چرا ناسا تلسکوپ فضایی جدید خود را نانسی رومن نامیده است؟

تلسکوپ فضایی نانسی رومن ناسا که قرار است از اسرار ماده تاریک و انرژی تاریک پرده بردارد و میلیاردها کهکشان را در پهنه کیهان نظاره کند، نام زنی را بر خود دارد که دهه‌ها پیش، وقتی هنوز ساخت رصدخانه‌های فضایی بزرگ بیشتر رؤیایی دور از دسترس بود تا پروژه‌ای عملی، برای تحقق آن جنگید.

نانسی گریس رومن نه فقط یکی از مدیران ناسا، بلکه زنی بود که در سال‌های نخست شکل‌گیری این سازمان، مسیر نجوم فضایی را بنا کرد، دانشمندان را گرد هم آورد و نقشی کلیدی در ساخت هابل ایفا کرد؛ تلسکوپی انقلابی که جهان را به شیوه‌ای بی‌سابقه نشانمان داد. اکنون، بیش از سه دهه بعد، میراث رومن با تلسکوپی به نام خودش، برای کشف ناشناخته‌های بیشتر از جهان عازم فضا شده است.

نانسی رومن در سال ۱۹۲۵ متولد شد؛ زمانی که برای یک دختر نوجوان، انتخاب نجوم به‌عنوان مسیر زندگی تصمیمی معمول نبود. علاقه او به آسمان از کودکی شکل گرفت. مادرش که معلم موسیقی بود، شب‌ها صورت‌های فلکی و شفق قطبی را به او نشان می‌داد و پدر ژئوفیزیک‌دانش، علاقه او به علم را تقویت می‌کرد.

رومن بعدها با شوخی می‌گفت مادرش را باید مقصر علاقه‌مندی‌اش به نجوم دانست؛ هرچند مادر او در کنار ستاره‌ها، پرندگان، درختان و گیاهان را نیز نشانش می‌داد.

علاقه رومن به ستاره‌ها خیلی زود جدی شد. او در ۱۱ سالگی با چند نفر از همکلاسی‌هایش یک باشگاه نجوم راه انداخت و برای یادگیری بیشتر، کتاب‌های کتابخانه‌ای محلی را یکی پس از دیگری می‌خواند. خودش بعدها گفته بود که هر چیزی را که می‌توانست به دست بیاورد، می‌خواند. نانسی در همان سال‌های نوجوانی، تصمیمش را گرفته بود: می‌خواست اخترشناس شود.

اما در روزگار اواسط قرن بیستم، نجوم هنوز دنیایی نبود که زنان به‌سادگی بتوانند در آن جایگاهی برای خود پیدا کنند؛ از مشاوران و استادانی که درصدد منصرف‌کردن آنان از ورود به علوم طبیعی و مهندسی برمی‌آمدند تا دانشگاه‌هایی که فرصت‌های پیشرفت علمی را برای زنان محدود می‌کردند.

رومن در سال ۱۹۴۲ وارد کالج سوارثمور در پنسیلوانیا شد و چهار سال بعد، در ۱۹۴۶، مدرک کارشناسی خود را در رشته نجوم گرفت. سپس برای ادامه تحصیل به دانشگاه شیکاگو رفت و در سال ۱۹۴۹ دکترای نجوم خود را دریافت کرد. او پس از فارغ‌التحصیلی مدتی در رصدخانه یرکیز دانشگاه شیکاگو به پژوهش و تدریس پرداخت و به نخستین زن عضو هیئت علمی این رصدخانه تبدیل شد.