مرگ مرموز اولین فضانورد تاریخ؛ معمایی که شوروی دهه‌ها پنهان کرد
مرگ مرموز اولین فضانورد تاریخ؛ معمایی که شوروی دهه‌ها پنهان کرد
صبح ۲۷ مارس ۱۹۶۸، پایگاه هوایی چکالوفسکی در شمال‌شرق مسکو زیر پرده‌ای از مه و برف فرورفته بود. وزش باد برف‌های نیم‌خیس را مثل ذرات نمک در هوا پخش می‌کرد و برج کنترل با دیدی محدود به باند چشم دوخته بود. ساعت ۱۰:۱۹، یک میگ-۱۵ UTI، جتی که سال‌ها برای پروازهای تمرینی استفاده می‌شد، غرش‌کنان از زمین برخاست.
در کابین جلو، یوری گاگارین نشسته بود؛ نخستین فضانورد تاریخ که مدار زمین را دید. پشت سرش، سرهنگ ولادیمیر سرِگین، مربی و خلبان آزمایشی باسابقه، که بیش از دویست پرواز رزمی در جنگ جهانی دوم داشت. مأموریت آن روز چیزی فراتر از تمرین‌های استاندارد نبود: چند مانور ساده در منطقه‌ی آموزشی، بیست دقیقه وقت، سپس بازگشت به باند.
هواپیما با قدرت اوج گرفت و در دل ابرهای خاکستری فرورفت. چند دقیقه همه‌چیز عادی به نظر می‌رسید. در ساعت ۱۰:۳۷، گاگارین با صدایی آرام و مطمئن از رادیو گفت: «مأموریت تمام شد. در حال بازگشت.» این آخرین کلماتی بود که جهان از او شنید.
چکیده متنی و خلاصه صوتی
یوری گاگارین، نخستین انسانی که به فضا سفر کرد، در ۲۷ مارس ۱۹۶۸ طی یک پرواز تمرینی عادی با جت میگ-۱۵ به همراه مربی‌اش، ولادیمیر سریوگین، جان باخت. هواپیمای آن‌ها تنها چند دقیقه پس از برخاستن از رادار محو شد و لاشه‌ی آن ساعت‌ها بعد در جنگلی دورافتاده پیدا شد.
مرگ این قهرمان ملی، اتحاد جماهیر شوروی را در شوک فرو برد، اما پنهان‌کاری دولت و محرمانه ماندن گزارش رسمی حادثه برای دهه‌ها، به شکل‌گیری شایعات و تئوری‌های توطئه‌ی بی‌شماری دامن زد. فرضیه‌هایی از جمله شرایط بد آب‌وهوایی، نقص فنی در هواپیما و حتی خطای انسانی مطرح شد، اما حقیقت مرگ مردی که از ستاره‌ها بازگشته بود، در هاله‌ای از ابهام باقی ماند و به یکی از رازهای بزرگ تاریخ شوروی تبدیل شد.
در فرودگاه نزدیک کلیازما، گروهی از فضانوردان جوان به رهبری الکسی لئونوف که در حال تمرین پرش‌باچتر بودند، صدای دو انفجار مهیب را در دوردست شنیدند. نگرانی مرکز کنترل ترافیک هوایی به وحشت تبدیل شد. شش هلیکوپتر برای جست‌وجو به پرواز درآمدند. نزدیک به سه ساعت بعد، یکی از هلیکوپترها گودالی شش‌متری و دودآلود را در میان جنگلی انبوه از درختان توس، در یازده کیلومتری روستای کازچک، مشاهده کرد.
