ماموریت اضطراری تلسکوپ جیمز وب: بررسی خطرناک‌ترین سیارک منظومه شمسی

قدرتمندترین تلسکوپ فضایی بشر درحال تمرکز بر خطرناک‌ترین سیارک شناخته شده در منظومه شمسی است.

طبق بیانیه آژانس فضایی اروپا (ESA)، تیمی بین‌المللی از ستاره‌شناسان مجوز استفاده‌ی اضطراری از تلسکوپ قدرتمند «جیمز وب» (JWST) را برای مشاهده‌ی سیارک بالقوه خطرناک 2024 YR4 در ماه‌های آینده دریافت کرده‌اند. این سنگ فضایی که به اندازه‌ی یک ساختمان است، دسامبر ۲۰۲۴ توسط «سامانه هشدار نهایی برخورد سیارکی» ناسا کشف شد. 2024 YR4 هم‌اکنون در صدر فهرست نظارت بر سیارک‌های این آژانس قرار دارد و احتمال برخورد آن با زمین در دسامبر ۲۰۳۲ حدود یک در ۴۳ (۲٫۳ درصد) تخمین زده می‌شود.

براساس تخمین ستاره‌شناسان، 2024 YR4 حدود ۵۵ متر عرض دارد که به اندازه‌ی ارتفاع «برج کج پیزا» است. برخورد چنین سنگی به زمین مانند رویداد برخوردی بزرگ‌تر «چیکشلوب» که ۶۶ میلیون سال پیش، انقراض دایناسورها را در پی داشت، باعث انقراض دسته‌جمعی نخواهد شد. اما سیارکی به این اندازه می‌تواند خرابی‌های منطقه‌ای مشابه با تاثیر «تونگوسکا» را به‌بار آورد که در سال ۱۹۰۸ حدود ۸۰ میلیون درخت را در بیابان‌های سیبری نابود کرد.

بااین‌حال، اندازه‌ی ذکرشده برای 2024 YR4 صرفاً در حد تخمین و براساس داده‌های تلسکوپ‌های زمینی است. این تلسکوپ‌ها به دلیل اثر محدودکننده‌ی جو زمین، فقط نور خورشیدی را که از سطح سیارک منعکس می‌شود، مشاهده می‌کنند. بنابراین به تصویر محدودی از اندازه‌ی واقعی آن دسترسی دارند. در واقع، این سنگ فضایی ممکن است به‌طور قابل توجهی بزرگ‌تر از آن چیزی باشد که به‌نظر می‌رسد.

مقامات ESA در بیانیه‌ی خود نوشتند: «به‌طور کلی، هرچه سیارک روشن‌تر باشد، بزرگ‌تر است؛ اما این رابطه به شدت به میزان بازتابندگی سطح سیارک نیز بستگی دارد. 2024 YR4 ممکن است با عرض ۴۰ متر بسیار بازتابنده باشد یا اندازه‌اش به ۹۰ متر برسد و چندان بازتابنده‌ی نور نباشد.»

ESA افزود: «بسیار مهم است که ما تخمین خود برای اندازه‌ی 2024 YR4 را بهبود بخشیم: خطر ناشی از یک سیارک ۴۰ متری با خطر ناشی از یک سیارک ۹۰ متری بسیار متفاوت است.»

طبق گفته ESA، مشاهدات آینده تلسکوپ فضایی جیمز وب به‌طور قابل توجهی درک ما از اندازه‌ی سیارک را بهبود خواهد بخشید.

جیمز وب به‌جای اینکه به نور مرئی منعکس‌شده نگاه کند، حرارت ساطع‌شده از 2024 YR4 را توسط ابزارهای فروسرخ خود مطالعه خواهد کرد و بدین وسیله می‌تواند تخمینی دقیق‌تر از اندازه‌ی واقعی سیارک و ترکیبات سطحی آن ارائه دهد. این تلسکوپ به دلیل استقرار در فضا، نسبت به تلسکوپ‌های زمینی دید بسیار واضح‌تری از سیارک خواهد داشت. به همین دلیل، نسل بعدی تلسکوپ‌های جستجوگر سیارک که توسط ناسا و ESA برنامه‌ریزی شده‌اند، از نور فروسرخ استفاده خواهند کرد.

به‌طور کلی، تیم تحقیقاتی حدود چهار ساعت از زمان جیمز وب را که از طریق فرآیندی دقیق برنامه‌ریزی شده است، صرف مطالعه‌ی سیارک خواهد کرد. مشاهدات سیارکی آتی به‌لطف «زمان اختیاری مدیر» جیمز وب تأمین خواهد شد که مجموعه‌ی کوچکی از ساعت‌های تحقیقاتی با هدف بررسی اهداف فوری است. تمام داده‌های حاصل از مشاهدات پس از انتشار به صورت عمومی در دسترس قرار خواهند گرفت.