پارادوکس طبیعت؛ چرا خشک‌ترین بیابان‌های زمین در کنار اقیانوس‌ها هستند؟

بیابان‌ها در ذهن بسیاری از ما، سرزمین‌هایی دورافتاده و محصور در قاره‌ها هستند که فرسنگ‌ها با اولین قطره آب فاصله دارند؛ اما واقعیت علمی سیاره، پرده از تناقضی شگفت‌انگیز برمی‌دارد. برخی از خشک‌ترین و خشن‌ترین اقلیم‌های جهان مانند آتاکاما در شیلی و نامیب در جنوب آفریقا، دقیقاً در لبه اقیانوس‌های پهناور قرار دارند. پرسش اینجا است که چگونه مجاورت با این حجم عظیم از آب، مانع از شکل‌گیری بیابان نمی‌شود؟ در ادامه، سه عامل اصلی را بررسی می‌کنیم: چگونگی حرکت عمودی هوا، حرکت افقی هوا و تعامل رشته‌کوه‌ها با رطوبت موجود در جو.

گردش عمومی جو زمین، نخستین عاملی است که بیابان‌ها را در عرض‌های جغرافیایی خاصی متمرکز می‌کند. بیشتر بیابان‌ها در شمال یا جنوب خط استوا واقع شده‌اند؛ منطقه‌ی استوا به دلیل دریافت تابش عمودی خورشید، حرارت بسیار بالایی دارد که همین موضوع به صعود هوای گرم و شکل‌گیری سیستمی کم‌فشار در این ناحیه منجر می‌گردد. هوای صعودکننده هنگام بالارفتن سرد شده و تمام رطوبت خود را به شکل باران‌های سیل‌آسا در جنگل‌هایی مثل آمازون تخلیه می‌کند. به همین دلیل، مناطق استوایی میزبان جنگل‌های انبوهی مانند آمازون هستند.