آیا حیوانات ممکن است ناتوانی ذهنی داشته باشند؟

مکس یک سگ با نژاد لابرادور رتریور بود که از رفتن به ماشین‌سواری و خوشامدگویی به مشتریان در دفتر صاحبش لذت می‌برد؛ اما در حدود ۱۶ سالگی ناگهان بی‌اختیاری‌های او در خانه شروع شد و شب‌ها دیگر خوب نمی‌خوابید. او بداخلاق شد و به نظر می‌رسید دیگر کلمات و دستورات قدیمی را نمی‌فهمد.

مکس علائم اختلالی به نام سندرم اختلال عملکرد شناختی را داشت که می‌تواند گربه‌ها و سگ‌ها را با افزایش سن تحت تأثیر قرار دهد. در سگ‌ها به نظر می‌رسد این اختلال بسیار شبیه به بیماری آلزایمر است که در انسان با افزایش سن باعث از دست‌دادن حافظه و زوال عقل می‌شود.

راشل بلیزر، استاد علوم عصبی، رفتار و شناخت دانشگاه سن‌دیگو، یادگیری انسان‌ها و سایر حیوانات را مطالعه می‌کند. پژوهش او شامل کار با گونه‌های مختلف از زنبورها گرفته تا کبوترها و خرچنگ‌ها است. بخشی از کار او همچنین شامل بررسی شرایطی است که می‌تواند بر سلامت روان حیوانات تأثیر بگذارد.

گاهی اوقات تغییرات ژنتیکی یا تکاملی بر نحوه‌ی رشد مغز تأثیر می‌گذارند و می‌توانند باعث ناتوانی ذهنی یا تفاوت‌های یادگیری شوند. در موارد دیگر، حیوانات ممکن است در معرض موقعیت‌های ترسناک یا استرس‌زا قرار بگیرند که می‌تواند باعث مشکلات روانی شود. در این مقاله به چند نمونه اشاره می‌کنیم.

سندرم داون یک بیماری ژنتیکی رایج است که می‌تواند عامل کندی یادگیری و تفکر در انسان باشد. افرادی که با سندرم داون متولد می‌شوند ممکن است در یادگیری چیزهای جدید، به خاطر سپردن اطلاعات و تصمیم‌گیری‌های پیچیده‌ مشکل داشته باشند.

سندرم داون در اثر تغییرات در کروموزوم ایجاد می‌شود؛ رشته‌هایی در سلول‌هایمان که ژن‌های ما را ذخیره می‌کنند. به‌طور معمول، افراد دارای ۲۳ جفت کروموزوم هستند. هنگامی که فردی با یک نسخه اضافی از کروموزوم ۲۱ متولد می‌شود، به اثرات سندرم داون مبتلا می‌شود.

اکثر حیوانات نمی‌توانند سندرم داون داشته باشند، زیرا ژن‌های آن‌ها در کروموزوم‌های متفاوت از ژن‌های انسان سازماندهی شده است. با این‌حال، از آنجایی که نزدیک‌ترین خویشاوندان ما از جمله شامپانزه‌ها و اورانگوتان‌ها چینش مشابهی از ژن‌ها دارند، شرایط بسیار شبیه به سندرم داون در این گونه‌ها مشاهده شده است.