راز سیگنال رادیویی عجیب در بیابان استرالیا سرانجام فاش شد

سیگنال‌هایی که انسان تولید می‌کند، مشکلی بزرگ در رصدخانه‌های رادیویی محسوب می‌شوند. اکنون محققان آمریکایی در فرآیند حل یک معمای جالب، به تکنیکی دست یافته‌اند که می‌تواند نویز رادیویی خودمان را بهتر از سیگنال‌های فضایی فیلتر کند.

ما امواج رادیویی را در حجم بسیار بالایی تولید می‌کنیم. این امواج برای تمام انواع ارتباطات به‌کار می‌روند. بااین‌حال، بسیاری از فناوری‌های ما منبع آن هستند، از وسایل برقی و خطوط برق گرفته تا سیستم جرقه‌زنی در خودروهای بنزینی.

این موضوع گاهی اوقات به مشکلات جالبی منجر شده است که شاید معروف‌ترین آن‌ها مایکروویویی باشد که سیگنال‌های اسرارآمیزی را در داده‌های تلسکوپ رادیویی ایجاد کرد. دانشمندان «دانشگاه براون» در ایالات متحده به تازگی یک سیگنال رمزآلود دیگر را شناسایی کرده‌اند؛ اتفاقی که می‌تواند به بهبود نجوم رادیویی منجر شود.

خود سیگنال از یک تلویزیون آمده است. اما این بخش گیج‌کننده نیست. بخش اسرارآمیز این است که «آرایه میدان وسیع مورچیسون» که این کشف را در بیابانی دورافتاده استرالیا در سال ۲۰۱۳ انجام داد، در یک منطقه آرام رادیویی قرار دارد؛ ناحیه‌ای بزرگ که به شدت در برابر تداخل رادیویی انسانی محافظت شده است.

هیچ چیزی که قادر به نشت امواج رادیویی باشد، اجازه ورود به آن منطقه را ندارد. تمام تأسیسات در یک ساختمان با طراحی «قفس فارادی» قرار دارند. هر خودرویی که وارد منطقه می‌شود باید با موتور دیزلی کار کند. بااین‌حال، یک سیگنال پخش تلویزیونی به وضوح در آسمان قابل مشاهده بود.

«جاناتان پابر»، فیزیکدان دانشگاه براون می‌گوید: «حدس می‌زنم سیگنال از یک هواپیما منعکس شده و سپس به ما رسیده بود. ما نزدیک به پنج سال بود که این سیگنال‌ها را زیر نظر داشتیم و چندین نفر پیشنهاد کرده بودند که سیگنال‌ها ممکن است از هواپیماهایی باشند که پخش‌های تلویزیونی را منعکس می‌کنند. حالا متوجه شده‌ایم که شاید واقعاً بتوانیم این نظریه را برای اولین بار تأیید کنیم.»

در دنیای روزافزون فناوری، جلوگیری از تداخل فرکانس رادیویی در رصدخانه‌های رادیویی تبدیل به چالش بزرگی شده است. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات بالقوه، حجم بالای ماهواره‌هایی است که به فضا پرتاب می‌شوند. تحقیقات نشان داده‌اند که برخی از این ماهواره‌ها امواج رادیویی را در محدوده‌ای که به نجوم اختصاص داده شده، نشت می‌کنند.

مناطق آرام رادیویی، می‌توانند ابزارها را از تداخل ایجاد شده روی زمین محافظت کنند؛ اما درحال حاضر، هیچ راهی برای مسدود کردن سیگنال‌ها از آسمان وجود ندارد.

پابر توضیح می‌دهد: «نجوم با بحرانی جدی مواجه است. نگرانی‌ها به‌طور فزاینده‌ای افزایش یافته‌اند و حتی برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که ستاره‌شناسان به دلیل تداخل ناشی از خوشه‌های ماهواره‌ای، ممکن است به‌زودی نتوانند مشاهدات رادیویی را با کیفیت بالا انجام دهند. این موضوع به‌ویژه برای تلسکوپ‌هایی مانند آرایه میدان وسیع مورچیسون که تمام آسمان را به‌طور همزمان مشاهده می‌کند، چالش‌برانگیز است. هیچ راهی برای جلوگیری از تداخل تلسکوپ‌های ما با ماهواره‌ها وجود ندارد.»

پابر و جید دوشارم، همکار فیزیکدان او فکر کردند که اگر بتوانند راهی برای جداسازی سیگنال تلویزیونی منعکس‌شده از یک هواپیمای درحال عبور پیدا کنند، ممکن است قادر به ردیابی سیگنال‌های تداخلی نیز باشند. چنین ابزاری می‌تواند به استخراج و بازیابی داده‌های کاربردی در حوزه نجوم رادیویی کمک کند.

محققان برای تحلیل سیگنالی که توسط آرایه میدان وسیع مورچیسون شناسایی شده بود، از چندین روش برای تصحیح داده‌ها استفاده کردند. اولین تکنیک «تصحیحات میدان نزدیک» نام دارد که بیشتری روی اشیاء نزدیک به تلسکوپ تمرکز دارد؛ برخلاف مشاهدات عمیق فضایی که معمولاً توسط تلسکوپ‌های رادیویی انجام می‌شود.