چطور ردپای خودمان را از اینترنت پاک کنیم؟

اینترنت، جزء بسیار مهم و تقریباً جدانشدنی از زندگی ما است و انجام‌دادن کارهای مختلفی را که در حالت معمولی ساعت‌ها و حتی روزها طول می‌کشد، به‌سادگی و در چند دقیقه ممکن می‌کند. در این میان، برخی از افراد شاید تمایلی به حضور در اینترنت با هویت واقعی خودشان نداشته باشند و بخواهند ردپای دیجیتال خود را پاک کنند؛ آن هم در شرایطی که راه‌های حفظ حریم خصوصی در اینترنت بسیار پرتعدادند.

حذف سریع اطلاعات از اینترنت با زدن یک دکمه، امکان‌پذیر نیست؛ اما با انجام‌ برخی از کارها، می‌توانید به‌آرامی هویت خود را از اینترنت پاک کنید.

افراد، آژانس‌ها، سایت‌ها و الگوریتم‌ موتورهای جست‌وجو، با روش‌های مختلفی اطلاعات شما را جمع‌آوری می‌کنند تا در مواقع نیاز سراغ استفاده از اطلاعات شخصی بروند.

به‌منظور پاک‌کردن ردپای خود از سطح اینترنت و شناسایی نحوه‌ی جمع‌شدن اطلاعات‌، لازم است ابتدا با دو مفهوم OSINT و OPSEC آشنا شوید.

OSINT (مخفف Open Source Intelligence یا هوش منبع‌باز) به جست‌وجوی پیشرفته در منابع اطلاعاتی آزاد اشاره دارد. افراد سودجو از تکنیک‌های مختلفی برای رسیدن به اطلاعات شما استفاده می‌کنند:

• بهره‌گیری از موتورهای جست‌و‌جو؛
• جست‌و‌جو در سوابق عمومی افراد و اطلاعات ذخیره‌شده در دیتابیس‌ها؛
• ترغیب کاربران به ساخت پروفایل در شبکه‌های اجتماعی؛
• پیداکردن نام کاربری افراد به کمک آدرس ایمیل؛
• تحلیل تصویر و ویدئوهای منتشرشده در اینترنت.

به‌علاوه، استفاده از هوش جغرافیایی یا مکانی یا GEOINT (مخفف Geospatial intelligence)، یکی از تکنیک‌های اوسینت (OSINT) برای رسیدن به اطلاعات کاربران است. در تکنیک GEOINT، فرد با جست‌وجو در تصاویر ماهواره‌ای و نقشه‌های موجود در اینترنت، اطلاعات مدنظر خود را به‌راحتی پیدا می‌کند.

حال که با مهمترین تکنیک‌های OSINT آشنا شدید، می‌توانید به کمک تکنیک‌های OPSEC (مخفف Operational Security یا امنیت عملیاتی)، مانع از دست‌یابی دیگران به اطلاعات خصوصی‌تان شوید. به زبان ساده، هر تکنیکی که امکان جمع‌آوری اطلاعات شما را کاهش دهد یا از بین ببرد، پتانسیل قرارگرفتن در فهرست تکنیک‌های OPSEC را دارد.

مهم‌ترین و کارآمدترین تکنیک‌های OPSEC را در ادامه معرفی می‌کنیم:

• استفاده از ارتباطات رمزنگاری‌شده

برنامه‌های مختلفی مانند سیگنال، واتساپ و تلگرام از رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption) استفاده می‌کنند. در این تکنیک، هر پیام به شکلی رمزنگاری می‌شود که صرفا برای فرستنده و گیرنده‌ قابل خواندن باشد؛ هیچ شخص یا دستگاهی در مسیر ارسال پیام بین دو شخص، قادر به خواندن پیام نخواهد بود.

Defenders Protection

• پاک‌کردن متادیتا از تصاویر

هر عکسی که با دوربین، گوشی یا تبلت می‌گیرید، حاوی متادیتا یا اَبَرداده است. متادیتا شامل اطلاعاتی درباره‌ی مکان یا دستگاهی است که با آن عکس گرفته‌اید و نباید با دیگران به اشتراک گذاشته شود.

برخی از پیام‌رسان‌ها مانند تلگرام، به طور خودکار متادیتا را از تصاویر حذف می‌کنند، اما برای اطمینان از حذف لوکیشن از عکس و از بین بردن کامل متادیتا، می‌توانید از ابزارهایی مانند ExifTool استفاده کنید.

• حضور ناشناس در اینترنت

شما با نصب بهترین مرورگرهای اندروید و آیفون و کامپیوتر و استفاده از حالت خصوصی، وب‌گردی با VPN یا استفاده از مرورگرهای متمرکز بر حریم خصوصی (مانند Tor) می‌توانید به‌راحتی به‌شکل ناشناس در اینترنت جست‌و‌جو کنید.

• ایجاد سندباکس (Sandbox) مجازی

اگر فعالیت‌هایتان به حدی مخاطره‌آمیز است که امکان افشای هویت و ازبین‌رفتن حریم خصوصی‌ وجود دارد، می‌توانید سراغ روش‌هایی مانند استفاده از ماشین مجازی یا ایجاد سندباکس روی ویندوز (یا هر سیستم‌عامل دیگر) بروید.

