رویداد ال‌نینو خشک‌ترین بیابان دنیا را غرق در گل کرد

صحرای آتاکاما در شیلی که به‌عنوان خشک‌ترین بیابان غیرقطبی زمین شناخته می‌شود، این روزها چهره‌ای کاملاً متفاوت پیدا کرده است. بارندگی‌های غیرمعمول ناشی از ال‌نینوی قدرتمند امسال باعث شده میلیون‌ها بذر خفته در دل خاک بیدار شوند و بخش‌های وسیعی از بیابان با گل‌های رنگارنگ پوشیده شود.

آتاکاما یکی از قدیمی‌ترین مناطق خشک جهان است. این بیابان بین رشته‌کوه آند و کوه‌های ساحلی قرار گرفته و همین موقعیت باعث شده رطوبت هم از سمت آمازون و هم از سمت اقیانوس آرام به آن نرسد.

میانگین بارندگی سالانه در آتاکاما حدود ۱۵ میلی‌متر است. در خشک‌ترین بخش‌های مرکزی بیابان، این عدد می‌تواند به تنها یک تا سه میلی‌متر در سال برسد و در بعضی سال‌ها حتی از این مقدار هم کمتر باشد.

امسال شرایط متفاوت بوده است. رویداد بسیار قدرتمند ال‌نینو در شرق اقیانوس آرام، بارندگی سنگینی را به منطقه آورده و گزارش‌ها نشان می‌دهند برخی نقاط آتاکاما در همین فصل حدود ۱۸۰ میلی‌متر باران دریافت کرده‌اند که برای چنین منطقه خشکی بسیار غیرعادی است.

بارندگی‌های شدید در بخش‌هایی از آمریکای جنوبی خسارت‌هایی به‌همراه داشته، اما در آتاکاما شرایط را برای یکی از زیباترین پدیده‌های طبیعی منطقه فراهم کرده است. رطوبت خاک باعث شده میلیون‌ها بذری که سال‌ها در انتظار شرایط مناسب بودند، جوانه بزنند.

براساس اطلاعات دانشگاه کاتولیک شیلی، پوشش گیاهی مرتبط با پدیده بیابان گل‌دار شامل ۱۸۹۳ گونه گیاهی است که بسیاری از آن‌ها بومی همین منطقه هستند و در جای دیگری از جهان یافت نمی‌شوند. بذر بعضی از این گیاهان توانایی دارد تا حدود ۱۰ سال در خاک و در حالت خفتگی باقی بماند. کافی است شرایط مناسب و چند بارش مؤثر اتفاق بیفتد تا چرخه رشد آن‌ها دوباره آغاز شود.

به نوشته آی‌اف‌ال‌ساینس، گیاهان آتاکاما برای زنده‌ماندن در یکی از خشک‌ترین محیط‌های زمین، ویژگی‌های خاصی پیدا کرده‌اند. برخی از آن‌ها پوشش‌های مومی دارند که مانع تبخیر سریع آب می‌شود، بعضی با کرک‌های ظریف بخشی از نور شدید خورشید را بازتاب می‌دهند و بسیاری نیز برگ‌های کوچک یا سیستم‌های ریشه‌ای تخصص‌یافته دارند.

گل‌های آتاکاما در فصل شکوفایی، بیابان را با رنگ‌های متنوعی از صورتی و بنفش گرفته تا زرد و آبی روشن می‌پوشانند. شدت رنگ‌ها احتمالاً بخشی از راهبرد تولیدمثلی این گیاهان است. زمان گل‌دهی در بیابان کوتاه است و تعداد گرده‌افشان‌ها نیز محدود است، بنابراین گل‌های درشت‌تر یا با رنگ‌های متضاد شانس بیشتری برای دیده‌شدن و گرده‌افشانی دارند.

نکته غیرمعمول این است که آتاکاما در همین سال گذشته نیز شاهد شکوفایی غیرمنتظره گل‌ها بود. پیش از آن در سال ۲۰۲۲ نیز چنین رویدادی ثبت شد که به‌دلیل وقوع در دوره لانینا غافلگیرکننده بود. نمونه‌های دیگری نیز در سال ۲۰۱۷ و به‌ویژه در شکوفایی گسترده سال ۲۰۱۵ مشاهده شده بود.

اکنون وقوع شکوفایی گل‌ها در دو سال متوالی، آتاکاما را بار دیگر به یکی از تماشایی‌ترین مناظر طبیعی آمریکای جنوبی تبدیل کرده است؛ منطقه‌ای که بیشتر سال‌ها تقریباً هیچ نشانی از چنین پوشش گیاهی گسترده‌ای در آن دیده نمی‌شود.