مهندسی بی‌نهایت: پروژه MOSE؛ وقتی عصای موسی، دریای آدریاتیک را می‌شکافد

پروژه‌ی مُزه (MOSE) یا موسی، یکی از بلندپروازانه‌ترین طرح‌های مهندسی هیدرولوژیکی قرن بیست‌ویکم به‌شمار می‌آید. این پروژه با هدف حفاظت از شهر ونیز و تالاب آن در برابر تهدید ناشی از افزایش سطح دریا و وقوع پرتکرار موج‌های بلند طراحی شده است و نشانی از نوآوری بشر در حفظ میراث فرهنگی دارد. آغاز، چشم‌انداز و دامنه‌ی این پروژه نتیجه‌ی دهه‌ها تلاش در تلفیق نوآوری‌های علمی، مدیریت محیط زیست و نیاز فوری به حفاظت از میراث جهانی در برابر غرق شدن است.

ونیز، که به‌خاطر شکوه معماری و اهمیت تاریخی خاص خود شناخته می‌شود، در آغوش ناپایدار دریای آدریاتیک قرار گرفته است. برای سال‌ها این میراث زنده‌ی بشری، با تهدیدهای ناشی از افزایش سطح دریا، نشست بستر تالاب و وقوع فزاینده‌ی پدیده‌ی سیلاب مرتفع (Aqua Alta یا آکوا آلتا) دست‌و‌پنجه نرم می‌کرد.

ونیز آسیب‌پذیری خود را از جغرافیای منحصربه‌فردش به ارث می‌برد؛ شهری متشکل از ۱۱۸ جزیره که بر روی پایه‌های چوبی بسیار زیادی بنا نهاده شده است که در بستر رسوبی تالاب کم‌عمق ونیز قرار گرفته‌اند.

بحران غرق شدن ونیز چند وجه دارد؛ از یک سو، شهر به‌دلیل عواملی چون استخراج آب‌های زیرزمینی، فعالیت‌های تکتونیکی و فشرده شدن رسوبات به آهستگی در بستر تالاب فرو می‌رود. از اوایل قرن بیستم، فرو رفتن بستر تالاب به فرونشست شهر به میزان تقریبی ۲۳ سانتی‌متر منجر شده است.