گودزیلای داروهای لاغری؛ رتاتروتاید مزایای چشمگیری در مقایسه با رقبا ارائه می‌دهد

رتاتروتاید، داروی آزمایشی کاهش وزن که به «گودزیلای» داروهای لاغری شهرت یافته است، در بزرگ‌ترین مطالعه از نوع خود توانست وزن بدن و قند خون را به‌طور چشمگیری کاهش دهد و برخی عوامل خطر قلبی‌متابولیک و نشانگرهای التهاب را بهبود بخشد. البته این دارو هنوز از سوی هیچ نهاد تنظیم‌گری برای مصرف تأیید نشده است.

به‌گزارش گاردین، رتاتروتاید با تقلید از عملکرد سه هورمون کلیدی، یعنی GLP-1، GIP و گلوکاگون، بر اشتها، قند خون و سوخت‌وساز اثر می‌گذارد. وگووی عمدتاً مسیر GLP-1 را هدف می‌گیرد و مونجارو هم با هدف‌گیری GLP-1 و GIP به کنترل قند خون کمک می‌کند. اما رتاتروتاید علاوه‌بر این دو مسیر، گیرنده‌ی گلوکاگون را نیز فعال می‌کند که با افزایش مصرف انرژی مرتبط است.

یافته‌های کارآزمایی رتاتروتاید که از نوع تصادفی، دوسوکور و کنترل‌شده با دارونما بود، به‌تازگی در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت در میلان ایتالیا ارائه شد.

کارآزمایی دارو ۲٬۰۴۷ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲ را از هشت کشور آرژانتین، استرالیا، برزیل، هند، مکزیک، رومانی، اسپانیا و ایالات متحده در بر گرفت. شاخص توده بدنی (BMI) همه‌ی شرکت‌کنندگان دست‌کم ۲۷ بود؛ ۴۸ درصد زن و ۵۲ درصد مرد بودند و میانگین سنی نیز ۵۵ سال بود.

در مرحله‌ی سوم کارآزمایی که ۸۰ هفته طول کشید، ۱٬۱۵۲ نفر به‌صورت تصادفی در چهار گروه تقسیم شدند. ۲۸۹ نفر دارونما، ۲۹۲ نفر رتاتروتاید ۴ میلی‌گرمی، ۲۸۴ نفر دوز ۹ میلی‌گرمی و ۲۸۷ نفر دوز ۱۲ میلی‌گرمی را به‌صورت تزریق هفتگی دریافت کردند. همه‌ی گروه‌ها نیز درمورد تغذیه و فعالیت بدنی راهنمایی شدند.

افرادی که دوز ۴ میلی‌گرمی رتاتروتاید دریافت کردند، در پایان مطالعه به‌طور میانگین ۱۱٫۹ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند. این رقم برای دوزهای ۹ و ۱۲ میلی‌گرمی به‌ترتیب به ۱۶٫۸ و ۱۸٫۸ درصد رسید. در گروه دارونما، میانگین کاهش وزن ۵٫۱ درصد بود. در گروه دوز ۱۲ میلی‌گرمی، ۴۷ درصد از شرکت‌کنندگان دست‌کم ۲۰ درصد و ۳۱ درصد دست‌کم ۲۵ درصد از وزن اولیه خود را از دست دادند. این ارقام در گروه دارونما به‌ترتیب ۶ و ۳ درصد بود.

به‌گفته‌ی پژوهشگران، رتاتروتاید عوامل خطر قلبی‌متابولیک، از جمله فشار خون و نمایه چربی خون را نیز به‌طور معناداری بهبود داد. سطح پروتئین واکنشی C با حساسیت بالا (hsCRP) نیز کاهش یافت؛ این پروتئین یکی از نشانگرهای التهاب است.

پژوهشگران در گزارش خود نوشته‌اند: «رتاتروتاید افزون بر کنترل قند خون و عوامل خطر قلبی‌متابولیک، کاهش قابل‌توجهی در وزن بدن ایجاد کرد و نمایه ایمنی دارو به‌طور کلی مشابه مولکول‌های دیگری بود که فعالیت آگونیستی گیرنده GLP-1 دارند.»

شایع‌ترین عوارض جانبی رتاتروتاید به دستگاه گوارش مربوط بود. اسهال در ۲۷ تا ۳۴ درصد از دریافت‌کنندگان رتاتروتاید رخ داد، درحالی‌که از گروه دارونما ۱۳ درصد افراد دچار اسهال شدند. حالت تهوع نیز در ۱۴ تا ۲۸ درصد از دریافت‌کنندگان رتاتروتاید و ۸ درصد از دریافت‌کنندگان دارونما گزارش شد.

در طول کارآزمایی هفت نفر هم جان باختند: دو نفر در گروه دوز ۴ میلی‌گرمی، سه نفر در گروه دوز ۹ میلی‌گرمی، یک نفر در گروه دوز ۱۲ میلی‌گرمی و یک نفر در گروه دارونما. اما پژوهشگر مسئول هیچ‌یک از مرگ‌ها را با مداخله‌ی داروی مورد بررسی مرتبط نمی‌داند.

همچنین، پژوهشی جداگانه که در مجله‌ی پزشکی لنست زنان و زایمان و سلامت زنان منتشر شد، ارتباط مصرف داروهای کاهش وزن با پیامدهای بارداری را در زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ بررسی کرد. نتایج نشان داد که مصرف این داروها در بیشتر موارد با پیامدهای نامطلوب بارداری ارتباط نداشت.

بااین‌حال، پژوهشگران تأکید کردند که برای پر کردن شکاف‌های موجود در شواهد، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است؛ به‌ویژه با توجه به افزایش سریع مصرف این داروها میان زنان در سن باروری که ضرورت انجام پژوهش‌های بیشتر را دوچندان کرده است.

یافته‌های مطالعه در مجله‌ی پزشکی لنست منتشر شده است.