۱۲ مهر؛ از رونمایی اولین پیکسل گوگل تا اوج‌گرفتن عصر فضا

گاهی یک روز تقویم می‌تواند مسیر چند انقلاب علمی را در خود جا دهد. صدای یک ماهواره‌ی کوچک، عکس‌های محوی از پشت ماه و پرسشی که یک گوشی پاسخ می‌دهد، همگی از رشته‌ای مشترک خبر می‌دهند.

روایت‌های امروز از لحظه‌هایی می‌گویند که فناوری مرزهای پیشین را کنار زد و چیزی را وارد زندگی روزمره کرد که تا پیش از آن بیشتر به داستان‌های علمی‌تخیلی شباهت داشت.

۱۰ سال پیش، گوگل پس از سال‌ها همکاری با سازندگان مجموعه‌ی نکسوس، تصمیم گرفت نام خودش را آشکارتر روی یک گوشی بگذارد. پیکسل و پیکسل XL با بدنه‌ی آلومینیومی، دوربین ۱۲٫۳ مگاپیکسلی و اندروید ۷٫۱ معرفی شدند. قیمت مدل پایه از ۶۴۹ دلار آغاز می‌شد و گوگل آن را نخستین گوشی طراحی‌شده‌ی خودش می‌خواند.

پیکسل نخستین گوشی مجهز به دستیار گوگل اسیستنت بود و عکاسی محاسباتی را به محور رقابت بدل کرد. مسیری که با +HDR آغاز شد، بعدها به قابلیت‌هایی مانند Night Sight و Magic Eraser و سپس تراشه‌ی اختصاصی تنسور رسید. خانواده‌ی پیکسل اکنون گوشی‌های معمولی، مدل‌های پرو، سری اقتصادی A و گوشی تاشدنی را در بر می‌گیرد و ویترین نگاه گوگل به پیوند اندروید، دوربین و هوش مصنوعی محسوب می‌شود.

برایان بینی داخل SpaceShipOne نشسته بود و جایزه‌ای ۱۰ میلیون دلاری در ارتفاع بیش از ۱۰۰ کیلومتری انتظارش را می‌کشید. هواپیمای حامل، فضاپیما را بر فراز موهاوی رها کرد و موتور موشکی، سازه‌ی طراحی‌شده به دست برت روتان را تا ارتفاع حدود ۱۱۲ کیلومتر رساند. پرواز نزدیک به ۲۴ دقیقه طول کشید و سرنشین آن حدود ۳ دقیقه بی‌وزنی را تجربه کرد.

موفقیت پروژه به توسعه‌ی فناوری‌های بعدی ویرجین گلکتیک کمک رساند و نشان داد بازیگران خصوصی نیز می‌توانند وارد قلمرویی شوند که زمانی در انحصار دولت‌ها بود.

هفته‌ی جهانی فضا میان دو لحظه‌ی مکمل گسترده شده است. آغاز آن یادآور پرتاب اسپوتنیک ۱ در سال ۱۹۵۷ است و پایانش به اجرایی‌شدن پیمان فضای ماورای جو در سال ۱۹۶۷ برمی‌گردد. یک سوی بازه، توان فنی بشر را نمایندگی می‌کند و سوی دیگر می‌پرسد چنین توانی باید زیر چه قواعدی به کار گرفته شود.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد ۲۷ سال پیش و با قطعنامه‌ی ۵۴/۶۸، برگزاری سالانه‌ی World Space Week را از ۴ تا ۱۰ اکتبر (۱۲ تا ۱۸ مهر) به رسمیت شناخت. مدارس، دانشگاه‌ها، موزه‌ها و نهادهای فضایی در کشورهای مختلف طی هفت روز برنامه‌های آموزشی و نمایشگاه برگزار می‌کنند. مناسبت مزبور اکنون فرصتی برای بحث درباره‌ی ماهواره‌ها، پایش اقلیم، اقتصاد مدار زمین و مسئولیت کشورها در استفاده‌ی صلح‌آمیز از فضا فراهم می‌آورد.

