توپ در زمین اسکاتلند؛ مزرعهای فراموششده ممکن است زادگاه واقعی فوتبال را تغییر دهد
توپ در زمین اسکاتلند؛ مزرعهای فراموششده ممکن است زادگاه واقعی فوتبال را تغییر دهد
اسکاتلند، شاید زادگاه واقعی فوتبال مدرن باشد. همه چیز با نامهای شروع شد که یک کشیش قرن هفدهمی، در کمال نگرانی نوشت. او در نامهاش از جوانانی گفت که عصر یکشنبهها، در مزرعهای در اسکاتلند، فوتبال بازی میکردند. نه دعوایی در کار بود، نه آشوبی شبیه بازیهای قرون وسطایی بریتانیا؛ فقط مردم روستا با توپی در میان، زمینی پهن در اختیار داشتند که حالا باستانشناسان آن را بهعنوان نخستین زمین سازمانیافتهی فوتبال در جهان میشناسند. این کشف شگفتانگیز شاید تاریخ محبوبترین ورزش دنیا را از نو بنویسد.
از نیمههای قرن نوزدهم، روایت غالب در تاریخ فوتبال این بوده که انگلستان، زادگاه محبوبترین ورزش دنیاست. اغلب، سرنخ پیدایش فوتبال به بازی خشنی در قرون وسطی به نام «فوتبال گروهی قرون وسطایی» نسبت داده میشود که در سراسر بریتانیا رایج بود. در این بازی پرهیاهو، صدها نفر از روستاهای اطراف به دو گروه تقسیم میشدند و با مشت و لگد، برای تصاحب چیزی شبیه توپ (مثلاً مثانهی بادشدهی خوک) با یکدیگر درگیر میشدند. زمان مشخصی برای پایان مسابقه وجود نداشت و گاهی بازی تا ساعتها و یا حتی روزها ادامه پیدا میکرد. تنها قانون بازی، خودداری از حمل سلاح بود.
در سال ۱۵۸۳، فیلیپ استابز، نویسندهای پروتستان، در رسالهای با عنوان «کالبدشناسی فسادها»، فوتبال را ورزشی «خونین و قاتلانه» توصیف کرد. او از منظر مذهبی به این پدیده حمله برده و نارضایتی خود را بیپرده ابراز کرد. چند قرن بعد، در سال ۱۸۶۳، وکیلی جوان در انگلستان، نخستین قوانین مدون فوتبال را تدوین کرد. قوانین توسط انجمن تازهتأسیس فوتبال لندن، عمدتاً با حضور فارغالتحصیلان مدارس معتبری مانند ایتن و هارو، به تصویب رسید. این لحظه، به نقطهی عطفی برای تثبیت ادعای انگلیسیها درباره اختراع فوتبال مدرن تبدیل شد.
انگلستان از قرن نوزدهم بهعنوان زادگاه محبوبترین ورزش دنیا شناخته میشود
بهگزارش نیویورکتایمز، جد اوبراین، آموزگار بازنشسته و همبنیانگذار موزهی فوتبال اسکاتلند، چشماندازی کاملاً متفاوت از زادگاه فوتبال مدرن ارائه میدهد. او میگوید: «برخلاف آنچه همیشه شنیدهاید، هیچ سند معتبری برای ادعاهای بریتانیاییها وجود ندارد. قرنهاست که مردم در جایجای اسکاتلند فوتبال بازی میکنند؛ نه به شکل آشوبزدهی فوتبال گروهی قرون وسطایی بریتانیا، بلکه مشابه فوتبال اصیل امروزی.»
در تازهترین پژوهش، اوبراین به همراه گروهی از باستانشناسان در مزرعهای متعلق به قرن هفدهم در شهر انوُث، واقع در کرکادبرایتشر در اسکاتلند، اثری یافتهاند که احتمال میرود قدیمیترین زمین فوتبال سازمانیافتهی جهان باشد. در دورهای که اطلاعات اندکی از زندگی و تفریح طبقات پایین جامعه در دسترس است، این زمین، سندی زنده و نادر تلقی میشود. اوبراین معتقد است: «این کشف میتواند روایت تاریخ فوتبال را از پایه دگرگون کند. زمان آن رسیده که تاریخنگاران ورزشی، دیدگاه خود را نسبت به منشأ این بازی بازنویسی کنند.»
