کشف ضربان‌های منظم در اعماق آفریقا از احتمال شکافت این قاره خبر می‌دهد

دانشمندان موفق به شناسایی پالس‌هایی منظم شبیه به ضربان قلب در اعماق زمین، درست در زیر قاره‌ی آفریقا شده‌اند؛ پالس‌هایی که به گفته‌ی آن‌ها، می‌توانند در آینده، زمینه‌ساز شکافتن و فروپاشی این قاره شوند.

حرکت‌های درونی زمین در گذر زمان به صورت ضربان‌های منظم و ریتم‌دار تثبیت شده‌اند؛ پدیده‌ای که اگرچه از نظر علمی شگفت‌انگیز است، به این معناست که فوران‌های مکرر سنگ‌های مذاب به‌طور پیوسته در حال فشار آوردن به پوسته‌ی قاره‌ی آفریقا هستند و در بازه‌ای چند میلیون‌ساله، این روند می‌تواند موجب شکاف و تجزیه‌ی قاره شود و در نهایت، شکل‌گیری یک حوضه‌ی اقیانوسی جدید را در پی داشته باشد.

محققان تمرکز خود را بر منطقه‌ی آتشفشانی عَفار در کشور اتیوپی معطوف کردند؛ ناحیه‌ای که چندین منطقه‌ی ریفت در آن قرار دارد. آن‌ها حدود ۱۳۰ نمونه از سنگ‌های آتشفشانی این منطقه را جمع‌آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. اما واتس، زمین‌شناس دانشگاه سوانزی و نویسنده‌ی اصلی تحقیق، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما دریافتیم که گوشته در زیر منطقه‌ی عفار یکنواخت یا ایستا نیست. بلکه دارای ضربان‌هایی است و این ضربان‌ها دارای امضاهای شیمیاییِ متمایزی هستند.»

تحقیق جدید اهمیت زیادی دارد، زیرا با اینکه دانشمندان پیش‌تر نیز گمان می‌کردند گوشته‌ی منطقه عفار در حال فشار آوردن به پوسته‌ی زمین است و موجب گسترش آن می‌شود، دلیل اصلی این پدیده برایشان روشن نبود. تحقیق جدید، درک عمیق‌تری از این فرایند را در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد. علاوه بر این، پژوهش نشان می‌دهد که صفحه‌های زمین‌شناسی (صفحات تکتونیکی) تأثیر بسیار زیادی بر حرکت ماگمای مذاب زیر خود دارند.

طبق یافته‌های محققان، به‌نظر می‌رسد که ضربان‌ها‌ی زمین بسته به ضخامت صفحه‌ی زمین‌ساختی و سرعت باز شدن آن رفتار متفاوتی دارند. در ریفت‌هایی که با سرعت بیشتری گسترش می‌یابند، مثل دریای سرخ، این ضربان‌‌ها با کارایی و نظم بیشتری حرکت می‌کنند، درست مانند تپشی که از سرخرگ باریکی عبور می‌کند.

خبر هیجان‌انگیز اینجا است که محققان باور دارند مطالعه‌ی بررسی ضربان درونی زمین می‌تواند مسیر را برای دستاوردهای بزرگ‌تری در درک فعالیت‌های آتشفشانی، عملکرد درونی پویا و پیچیده‌ی زمین و تفسیر درست‌تر فعالیت‌های کنونی زمین در رابطه با آینده‌ی آن هموار کند. کشف ضربان‌های اعماق زمین و دلیل آن پیامدهای عمیقی برای نحوه‌ی تفسیر ما از فعالیت‌های آتشفشانی سطحی، زمین‌لرزه‌ها، و روند گسست قاره‌ای دارد.

مطالعه‌ در نشریه‌ی نیچر ژئوساینس منتشر شده است.