مسئله از درخشش یک جسم داغ آغاز شد. فیزیک کلاسیک نمی‌توانست توزیع انرژی در تابش جسم سیاه را درست توضیح دهد و مکس پلانک در سال ۱۹۰۰ راهی نامتعارف پیشنهاد کرد. انرژی به‌جای جریان پیوسته، در بسته‌های گسسته مبادله می‌شد. ثابت پلانک نیز از همان محاسبات وارد فیزیک شد و دری را گشود که دیگر بسته نشد.

پلانک، نوازنده‌ای ماهر که زمانی میان موسیقی و فیزیک مردد بود، برای دستاوردش جایزه‌ی نوبل فیزیک ۱۹۱۸ را دریافت کرد. مراسم اعطا یک سال بعد برگزار شد. او ۷۹ سال پیش در ۸۹ سالگی در گوتینگن درگذشت؛ اما ایده‌ی کوانتوم از آزمایشگاه بیرون آمد و به فناوری روزمره رسید. ترانزیستورها، لیزرها، سلول‌های خورشیدی و رایانش کوانتومی همگی بر قوانینی تکیه دارند که جرقه‌ی نخستشان از مسئله‌ی تابش یک کوره برخاست.

رادیوآماتورهای سراسر جهان ناگهان توانستند صدای نخستین ساخته‌ی بشر در مدار را بشنوند. دو فرستنده‌ی اسپوتنیک ۱ روی فرکانس‌های حدود ۲۰ و ۴۰ مگاهرتز بوق‌هایی کوتاه به زمین می‌فرستادند. کره‌ی آلومینیومی ۸۳٫۶ کیلوگرمی با قطر ۵۸ سانتی‌متر، هر دور مدار بیضوی خود را در حدود ۹۶٫۲ دقیقه کامل می‌کرد.

پرتاب، مسابقه‌ی فضایی را شعله‌ور کرد، سیاست آموزشی آمریکا را زیر فشار گذاشت و در کمتر از ۱۲ ماه به تشکیل ناسا شتاب بخشید. ماهواره‌های ارتباطی، ناوبری و هواشناسی امروز ادامه‌ی همان لحظه‌ای هستند که یک بوق ضعیف، مرز زمین را جابه‌جا کرد.

داخل لونا ۳ چیزی شبیه یک تاریک‌خانه‌ی کوچک سفر می‌کرد. کاوشگر پس از عبور از فراز قطب جنوبی ماه، دوربین خود را به سوی نیمه‌ای چرخاند که بر اثر قفل گرانشی هرگز از زمین دیده نمی‌شود. سامانه طی حدود ۴۰ دقیقه، ۲۹ عکس گرفت و نزدیک به ۷۰ درصد نیمه‌ی دور ماه را ثبت کرد.

نیمه‌ی دور ماه دریاوارهای تیره‌ی بسیار کمتری از سمت رو به زمین داشت. اتحاد جماهیر شوروی لونا ۳ را ۶۷ سال پیش از بایکونور پرتاب کرد. مدارگردهای امروزی اکنون سطح ماه را با جزئیات فراوان نقشه‌برداری می‌کنند، ولی نخستین نگاه بشر به پشت ماه مدیون همان دوربین آنالوگ بود.

اپل آیفون 4S را با سیری، iOS 5 و آی‌کلاد معرفی کرد و دستیار صوتی را در اختیار میلیون‌ها مصرف‌کننده گذاشت. گوشی از تراشه‌ی دوهسته‌ای A5، دوربین ۸ مگاپیکسلی و فیلم‌برداری 1080p بهره می‌برد. مدل ۱۶ گیگابایتی ۱۹۹ دلار قیمت داشت و عرضه‌اش از ۱۴ اکتبر (۱۲ مهر) در ۷ کشور آغاز شد.

نسخه‌ی بتای سیری تنها از انگلیسی، فرانسوی و آلمانی پشتیبانی می‌کرد؛ اما امکان پرسیدن درباره‌ی هوا، تنظیم یادآور یا فرستادن پیام با زبان طبیعی نگاه مردم به رابط گوشی را تغییر داد. ۱۵ سال بعد، دستیارهای صوتی بسیار فراتر از فرمان‌های ثابت رفته‌اند و با هوش مصنوعی متن و تصویر و حتی ویدیو تولید می‌کنند.

معرفی آیفون 4S بار تاریخی دیگری هم داشت. آخرین رونمایی محصول اپل در زمان حیات استیو جابز بود و او یک روز بعد درگذشت.