برنامه آرتمیس در هاله‌ای از ابهام؛ آیا ناسا قید بازگشت به ماه را می‌زند؟

به‌نظر می‌رسد برنامه‌های ناسا برای بازگشت به ماه در وضعیت بسیار حساسی قرار دارد. طبق گزارش رویترز، ناسا چهار مقام ارشد کلیدی از برنامه «آرتمیس» خود را از دست داده است. این موضوع نگرانی‌ها را درباره احتمال کنار گذاشتن برنامه‌های بازگشت به ماه افزایش می‌دهد.

اینکه آیا این مقامات جایگزین خواهند شد یا نه، همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است؛ هم «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور ایالات متحده و هم «ایلان ماسک»، مدیرعامل «اسپیس‌ایکس»، استدلال کرده‌اند که سفر به مریخ باید اولویت داشته باشد.

مقامات خارج‌شده از ناسا، شامل سه کارمند ارشد در «مرکز پرواز فضایی مارشال» و همچنین «جیم فری»، قائم‌مقام باسابقه‌ی آژانس و حامی برنامه آرتیمس است که پس از ۳۰ سال خدمت، به‌تازگی اعلام بازنشستگی کرد.

در همین حال، «جرد آیزاکمن»، میلیاردر حوزه‌ی فناوری و گردشگر فضایی اسپیس ایکس که ترامپ او را به عنوان مدیر بعدی ناسا منصوب کرده ، طی چند ماه گذشته به‌طرز قابل توجهی ساکت بوده است. بااین‌حال، آخر هفته گذشته او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس بر لزوم فرستادن انسان‌ها به سیاره‌ای دیگر و نه ماه، تأکید کرد.

آیزاکمن همچنین در پاسخ به پستی که واضح‌ترین تصویر گرفته‌شده از مریخ توسط ناسا را نشان می‌داد نوشت: «وقتی تصویری مانند این را می‌بینم، غیرممکن است که نسبت به آینده انرژی نداشته باشم.»

بااین‌حال، آیزاکمن به صراحت نگفت که برنامه‌های فعلی ناسا برای بازگشت به ماه باید لغو شوند. وی استدلال کرد که «فناوری‌های پیشگامانه در زمینه‌های پیشرانه، سکونت‌پذیری، تولید انرژی، استفاده از منابع در محل و تولید می‌توانند امکان انجام مأموریت از ماه تا مریخ و فراتر از آن را فراهم کنند.» بااین‌حال سخت است که اشتیاق ناگهانی او برای سیاره سرخ را به‌عنوان علامت هشداری زودهنگام مبنی‌بر تاثیرگذاری احتمالی‌اش بر برنامه‌ی سفرهای فرازمینی ناسا در آینده نزدیک، ندانیم.

ماسک درمورد عدم تمایل خود به برنامه آرتمیس هیچ‌گونه ابهامی نداشته و استدلال کرده که «معماری آن بسیار ناکارآمد است.» او با انتشار یک پست در روز کریسمس، آرتمیس را متهم کرد که «برنامه‌ای برای حداکثر کردن مشاغل است، نه حداکثر کردن نتایج».

«اسپیس لانچ سیستم» (SLS)، موشک انتخابی برنامه آرتمیس نیز با مشکلات مختلف مواجه شده است. ساخت آن میلیاردها دلار فراتر از بودجه‌ی اولیه و سال‌ها عقب‌تر از زمان‌بندی پیش‌بینی شده است. این موشک دو سال پیش موفق شد کپسول «اوریون» ناسا را بدون سرنشین به دور ماه ببرد و برگرداند که بخشی از اولین ماموریت برنامه آرتمیس بود.

اینکه آیا مأموریت آرتمیس در سال‌های آینده ادامه خواهد یافت یا خیر هنوز مشخص نیست. اما قانون‌گذاران بر این باورند که آرتمیس بهترین شانس انسان برای بازگشت به ماه است. بااین‌حال آنچه به اصطلاح «وزارت بهره‌وری دولت» به ریاست ماسک نامیده می‌شود، با سرعتی سرسام‌آور مشغول بررسی و کاهش هزینه‌ها در آژانس‌های فدرال است.

به‌طور خلاصه، لحظه‌ی کنونی ممکن است برای برنامه آرتمیس ناسا حیاتی باشد؛ پروژه‌ای که برای اولین بار در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ شکل گرفت. باتوجه به اینکه خود رئیس‌جمهور، دستیار شماره یک او و احتمالا مدیر آینده ناسا، تمایل خود را برای سفر به مریخ ابراز کرده‌اند، دشوار است که احتمال تغییرات عمده در ماه‌های آینده را نادیده بگیریم.

نشانه‌های هشداردهنده‌ای از تغییرات عمده در اولویت‌ها قطعاً وجود دارد. به‌عنوان مثال، بوئینگ، پیمانکار SLS و غول هوافضا، اوایل ماه اعلام کرد که حدود ۴۰۰ شغل مرتبط با SLS ممکن است به‌زودی تا آوریل ۲۰۲۵ حذف شوند.

انتظار می‌رود آیزاکمن در هفته‌ی جاری برای جلسه تأیید خود در مقابل کنگره در واشنگتن آماده شود. اینکه آیا او از برنامه آرتمیس حمایت خواهد کرد و با قانون‌گذاران هم‌صدا خواهد شد یا بر تمایل ترامپ و ماسک برای سفر به مریخ تأکید خواهد کرد، هنوز مشخص نیست.