کودکان علیه گوشی؛ یک مطالعه از رفتار تأمل‌برانگیز نسل جدید پرده برداشت

نتایج پژوهش جهانی جدید نشان می‌دهد که بسیاری از کودکان و نوجوانان به‌طور داوطلبانه استفاده از گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی را کاهش داده‌اند تا بهتر از سلامت روان، تمرکز و امنیت شخصی خود محافظت کنند. برخلاف تصور رایج که والدین را عامل اصلی محدودسازی می‌دانست، این نسل با آگاهی و مسئولیت‌پذیری به سراغ راه‌حل‌های شخصی برای کاهش اثرات منفی دنیای دیجیتال رفته‌اند.

بر اساس داده‌های شرکت GWI از نظرسنجی ۲۰ هزار نوجوان و والدین در ۱۸ کشور، تعداد کاربران ۱۲ تا ۱۵ ساله‌ای که از گوشی، تبلت و کامپیوتر فاصله می‌گیرند، از سال ۲۰۲۲ تاکنون با رشد ۱۸ درصدی به ۴۰ درصد رسیده است. این آمار با یافته‌های مرکز «آینده‌ی دیجیتال کودکان» دانشگاه LSE نیز همخوانی دارد. به گفته‌ی پروفسور سونیا لیوینگ‌استون، کودکان از منابع مختلف مانند والدین، رسانه‌ها و تجربه‌های شخصی، پیام هشدارآمیز درباره‌ی آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی را دریافت کرده‌اند و حالا روش‌های متنوعی مانند وقفه‌گذاری، دوری از محتوای منفی یا حتی حذف کامل حساب‌ها را امتحان می‌کنند.

همزمان، بنیان‌گذار گروه «کودکی بدون گوشی هوشمند» نیز به روند رو به رشد نوجوانانی اشاره می‌کند که از فشار دائمی آنلاین بودن خسته شده‌اند و تصمیم گرفته‌اند برای محافظت از روان خود، عقب‌نشینی کنند. او تأکید می‌کند که بسیاری از جوانان درک کرده‌اند که پلتفرم‌های اجتماعی بی‌طرف نیستند؛ بلکه برای جذب توجه و درآمدزایی طراحی شده‌اند و این آگاهی به نوعی «اقدام اعتراضی» تبدیل شده است.

یافته‌های سازمان Ofcom نیز همین موضوع را تأیید می‌کند. طبق گزارش ۲۰۲۴، یک‌سوم از نوجوانان ۸ تا ۱۷ ساله معتقدند که زمان استفاده‌شان از صفحه‌نمایش بیش‌ازحد است. همچنین ۴۷ درصد از جوانان ۱۶ تا ۲۴ ساله نوتیفیکیشن‌ها را غیرفعال کرده یا از حالت مزاحم نشوید استفاده می‌کنند. درصد زیادی از آن‌ها نیز اپلیکیشن‌هایی که بیش‌ازحد وقتشان را می‌گیرد، حذف می‌کنند. در این میان، بسیاری از والدین نیز در پی تماشای مستند Adolescence در نتفلیکس، سخت‌گیری بیشتری نسبت به استفاده فرزندانشان از فضای مجازی نشان داده‌اند.