود و به کامپیوترهای گوناگون راه پیدا کند. شاخه‌های فکری و فنی همان دو دستاورد اکنون در اندروید، لینوکس، سرورها، ابزارهای برنامه‌نویسی و زبان‌های متعدد دیده می‌شوند. جایزه‌ی تورینگ سال ۱۹۸۳ و نشان ملی فناوری آمریکا در سال ۱۹۹۹ ابعاد اثر او را ثبت کردند، هرچند ریچی تا پایان زندگی چهره‌ای آرام و دور از شهرت عمومی ماند.

موشک Titan IIIE-Centaur از کیپ کاناورال برخاست و محموله‌ای ۳٬۵۲۷ کیلوگرمی را به سوی مریخ برد. وایکینگ ۲ یک مدارگرد و یک سطح‌نشین را حمل می‌کرد؛ مدارگرد در اواسط ۱۹۷۶ به مقصد رسید و سطح‌نشین چند هفته بعد روی دشت یوتوپیا پلانیتیا نشست.

دو مدارگرد وایکینگ در مجموع ۵۲٬۶۶۳ تصویر گرفتند و حدود ۹۷ درصد سطح سیاره را با تفکیک نزدیک به ۳۰۰ متر نقشه‌برداری کردند. سطح‌نشین وایکینگ ۲ نیز برخلاف عمر برنامه‌ریزی‌شده‌ی ۹۰روزه، تا سال ۱۹۸۰ داده فرستاد.

تیم کوک پس از نمایش ویدیویی کوتاه، دستگاهی را معرفی کرد که نخستین محصول کاملا تازه‌ی اپل در دوران مدیریت او بود. اپل واچ در اندازه‌های ۳۸ و ۴۲ میلی‌متری و سه مجموعه‌ی معمولی، اسپرت و ادیشن به نمایش درآمد. دکمه‌ی چرخان راه‌حل اپل برای پیمایش روی نمایشگری بود که فضای کافی برای حرکت بزرگ انگشت نداشت.

۱۲ سال بعد، مهم‌ترین میراث نسل نخست را باید در تبدیل ساعت هوشمند به همراهی برای پایش فعالیت، سلامت و ارتباطات شخصی جست‌وجو کرد.

رله‌های Harvard Mark II درست کار نمی‌کردند و گروه فنی سرانجام مقصر را میان کنتاکت‌ها یافت؛ شب‌پره‌ای واقعی در دستگاه گیر کرده بود. مهندسان حشره را بیرون آوردند، با نوارچسب در دفتر ثبت چسباندند و کنار آن نوشتند «نخستین مورد واقعی پیدا شدن باگ.» گریس هاپر، از اعضای گروه، بعدها ماجرا را رسانه‌ای کرد.

روایت عامه گاهی اختراع واژه‌ی باگ را به همان شب نسبت می‌دهد؛ اما مهندسان دست‌کم از دهه‌ی ۱۸۷۰ واژه‌ی باگ را برای نقص فنی به‌کار می‌بردند. اتفاق ۷۹ سال پیش فقط شوخی زبانی را به نمونه‌ای کاملا واقعی تبدیل کرد. دفتر ثبت و حشره‌ی چسبیده به آن اکنون در مجموعه‌ی موزه‌ی ملی تاریخ آمریکا نگهداری می‌شوند؛ یادگاری مادی از اصطلاحی که هر برنامه‌نویس هنوز با آن سروکار دارد.

سال‌ها پافشاری بر آیفون‌های کوچک با معرفی آیفون ۶ و آیفون ۶ پلاس پایان یافت. نمایشگر ۴٫۷ و ۵٫۵ اینچی رتینا HD پاسخی روشن به بازاری بودند که به گوشی‌های بزرگ‌تر گرایش پیدا کرده بود. مدل پلاس نزدیک به سه برابر آیفون 5s پیکسل داشت و فضای بیشتری برای ویدیو، بازی و کارهای روزمره فراهم می‌کرد.

تراشه‌ی ۶۴ بیتی A8، و سیستم پرداخت Apple Pay تغییر را به اندازه‌ی صفحه محدود نگذاشتند. مدل‌های ۱۶ گیگابایتی آیفون ۶ و ۶ پلاس به‌ترتیب ۱۹۹ و ۲۹۹ دلار قیمت داشتند. تصمیم ۱۲ سال پیش، اندازه‌ی بزرگ را به بخش ثابت راهبرد آیفون بدل کرد و پرداخت پول بدون تماس با گوشی را به تجربه‌ای عمومی‌تر رساند.