زلزله در دنیای هوش مصنوعی؛ چطور چینی‌ها با دیپ‌سیک دنیا را غافلگیر کردند
زلزله در دنیای هوش مصنوعی؛ چطور چینی‌ها با دیپ‌سیک دنیا را غافلگیر کردند
اگر در یکی، دو روز گذشته پیگیر اخبار هوش مصنوعی، چت‌جی‌پی‌تی، انویدیا یا حتی بازار بورس آمریکا بوده باشید، به‌احتمال زیاد نام «دیپ‌سیک» (DeepSeek) زیاد به گوشتان خورده است؛ مدل هوش مصنوعی متن‌باز ساخت چین که از ChatGPT سبقت گرفت و پردانلود‌ترین نرم‌افزار رایگان اپ استور شد؛ تحسین سم آلتمن، مدیرعامل شرکت خالق ChatGPT را برانگیخت؛ مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا را به تشکیل «اتاق جنگی» برای بررسی راز موفقیت «یک‌شبه‌ی» دیپ‌سیک واداشت و دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا آن را «زنگ خطری» برای شرکت‌های آمریکایی خواند.اما شاید مهم‌تر از همه، موفقیت غیرمنتظره‌ی دیپ‌سیک باعث شد انویدیا، غول تراشه‌سازی سه‌ونیم تریلیون دلاری، با ازدست‌دادن حدود ۶۰۰ میلیارد دلار از ارزش بازار خود، بزرگ‌ترین کاهش ارزش یک‌روزه در تاریخ وال‌استریت را رقم بزند. تسلا، گوگل، آمازون، مایکروسافت و حتی شرکت‌های کوچک‌تری چون اوپن‌ای‌آی، همگی از موفقیت انفجاری دیپ‌سیک آسیب دیدند و بازار بورس آمریکا با ریزش ۱٫۵ تریلیون دلاری روبه‌رو شد.آیا واقعا به میلیاردها دلار قدرت محاسباتی برای چیرگی در رقابت هوش مصنوعی نیاز است؟ دیپ‌سیک در یک چشم برهم زدن توانست نگاه کل صنعت تکنولوژی و حتی جهان را به خود جلب کند. برخی از کارشناسان می‌گویند دو مدل هوش مصنوعی دیپ‌سیک که در فاصله‌ی تنها چهار ماه از یکدیگر عرضه شده‌اند، هم‌تراز با بهترین مدل‌های تولید‌شده در آزمایشگاه‌های آمریکایی هستند. در این بین، ادعای شرکت که مدل هوش مصنوعی‌اش را با تراشه‌های پیشرفته‌ی کمتر و درنتیجه، هزینه‌ای به‌مراتب کمتر از مدل‌های پیشرو صنعت ساخته است و درعین‌حال، عملکردی یکسان و چه بسا قدرتمندتر ارائه می‌دهد، بیش از هر چیز بازار هوش مصنوعی را تکان داد. آنطورکه پیداست، هزینه‌ی توسعه‌ی یکی از آخرین مدل‌های دیپ‌سیک، تقریبا با حقوق یک متخصص هوش مصنوعی در آمریکا برابری می‌کند. موفقیت دیپ‌سیک این پرسش را مطرح می‌کند که آیا واقعا به میلیاردها دلار قدرت محاسباتی برای چیرگی در رقابت هوش مصنوعی نیاز است؟ این موفقیت همچنین تاثیر محدودیت‌های آمریکا برای جلوگیری از پیشرفت چین در صنعت تراشه را زیر سوال می‌برد. چین این‌روزها هوش مصنوعی را با تاکید بیشتری در اولویت قرار داده است و ظهور استارتاپ‌هایی مانند دیپ‌سیک برای تغییر مسیر این کشور از تولیدات سنتی به تراشه، خودروهای برقی و هوش مصنوعی، حیاتی هستند.اما چطور یک استارتاپ گمنام چینی تنها در عرض دو سال توانست به داغ‌ترین موضوع سیلیکون‌ولی تبدیل شود و کل صنعت هوش مصنوعی را به وحشت بیندازد؟ کپی لینکدیپ‌سیک چیست؟دیپ‌سیک استارتاپی است که در سال ۲۰۲۳ در شهر ژجیانگ تاسیس شد و بااینکه کمتر از دو سال از تاسیس آن می‌گذرد، برجسته‌ترین شرکت هوش مصنوعی چین به‌شمار می‌رود. این شرکت از یک صندوق پوشش ریسک به‌نام های‌فلایر که توسط مهندسان دانشگاه دولتی ژجیانگ راه‌اندازی شده بود، متولد شد و مانند OpenAI، هدفش را توسعه‌ی هوش مصنوعی انسان‌گونه (AGI) با تمرکز بر «نوآوری‌های معماری و الگوریتمی تحول‌آفرین» اعلام کرده است؛ اما برخلاف OpenAI، فعلا برنامه‌ای برای تجاری‌سازی ندارد و چت‌‌باتش متن‌باز است؛ به این معنی که کد چت‌بات برای مشاهده، استفاده و اصلاح دردسترس عموم قرار دارد.ملیکا طاهران‌پورهوش مصنوعی دیپ سیک چیست؟ آموزش استفاده از DeepSeekمطالعه ’18در سال ۲۰۲۱ و درست پیش از اعمال تحریم‌های آمریکا علیه صادرات تراشه به چین، لیانگ ونفنگ (Liang Wenfeng)، مهندس علوم کامپیوتر چینی ، شروع به خرید هزاران GPU از انویدیا کرد و دو سال بعد، دیپ‌سیک را با هدف دستیابی به AGI راه‌اندازی کرد. درواقع، لیانگ داشت همان جملات جاه‌طلبانه‌ای را به زبان می‌آورد که سم آلتمن و دیگران رهبران این صنعت مطرح می‌کنند.هدف نهایی ما دستیابی به AGI است؛ برای رسیدن به این هدف نیاز داریم ساختارهای جدیدی برای مدل‌های زبانی را بررسی کنیم تا بتوانیم با منابع محدود، مدل‌های توانمندتر بسازیم.- لیانگ ونفنگ، مدیرعامل دیپ‌سینکو این دقیقا همان کاری است که دیپ‌سیک انجام داد. این شرکت با استفاده از چندین رویکرد فنی نوآورانه، دو مدل DeepSeek-V3 و DeepSeek-R1 را به فاصله‌ی کمی از یکدیگر در سال ۲۰۲۴ عرضه کرد. دیپ‌سیک مدعی است که هزینه‌ی نهایی آموزش مدل V3 تنها ۵٫۶ میلیون دلار بوده است؛ یعنی ۹۵ درصد کمتر از هزینه‌ی آموزش مدل o1 شرکت OpenAI که از آن به‌عنوان نقطه‌ی عطفی در تکامل هوش مصنوعی یاد می‌شود. از سوی دیگر، API مدل‌های OpenAI برای هر میلیون توکن ورودی ۱۵ دلار هزینه دارد؛ در‌حالی‌که هزینه‌ی دیپ‌سیک R1 فقط ۰٫۵۵ دلار به‌ازای هر میلیون توکن ورودی است؛ یعنی ۲۷ برابر ارزان‌تر.با‌این‌حال، نیتن لمبرت، متخصص یادگیری ماشینی، درباره‌ی هزینه واقعی دیپ‌سیک تردید دارد. او اشاره کرده است که هزینه اعلام‌شده ۵ میلیون دلاری برای آموزش مدل ۶۷۱ میلیارد پارامتری تمام واقعیت را نشان نمی‌دهد.لمبرت درباره‌ی هزینه‌ی توسعه‌ی دیپ‌سیک می‌افزاید که هزینه‌هایی مانند حقوق محققان و زیرساخت‌ها و برق در محاسبات لحاظ نشده‌اند و او تخمین می‌زند که هزینه‌ی سالانه اجرای دیپ‌سیک AI بین ۵۰۰ میلیون تا بیش از ۱ میلیارد دلار باشد. با‌این‌حال، این پروژه همچنان دستاوردی بزرگ محسوب می‌شود؛ مخصوصاً وقتی در نظر بگیریم که مدل‌های آمریکایی در حال رقابت، سالانه ۱۰ میلیارد دلار برای توسعه‌ی هوش مصنوعی هزینه می‌کنند.
