سقوط باورنکردنی قیمت برق خورشیدی به لطف تولید انبوه پنل در چین

کاهش مداوم قیمت پنل‌های خورشیدی در سال‌های اخیر، این فناوری را به مرحله‌ای رسانده که حتی برخی فعالان صنعت انرژی آن را به‌طرز باورنکردنی ارزان توصیف می‌کنند. انرژی خورشیدی که زمانی یکی از گران‌ترین روش‌های تولید برق به شمار می‌رفت، اکنون در بسیاری از مناطق جهان به یکی از ارزان‌ترین گزینه‌ها برای تولید انرژی تبدیل شده است.

براساس گزارشی از فایننشال تایمز، رشد سریع صنعت فتوولتائیک و افزایش ظرفیت تولید پنل‌های خورشیدی، ساختار سنتی بازار انرژی را تغییر داده است. برخلاف سوخت‌های فسیلی که منابع محدودی دارند و هزینه استخراج و انتقال آن‌ها می‌تواند افزایش پیدا کند، خورشید منبع انرژی تقریباً نامحدودی در اختیار بشر قرار می‌دهد و همین موضوع باعث شده هزینه تولید برق خورشیدی به‌شدت کاهش پیدا کند.

دیو جونز، هم‌بنیان‌گذار مؤسسه پژوهشی انرژی اِمبر، می‌گوید حدود ۲۶ سال پیش هزینه پنل‌های خورشیدی حدود ۵ تا ۶ دلار برای هر وات ظرفیت تولید برق بود. اما امروز این رقم به حدود ۱۲ سنت به ازای هر وات کاهش یافته است.

بخش بزرگی از این کاهش قیمت به افزایش تولید پنل‌های خورشیدی در چین مربوط است. این کشور درطول سال‌های گذشته ظرفیت عظیمی برای تولید سلول‌ها و پنل‌های خورشیدی ایجاد کرده و همین مقیاس تولید، هزینه ساخت را کاهش داده است. نتیجه این روند، دسترسی آسان‌تر کشورهای مختلف، از اقتصادهای ثروتمند گرفته تا مناطق درحال‌توسعه، به فناوری خورشیدی بوده است.

ارزان‌شدن انرژی خورشیدی فقط به کاهش هزینه برق در کشورهای پیشرفته محدود نشده است. در بسیاری از مناطق روستایی که دسترسی پایدار به شبکه برق وجود ندارد، پنل‌های خورشیدی جایگزین منابع قدیمی مانند چراغ‌های نفتی شده‌اند.

آنیش تاکار، هم‌بنیان‌گذار شرکت کنیایی سان کینگ که در زمینه تأمین مالی سامانه‌های خورشیدی فعالیت می‌کند، می‌گوید انرژی خورشیدی در مناطق کم‌برخوردار می‌تواند تغییر محسوسی در زندگی روزمره ایجاد کند. برای نمونه، یک خانه که پیش‌تر تنها با دو یا سه چراغ نفتی روشن می‌شد، می‌تواند به سامانه‌های روشنایی مجهز شود که ۲۰ تا ۴۰ برابر نور بیشتری تولید می‌کنند و امکان استفاده روزانه از آن‌ها وجود دارد.

رشد سریع انرژی خورشیدی در چین به حدی رسیده که حتی شبکه برق این کشور در برخی مواقع با حجم بسیار زیادی از تولید برق پاک مواجه شده است. چین بزرگ‌ترین بازار انرژی تجدیدپذیر جهان محسوب می‌شود و نصب گسترده نیروگاه‌های خورشیدی و بادی، ظرفیت تولید برق پاک را به‌شدت افزایش داده است.

افزایش سریع ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر در چین نشان می‌دهد چالش این حوزه دیگر فقط ساخت نیروگاه‌های جدید نیست؛ بلکه ذخیره‌سازی برق تولیدشده، مدیریت شبکه و هماهنگ‌کردن زمان تولید با میزان مصرف نیز به مسائل مهمی تبدیل شده‌اند.

در آمریکا نیز رشد انرژی خورشیدی ادامه دارد. با وجود سیاست‌های دولت دونالد ترامپ برای حمایت دوباره از صنعت زغال‌سنگ، تولید برق از پنل‌های خورشیدی در ماه ژوئن برای نخستین‌بار از تولید برق نیروگاه‌های زغال‌سنگی بیشتر شد.

در اسپانیا نیز افزایش سریع ظرفیت خورشیدی باعث تغییرات گسترده در بازار برق شده است. در برخی ساعات، تولید برق خورشیدی آن‌قدر افزایش یافته که عرضه از تقاضا پیشی گرفته و قیمت برق کاهش پیدا کرده است. این وضعیت حتی باعث شده برخی تولیدکنندگان برای تشویق مصرف بیشتر، به مصرف‌کنندگان مشوق مالی ارائه کنند.

با وجود پیشرفت‌ها، انرژی خورشیدی همچنان با چالش‌هایی مانند ذخیره برق در زمان نبود نور خورشید، توسعه شبکه‌های انتقال و مدیریت تولید مازاد روبه‌رو است. اما کاهش شدید قیمت پنل‌ها نشان می‌دهد این فناوری از گزینه‌ای گران و محدود، به یکی از بازیگران اصلی بازار انرژی جهان تبدیل شده است.