پرندگان باستانی میلیون‌ها سال پیش در کنار تی‌رکس در شمالگان زندگی می‌کردند

کشف جدید قطعات استخوانی در آلاسکا حاکی از آن است که پرندگان دست‌کم از ۷۳ میلیون سال پیش در نواحی شمالگان زادآوری و لانه‌سازی می‌کرده‌اند. لورِن ویلسون، از دانشگاه پرینستون و نویسنده‌ی مطالعه‌ای که کشف جدید را توصیف کرده، می‌گوید:‌ «[وجود پرندگان در آن زمان] واقعاً عجیب است، چون زندگی در شمالگان و نگهداری از نوزادان در آنجا اصلاً کار ساده‌ای نیست.»

امروزه حدود ۲۵۰ گونه پرنده با شرایط زندگی در قطب‌های زمین سازگار شده‌اند. برخی از آن‌ها مسافت‌های بسیار طولانی را مهاجرت می‌کنند تا فقط تابستان‌ها را که روزهای کاملاً روشن و بدون تاریکی دارد، در آن نواحی سپری کنند.. برخی دیگر حتی زمستان را نیز در آن‌جا می‌گذرانند و سرمای طاقت‌فرسا و تاریکی مداوم چندین هفته‌ای را تحمل می‌کنند. بااین‌حال، تاکنون اطلاعات بسیار اندکی در مورد چگونگی و زمان نخستین حضور پرندگان در عرض‌های جغرافیایی بالای زمین وجود داشت.

به‌ گزارش نیوساینتیست، ویلسون و همکارانش در جست‌وجوی ردپایی از پرندگان باستانی، به سراغ لایه‌هایی سنگی در شمال آلاسکا رفتند که به نام سازند «پرینس کریک» شناخته می‌شوند. این سنگ‌ها حدود ۷۳ میلیون سال پیش در دشت‌های سیلابی نزدیک ساحل شکل گرفتند. در آن زمان، بخش‌هایی از شمال آلاسکای کنونی، حدود ۱۰۰۰ تا ۱۶۰۰ کیلومتر به شمالگان نزدیک‌تر از جایگاه فعلی خود بودند.

ویلسون می‌گوید در آزمایشگاه آن‌ها «ساعت‌ها از طریق میکروسکوپ به دانه‌های رسوبی که کوچک‌تر از دو میلی‌متر هستند خیره می‌شدند» و با دقت در جست‌وجوی تکه‌های کوچکی از فسیل استخوان‌ها بودند. آن‌ها بیش از ۵۰ قطعه‌ی فسیل پرندگان باستانی را کشف کردند که بسیاری از آن‌ها متعلق به جوجه‌ها یا حتی پرندگان درون‌تخم بودند. استخوان‌های فسیل‌شده‌ی پرندگان بسیار جوان دارای ساختاری اسفنجی هستند، چراکه این استخوان‌ها در مرحله‌ای از رشد سریع قرار داشته‌اند.

اگرچه احتمال دارد که پرندگان حتی پیش از ۷۳ میلیون سال پیش نیز در شمالگان لانه‌سازی کرده باشند، این فسیل‌ها قدیمی‌ترین شواهدی هستند که تاکنون از این رفتار کشف شده‌اند. این یافته‌ها رکورد موجود در مورد آغاز این رفتار در پرندگان را حدود ۳۰ میلیون سال به عقب می‌برند. بااین‌حال، فسیل‌ها بسیار خرد و پراکنده‌اند و همچنین مشخص نمی‌کنند که آیا این پرندگان به‌طور دائمی در قطب زندگی می‌کرده‌اند یا تنها در تابستان‌های گرم به آنجا می‌آمده‌اند.

استیو بروسات، از دانشگاه ادینبرو بریتانیا که در تحقیق مشارکت نداشته، می‌گوید:‌ «شمالگانی که امروز می‌شناسیم، به‌ویژه آن زنجیره‌های غذایی که در سرما و تاریکی با زحمت به بقای خود ادامه می‌دهند، بدون پرندگان فراوانی که این عرض‌های جغرافیایی بالا را خانه‌ی خود می‌دانند، اصلاً نمی‌توانست وجود داشته باشد. این فسیل‌ها نشان می‌دهند که پرندگان از چندین ده میلیون سال پیش، بخش جدایی‌ناپذیر جوامع زیستی نواحی قطبی بوده‌اند.»

تیم تحقیقاتی ویلسون توانست سه گروه اصلی از پرندگان را در میان فسیل‌ها شناسایی کند: پرندگان منقرض‌شده دندان‌داری که شبیه پرنده‌ی غواص‌ (loons) بودند، گروهی شبیه به کاکایی (gulls) و برخی گونه‌هایی که احتمالاً به همان شاخه‌ای تعلق دارند که تمام پرندگان امروزی نیز از آن نشأت گرفته‌اند. بااین‌حال، در میان نمونه‌ها، هیچ اثری از پرندگان قدیمی‌تر موسوم به «انانتیورنیس‌ها» (enantiornithines) یا «ناهمسان‌مرغان» یافت نشد؛ گروهی که فسیل‌های آن‌ها در سایر نقاط دنیا در آن دوران فراوان بوده است.

اکوسیستمی که به شکل‌گیری سازند پرینس کریک منجر شد، در زمانی وجود داشت که دایناسورهای غیرپرنده‌ی عظیم‌الجثه هنوز بر زمین سلطه داشتند. شواهد فسیلی نشان می‌دهند که پرندگان باستانی این نواحی، این اکوسیستم قطبی را با گونه‌هایی از تیرانوسوروس و شاخ‌چهره‌سانان تقسیم کرده بودند. حتی شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد برخی از آن دایناسورها نیز در شمالگان لانه‌سازی می‌کرده‌اند.

مقاله در مجله‌ی ساینس منتشر شده است.