خطر اشعه UV خورشید برای مردم؛ فردا و پسفردا چطور از جانمان مراقبت کنیم؟

شاخص UV ابزاری بین‌المللی و خطی برای سنجش شدت اشعه فرابنفش خورشید است. مقیاس این شاخص از ۰ تا ۱۱+ تغییر می‌کند و از عدد ۱۱ به بالا وضعیت «بسیار شدید» محسوب می‌شود. در روزهای اخیر در تهران این شاخص به عدد ۱۱ و حتی ۱۳ رسیده است!

در روزهایی که شاخص UV به بالای ۱۱ می‌رسد، فقط چند دقیقه زیر آفتاب بودن می‌تواند به پوست‌ و چشم آسیب جدی وارد کند. این تابش، فراتر از آفتاب‌سوختگی ساده است؛ می‌تواند زمینه‌ساز بیماری‌های پوستی، آسیب به چشم و حتی سرطان شود. اگر نمی‌دانید در این روزها چطور از خودتان محافظت کنید، با این راهنمای ساده و علمی همراه باشید.

در این روزهای داغ و آفتابی، مهم است که هشدارهای مربوط به شاخص فرابنفش را جدی بگیریم. اگر ناچار به خروج از خانه هستید، حتماً از کرم ضدآفتاب، پوشش مناسب، کلاه و عینک آفتابی استفاده کنید. در ساعت‌های اوج تابش، یعنی حدود ظهر، تا حد امکان در فضای باز نباشید و در سایه بمانید.

در روزهایی که شاخص UV در محدوده‌ی «خیلی بالا» یا «شدید» قرار دارد، بهترین کار این است که بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر در فضای بسته بمانید. حتی نور خورشید از پشت شیشه‌ی ماشین یا پنجره هم می‌تواند اثرگذار باشد؛ بنابراین اگر مجبور به بیرون رفتن هستید، باید موارد محافظتی را به‌طور کامل رعایت کنید.

گروه‌های حساس مانند کودکان، سالمندان و افرادی که بیماری‌های خودایمنی دارند (مثل دیابت، ام‌اس، روماتیسم مفصلی یا آلرژی) بیشتر در معرض خطر قرار دارند. در روزهای با شاخص UV بالا، این افراد تا حد امکان نباید از خانه خارج شوند.

اگر مجبور به خروج از خانه هستید، پوشاندن پوست با لباس، یکی از مؤثرترین راه‌ها برای کاهش آسیب UV است.

• از لباس‌های بلند، نخی و روشن استفاده کنید که بازتاب نور را بهتر انجام دهند.
• کلاه لبه‌دار یا کوهنوردی بپوشید تا صورت، گردن و گوش‌ها در سایه قرار بگیرند.
• عینک آفتابی استاندارد با فیلتر UV400 را فراموش نکنید.

برخلاف باور بسیاری از افراد، کرم ضدآفتاب فقط مخصوص ساحل و تعطیلات نیست و در روزهایی با با شاخص یووی بالا مثل سه‌شنبه و چهارشنبه (۳۱ تیر و ۱ مرداد)، باید همیشه همراهتان باشد:

• کرمی با SPF حداقل ۳۰ یا ترجیحاً ۵۰ انتخاب کنید.
• ۲۰ تا ۳۰ دقیقه قبل از خروج از خانه ضدآفتاب بزنید.
• حتی اگر در سایه هستید یا عرق نکرده‌اید، هر دو ساعت یک‌بار ضدآفتاب را تمدید کنید.

 حتی در روزهای ابری هم ممکن است شاخص فرابنفش بالا باشد. فقط ابرهای بسیار ضخیم توانایی کاهش میزان اشعه را دارند. ابرهای نازک یا پراکنده حتی می‌توانند تابش را تشدید کنند؛ بنابراین نباید با دیدن ابر، احساس امنیت کنیم.

شاخص فرابنفش بالا فقط مختص ایران یا فقط تابستان نیست. در بسیاری از کشورهای همسایه مانند عربستان، افغانستان، عراق و امارات هم این شاخص در تابستان به عددهای بالای ۱۰ می‌رسد. حتی در کشورهایی با هوای سردتر، در مکان‌هایی مثل کوهستان‌ها یا مناطق برفی، شدت UV بیشتر می‌شود.

به یاد داشته باشیم که محافظت در برابر UV فقط برای جلوگیری از آفتاب‌سوختگی نیست؛ بلکه برای پیشگیری از بیماری‌هایی مانند سرطان پوست، پیری زودرس، اختلالات سیستم ایمنی و آسیب به چشم‌ها ضروری است.