مسئله‌ ریاضی با پاداش یک میلیون دلار؛ هوش مصنوعی اوپن‌ای‌آی معمای ۹۰ ساله را حل کرد

اوپن‌ای‌آی در تازه‌ترین ادعای بزرگ خود می‌گوید یکی از دشوارترین مسائل ریاضی هزاره را حل کرده؛ معمایی که دهه‌ها از دسترس ریاضی‌دانان دور مانده بود و حالا به‌گفته‌ی شرکت، یک مدل هوش مصنوعی از پس آن برآمده است.

اوپن‌ای‌آی لحظاتی پیش نتایج مربوط به «مسئله‌ی وجود و همواری» ناویر-استوکس را منتشر کرد؛ پرسشی بنیادی درباره‌ی رفتار مایعات و گازها که از سال ۲۰۰۰ در فهرست هفت مسئله‌ی حل‌نشده‌ی هزاره قرار دارد. شرکت می‌گوید برای رسیدن به این نتیجه، ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی را حدود ۸۸ ساعت روی مسئله به کار گرفت و میلیون‌ها دلار توان محاسباتی مصرف کرد.

اوپن‌ای‌آی می‌گوید مدلش سناریویی پیدا کرده که در آن «یک سیالِ هموارِ ساکن می‌تواند در زمانی محدود به تکینگی برسد.» در توصیف این شرکت، یک گردابه‌ی شبیه اسپاگتی کوچک‌تر می‌شود و هم‌زمان سریع‌تر می‌چرخد، تا جایی که سرعت آن بدون حد رشد می‌کند.

فضای ریاضیات در سالی شکل گرفته که پیشرفت‌های غیرمنتظره‌ی هوش مصنوعی یکی پس از دیگری ظاهر شده‌اند و این بار، اوپن‌ای‌آی نتایج را همراه با یک برهان ۱۶۵ صفحه‌ای منتشر کرده که استدلال را گام‌به‌گام راستی‌آزمایی می‌کند.

شرکت می‌گوید به‌دلیل رقابت فشرده برای حل مسائل هزاره، پژوهشگرانش نتیجه را پیش از انتشار با ریاضی‌دانان بیرونی در میان نگذاشتند. همین موضوع باعث شد در آخر هفته، شبکه‌های اجتماعی پر از گمانه‌زنی شود و پیش از اعلام رسمی، رقابت‌کنندگان دیگر هم به روایت اوپن‌ای‌آی درباره‌ی این دستاورد اعتراض کنند.

جیکوب پاچوکی، دانشمند ارشد اوپن‌ای‌آی، گفته است حتی یک ماه پیش هم کسی در شرکت پیش‌بینی نمی‌کرد که بحث به مسئله‌ای از سطح جایزه‌ی هزاره برسد. او این رخداد را نشانه‌ای از سرعت بالای پیشرفت هوش مصنوعی دانسته است.

به‌گفته‌ی اوپن‌ای‌آی، مدل آزمایشیِ منتشرنشده‌ای که این نتیجه را ساخته، از GPT-6 Astra که هفته‌ی گذشته عرضه شد، توانمندتر بوده است. شرکت مدعی است Astra روی بنچمارک داخلی ریاضی حدود ۱۰ درصد مسئله‌ها را حل می‌کرد، اما مدل جدید به نزدیکی ۵۰ درصد رسیده است. سباستین بوبک، پژوهشگر اوپن‌ای‌آی، گفته است «تقریبا هر مسئله‌ی باز را که به آن بدهید، شانس حل شدنش مثل پرتاب سکه است.»

در نتیجه، شمار عامل‌ها از ۱۰۰ به ۱۰ هزار رسید. برای حل ناویر-استوکس، سامانه ۲٫۷ میلیون پیام فرستاد و ۱۳۰ میلیارد توکن خروجی مصرف کرد؛ مقداری که اوپن‌ای‌آی آن را معادل تقریبی یک میلیون کتاب توصیف می‌کند. بنا بر اعلام شرکت، کار در روز شنبه تکمیل شد و یکشنبه به‌صورت کامپیوتری راستی‌آزمایی شد.

اوپن‌ای‌آی می‌گوید نبرد برای رسیدن به راه‌حل ناویر-استوکس را هفته‌ی گذشته و پس از شنیدن شایعه‌هایی درباره‌ی حل یک مسئله‌ی هزاره توسط آنتروپیک، آغاز کرد. بعدتر مشخص شد آن شایعه به کار لِوِنت آلپوگه، پژوهشگر آنتروپیک و تریستان باک‌مستر، استاد ریاضی دانشگاه نیویورک، درباره‌ی پرسشی مرتبط با دینامیک سیالات مربوط بوده است.

باک‌مستر در بیانیه‌ای گفت او و آلپوگه از مدل‌های آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی در کار خود بهره برده‌اند و از اوپن‌ای‌آی پرسیده است که آیا مدل تازه‌اش روی آن کارها آموزش دیده یا به آن‌ها دسترسی داشته است. اوپن‌ای‌آی پاسخ داده که نه عامل‌هایش و نه پژوهشگرانش تا زمان انتشار عمومی، کار منتشرنشده‌ی رقیب را ندیده بودند.

در سال ۲۰۰۰، «مؤسسه‌ی ریاضیات کلی» مسئله‌ی ناویر-استوکس را یکی از هفت مسئله‌ی شایسته‌ی پاداش یک‌میلیون‌دلاری معرفی کرد. هدف از این جوایز، جلب توجه به اندازه‌ی دانسته‌های محدود بشر در ریاضیات بود؛ حتی با وجود آن‌همه تجربه‌ای که از جبر دبیرستانی به‌جا مانده است.

در سال ۲۰۱۰، گریگوری پرلمان، ریاضی‌دان منزوی روس، به‌دلیل اثبات حدس پوانکاره مورد تقدیر قرار گرفت؛ نخستین مسئله‌ی جایزه‌ی هزاره که حل شد. او درنهایت پول را نپذیرفت. اوپن‌ای‌آی هم اعلام کرده که برای حل این مسئله، به‌دنبال دریافت یک میلیون دلار نخواهد رفت.

شرکت گفته است: «هدف ما از انتشار این نتیجه، گزارش پیشرفت قابل‌توجه مدل‌های هوش مصنوعی‌مان است. قصد نداریم جایزه‌ی هزاره را مطالبه کنیم.»