• خودداری از مشارکت در پست‌ها

اگر می‌خواهید در اینترنت ناشناس بمانید، تا حد امکان با پست‌‌ها در شبکه‌های اجتماعی تعامل برقرار نکنید و ارتباط آنلاین خود را با دیگران به حداقل برسانید.

دومین قدم برای حضور ناشناس در اینترنت، حذف اطلاعات شخصی است. این اطلاعات می‌تواند شامل حساب‌های کاربری قدیمی، حساب‌های جدیدِ بلااستفاده یا حساب‌هایی با مشخصات واقعی و راه‌های ارتباطی واقعی با شما (شماره‌تلفن، ایمیل، آدرس محل کار و موارد مشابه) و تصاویر و ویدئوهای شخصی باشد.

برای پیداکردن اطلاعات شخصی، می‌توانید نام و نام خانوادگی خود را (به فارسی و انگلیسی) به همراه جزئیاتی که تصور می‌کنید ممکن است باعث فاش‌شدن هویت شما شود، در گوگل یا سایر موتورهای دیگر، جست‌و‌جو کنید.

درصورتی‌که مشکلی با پرداخت هزینه برای استفاده از سرویس‌های خاص ندارید، می‌توانید اطلاعات خود را در یکی از سرویس‌های زیر وارد کنید و پس از پیداکردن ردپای دیجیتال توسط یکی از این سرویس‌ها، اطلاعات‌تان را پاک کنید:

بهتر است حساب‌هایتان در شبکه‌های اجتماعی مختلف را بررسی کنید و اگر نمی‌خواهید توسط موتورهای جست‌و‌جو شناسایی شوید، تنظیمات حریم خصوصی و امنیت داده‌ را تغییر دهید. به طور مثال، می‌توانید حساب خود را به‌جای حالت عمومی (Public) روی وضعیت خصوصی (Private) تنظیم کنید.

The Trusted Advisors‏

پس از اینکه اطلاعات خود را از سطح اینترنت پنهان کردید، برای حضور ایمن و ناشناس در اینترنت دو راه حل پیشِ روی شما است:

• به‌طور کامل از اینترنت استفاده نکنید.
• حساب ناشناس و جدید بسازید.

طبیعتاً راه اول، آن هم در زمانی که همه چیز به اینترنت وابسته است، منطقی به‌نظر نمی‌رسد، پس گزینه‌ی دوم، انتخاب سنجیده‌تری خواهد بود. اگر این گزینه را انتخاب کردید، در اولین قدم باید ایمیل قبلی خود را حذف یا رها کنید و از ایمیل جدیدی برای ساخت حساب‌های کاربری بهره بگیرید.

Streak CRM‏

به‌جای ثبت‌نام در سرویس‌های عمومی مانند جیمیل و یاهو، می‌توانید ایمیل خود را در پلتفرم‌هایی که بیشتر روی حریم خصوصی کاربران تمرکز دارند، بسازید. سرویس‌های زیر امنیت بسیار خوبی دارند:

• Proton Mail (ثبت‌نام و استفاده‌ی رایگان، فضای ذخیره‌سازی رایگان یک گیگابایت با امکان افزایش نامحدود به‌ازای پرداخت حق اشتراک ۱۲٫۹۹ دلار به‌صورت ماهانه).
• Tuta یا Tutanota سابق (ثبت‌نام و استفاده‌ی رایگان، فضای ذخیره‌سازی رایگان یک گیگابایت با امکان افزایش حجم به‌ازای پرداخت حق اشتراک ۳٫۶۰ یورو به‌صورت ماهانه).
• Mailfence (ثبت‌نام و استفاده‌ی رایگان، فضای ذخیره‌سازی رایگان یک گیگابایت با امکان افزایش به ۴۰ گیگابایت به‌ازای پرداخت حق اشتراک ۲٫۵ یورو به‌صورت ماهانه).
• Zoho Mail (ثبت‌نام و استفاده‌ی رایگان، فضای ذخیره‌سازی رایگان ۵ گیگابایت با امکان افزایش حجم به‌ازای پرداخت حق اشتراک ۰٫۹۰ یورو به‌صورت ماهانه).

شما می‌توانید حساب‌های آنلاین فعلی را نگه دارید، اما به‌جای واردکردن اطلاعات صحیح شخصی، اطلاعات نامربوط و نادرست را روی آن حساب‌ها قرار دهید. با این کار، هر کسی که به دنبال اطلاعاتی از شما می‌گردد، گمراه می‌شود.

الگوریتم موتورهای جست‌وجو نیز با همین کار گمراه می‌شود. اگر به صورت مکرر اطلاعات نامربوطی درباره‌ی شما جست‌وجو شود، موتور جست‌و‌جو با همان اطلاعات نادرست، اشخاص را به حساب کاربری شما که قبلاً با اطلاعات دلخواه‌تان پر شده است، هدایت می‌کند.

پاک‌کردن همیشگی و کامل ردپای شما از سطح اینترنت، تقریباً غیرممکن است، اما با استفاده از روش‌هایی که در این مقاله معرفی کردیم، می‌توانید تا حد زیادی اطلاعات خود را از دیگران پنهان کنید.

شما چه روش‌هایی برای محافظت از حریم خصوصی یا پاک‌کردن اطلاعاتتان از اینترنت می‌شناسید؟