گرانی گوشیهای هوشمند، میلیاردها نفر را از هوش مصنوعی محروم میکند
گرانی گوشیهای هوشمند، میلیاردها نفر را از هوش مصنوعی محروم میکند
نهاد جهانی صنعت مخابرات GSMA خواستار اقدام فوری شده تا تلفنهای هوشمند برای ساکنان کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط مقرونبهصرفهتر شود تا همه بتوانند از «انقلاب هوش مصنوعی» بهرهمند شوند.
این فراخوان همزمان با انتشار گزارش وضعیت اتصال اینترنتهمراه ۲۰۲۶ (منبع به زبان انگلیسی)، مطالعه سالانهای درباره اتصال موبایلی در جهان مطرح شده است.
گزارش نشان میدهد ۴.۸ میلیارد نفر اکنون با دستگاه شخصی خود از اینترنتهمراه استفاده میکنند اما ۳.۴ میلیارد نفر چنین امکانی ندارند، در حالی که ۹۰ درصد آنها در مناطق دارای پوشش پهنباند موبایل زندگی میکنند. GSMA این وضعیت را «شکاف کاربری» مینامد.
رشد جمعیت دیجیتال جهان نیز در حال کند شدن است، به طوری که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۶۰ میلیون کاربر جدید آنلاین میشوند، در حالی که این رقم در ۲۰۲۴ حدود ۱۹۰ میلیون نفر بود.
ویوک بدرینات، مدیرکل GSMA، در توضیح این گزارش گفت: «هوش مصنوعی ظرفیت آن را دارد که در مقیاسی بیسابقه زندگیها را بهبود دهد اما اگر مردم در وهله اول نتوانند به اینترنت متصل شوند، هوش مصنوعی معنایی نخواهد داشت.»
او افزود: «بزرگترین خطر نه صرفا شکاف هوش مصنوعی میان کشورها، بلکه فاصله میان کسانی است که توان مشارکت در اقتصاددیجیتال را دارند و آنها که ندارند.»
GSMA میگوید مهم است که «از کنار گذاشته شدن بخش بزرگی از جمعیت در اقتصادهای نوظهور از اقتصاددیجیتال کاملا جلوگیری شود» و برای این منظور مجموعهای از اقدامات را پیشنهاد میکند.
گسترش شکاف کاربری
به گفته این گزارش، یکی از عوامل اصلی تعمیق نابرابری دیجیتال جهانی «افزایش شدید هزینه حافظه و تراشه تلفنهای هوشمند است که ناشی از تقاضای جهانی برای زیرساختهای هوش مصنوعی و مراکزداده است».
قیمت حافظه در ماههای اخیر جهش کرده و بین سهماهه سوم ۲۰۲۵ تا سهماهه نخست ۲۰۲۶ بیش از دو برابر شده و در سهماهه دوم ۲۰۲۶ نیز ۸۰ تا ۹۰ درصد دیگر افزایش یافته است.
این افزایش هزینه قطعات در نهایت به مصرفکنندگان منتقل میشود و باعث شده قیمت تلفنهای هوشمند پایه برای بسیاری از مردم جهان غیرقابلتهیه شود. به گفته GSMA، این روند سالها پیشرفت در کاهش «شکاف کاربری موبایل» را تهدید میکند.
بدرینات گفت: «اگر مقرونبهصرفه بودن تلفنهای هوشمند پایه حفظ نشود، میلیاردها نفر در خطر آن هستند که پیش از آنکه حتی فرصت تجربه اینترنت را پیدا کنند، از نسل بعدی خدمات دیجیتال کنار گذاشته شوند.»
این گزارش نشان میدهد تا پایان ۲۰۲۵، قیمت یک تلفن هوشمند پایه برای ۲۰ درصد فقیرتر جمعیت در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط معادل حداکثر ۴۴ درصد میانگین درآمد ماهانه آنها بوده و این نسبت در آفریقای زیر صحرا تا ۷۶ درصد میرسد و انتظار میرود قیمتها باز هم افزایش یابد.
GSMA بر این باور است که جهش شدید قیمت تلفنهای هوشمند به «بزرگترین کاهش سالانه ثبتشده» در عرضه جهانی این دستگاهها منجر خواهد شد و بازارهای نوظهور آسیبپذیرترین خواهند بود.
کاهش شکاف دیجیتال
برای مقابله با نابرابری فزاینده دیجیتال، این سازمان از تولیدکنندگان خواسته قیمت تلفنهای هوشمند پایه را به ۳۰ دلار کاهش دهند؛ به باور GSMA این کار میتواند این دستگاهها را برای نزدیک به ۱.۶ میلیارد نفر قابلتهیه کند و کاهش قیمت به ۲۰ دلار آنها را برای حدود ۲.۲ میلیارد نفر که اکنون در محدوده پوشش پهنباند موبایل زندگی میکنند، قابلخرید خواهد کرد.
این نهاد همچنین از تولیدکنندگان تراشه و حافظه خواسته «گامهای موثری برای افزایش عرضه قطعات ارزانقیمت برای گوشیهای پایه بردارند»؛ اقدامی که به گفته GSMA میتواند به تولیدکنندگان تلفنهمراه کمک کند دستگاههای پایه خود را ارزانتر عرضه کنند.
GSMA همچنین توصیه میکند به «سایر موانع اصلی شمول دیجیتال» از جمله «پایین بودن سطح سواد و مهارتهای دیجیتال، نگرانیهای مربوط به ایمنی و امنیت و نبود محتوای و خدمات متناسب» نیز پرداخته شود.