بازنگری در تاریخ ابزارسازی؛ قدمت ابزارهای استخوانی به ۱٫۵ میلیون سال پیش بازمی‌گردد

عصر سنگ را می‌توان نخستین انقلاب صنعتی بشر دانست؛ دوره‌ای که احتمالاً از حدود سه میلیون سال پیش آغاز شد. در آن دوره، اجداد انسان و خویشاوندان نزدیک ما آموختند چگونه ابزارهای گوناگونی را از سنگ بسازند. اما برخلاف نام دوران، شواهد نشان می‌دهد که برخی ابزارسازان عصر سنگ، به‌طور گسترده از استخوان نیز استفاده می‌کردند. اما ساخت ابزار استخوانی از چه زمانی آغاز و در چه زمان به روشی رایج تبدیل شد؟ اگرچه هنوز پاسخ دقیقی برای این پرسش وجود ندارد، یافته‌های جدید ما را یک گام به درک بهتر روند ابزارسازی نزدیک می‌کند.

کاوش‌های تازه در تنگ الدوای در شمال تانزانیا، نشان می‌دهد که انسان‌تباران اولیه دست‌کم ۱٫۵ میلیون سال پیش به‌طور منظم از استخوان برای ساخت ابزار استفاده می‌کردند. آن‌ها از بقایای حیوانات بزرگی مانند فیل‌ها و اسب‌های آبی، ابزارهای سنگینی برای بریدن و شکستن ساختند. یافته‌های پژوهشگران که در نشریه نیچر منتشر شده است، نشان می‌دهد این جوامع اولیه توانایی انتقال مهارت‌های فنی از کار با سنگ به کار با استخوان را داشتند: نقطه عطفی حیاتی در مسیر تکامل شناختی.

لوسینا بکول، باستان‌شناس از دانشگاه ویتواترسرند به ساینس می‌گوید مهیج‌ترین جنبه‌ی مطالعه این است که انسان‌های اولیه بسیار زودتر از آنچه تصور می‌شد، به‌طور نظام‌مند ابزارهای استخوانی استاندارد تولید می‌کردند. چنین شواهدی نشان می‌دهد که استفاده از استخوان برای ساخت ابزار امری اتفاقی نبوده، بلکه بخشی از دانش فنی آن‌ها بوده است.

استخوان‌ها به‌ویژه در مناطقی که سنگ‌های مناسب برای ابزارسازی، مانند کوارتزیت، چرت یا بازالت، کمیاب بودند، جایگزینی ایدئال محسوب می‌شدند. از سوی دیگر، استخوان‌های بلند حیوانات بزرگ ذاتاً شکل مناسبی برای ابزارهای ضربه‌ای داشتند و از سنگ‌هایی با اندازه مشابه سبک‌تر بودند.

هرچند برخی نمونه‌های پراکنده از ابزارهای استخوانی مربوط به عصر سنگ پیش‌تر نیز کشف شده‌اند (مانند تبر دستی ۱٫۴ میلیون ساله)، بسیاری از پژوهشگران تا‌به‌حال بر این باور بودند که تولید منظم ابزارهای استخوانی احتمالاً تا ۵۰۰ هزار سال پیش آغاز نشده بود.