کوچکترین کد QR دنیا ساخته شد؛ حتی کوچک‌تر از باکتری!
کوچکترین کد QR دنیا ساخته شد؛ حتی کوچک‌تر از باکتری!
تیمی از پژوهشگران دانشگاه فناوری وین (Vienna University of Technology یا TU Wien) با همکاری استارتاپ اتریشی-آلمانی Cerabyte موفق شدند کوچکترین کد QR جهان را بسازند؛ دستاوردی که به‌طور رسمی در کتاب رکوردهای جهانی گینس ثبت شده است.
ابعاد این کد QR فقط ۱٫۹۸ میکرومتر مربع است و این یعنی از بسیاری از باکتری‌ها هم کوچک‌تر. البته هدف پژوهشگران صرفاً ثبت رکورد عجیب نبود و آن‌ها می‌خواستند نشان دهند فناوری‌های ذخیره‌سازی داده تا چه اندازه وارد مقیاس نانومتری شده‌اند و چه آینده‌ای در انتظار آرشیو اطلاعات دیجیتال است.
کوچکترین کد QR جهان آن‌قدر کوچک است که نه با چشم غیرمسلح و نه حتی با میکروسکوپ‌های نوری معمولی دیده نمی‌شود. برای مشاهده و خواندن آن باید از میکروسکوپ الکترونی پیشرفته استفاده کرد. ساختار آن از شبکه‌ای ۲۹ در ۲۹ ماژول تشکیل شده‌اند و هر پیکسل فقط ۴۹ نانومتر عرض دارد؛ عددی که تقریباً یک‌دهم طول موج نور مرئی است و نشان می‌دهد رمزگذاری داده‌ها تا چه حد به مرزهای فیزیکی نزدیک شده‌اند.
پژوهشگران برای ساخت QR فوق‌ریز، از فناوری «پرتو یونی متمرکز» استفاده کردند تا طرح موردنظر را روی لایه‌ای بسیار نازک از سرامیک حک کنند. انتخاب سرامیک تصادفی نبود؛ این ماده پایداری، دوام و مقاومت بسیار بالایی در برابر شرایط محیطی سخت دارد. برخلاف ساختارهای اتمی که ممکن است در گذر زمان دچار تغییر شوند، سرامیک می‌تواند اطلاعات را برای دوره‌های بسیار طولانی پایدار نگه دارد. هدایت این پروژه بر عهده‌ی پروفسور پاول مایرهوفر از مؤسسه‌ی علوم و فناوری مواد TU Wien بوده است.
اهمیت فناوری QR فوق کوچک فراتر از رکورد مهندسی است. ذخیره‌سازی نانومتری مبتنی‌بر سرامیک می‌تواند امکان نگهداری اطلاعات برای صدها یا حتی هزاران سال را بدون‌نیاز به برق، سیستم خنک‌کننده یا نگهداری مداوم فراهم کند. چنین رویکردی برای آرشیوهای بلندمدت، داده‌های علمی، اسناد فرهنگی و مدارک دولتی اهمیت ویژه‌ای دارد. از سوی دیگر، مصرف انرژی نزدیک به صفر پس از مرحله نوشتن داده می‌تواند به کاهش مصرف انرژی دیتاسنترها و پایداری بیشتر زیرساخت‌های دیجیتال کمک کند.
