چنین روزی در فضا؛ جنگ بزرگ چگونه به تأیید نظریه نسبیت عام اینشتین کمک کرد؟

در ۲۱ اوت ۱۹۱۴، خورشیدگرفتگی کامل برای چند دقیقه آسمان بخش‌هایی از اروپا و آسیا را تاریک کرد. در ظاهر، این پدیده یکی از همان رویدادهای نجومی بود که اخترشناسان برای مطالعه آن به نقاط مختلف جهان سفر می‌کردند؛ اما این بار ماجرا اهمیت بسیار بیشتری داشت.

گروهی از دانشمندان امیدوار بودند در تاریکی کوتاه ناشی از خورشیدگرفتگی ۲۱ اوت ۱۹۱۴، یکی از عجیب‌ترین پیش‌بینی‌های فیزیک جدید را آزمایش کنند؛ پیش‌بینی‌ای که اگر درست از آب درمی‌آمد، نگاه انسان به گرانش و ساختار جهان را تغییر می‌داد.

در مرکز ماجرا، اروین فینلی-فرویندلیش، اخترشناس جوان آلمانی قرار داشت؛ دانشمندی که با آلبرت اینشتین ارتباط نزدیکی داشت و به دنبال راهی برای آزمودن نظریه نسبیت عام او بود. فرویندلیش همراه گروهی از همکارانش راهی شبه‌جزیره کریمه در روسیه شد؛ جایی که مسیر خورشیدگرفتگی از آن عبور می‌کرد. اما آنها نمی‌دانستند که تنها چند هفته بعد، جنگی بزرگ برنامه‌شان را نابود خواهد کرد.

نسبیت عام که اینشتین در سال ۱۹۱۵ به‌طور رسمی آن را ارائه کرد، تنها نظریه‌ای درباره حرکت اجرام آسمانی نبود. یکی از پیش‌بینی‌های مهم نظریه، این بود که گرانش می‌تواند مسیر نور را منحرف کند.

براساس دیدگاه اینشتین، اجرام عظیم مانند خورشید ساختار فضا و زمان را خم می‌کنند. بنابراین، نوری که از ستاره‌ای دوردست به سوی زمین می‌آید و از نزدیکی خورشید می‌گذرد، در مسیر خود اندکی منحرف می‌شود. برای ناظر روی زمین، این انحراف باعث می‌شود ستاره در موقعیتی متفاوت از جای واقعی‌اش دیده شود.