چرا موهای بور بعضی کودکان به مرور زمان تیره‌تر می‌شود؟

بسیاری از کودکانی که با موهای بور روشن به دنیا می‌آیند، در سال‌های بعد شاهد تغییر رنگ موهایشان هستند. موهایی که در کودکی تقریباً طلایی یا سفید به نظر می‌رسند، ممکن است در دوران نوجوانی و بزرگسالی به تدریج به رنگ‌های قهوه‌ای روشن، قهوه‌ای تیره یا حتی مشکی نزدیک شوند. این تغییر واقعی است و فقط به دلیل تفاوت نور یا تصور افراد اتفاق نمی‌افتد.

اما چرا چنین اتفاقی رخ می‌دهد؟ پاسخ کوتاه این است که رنگ مو نتیجه تعامل پیچیده میان ژن‌ها، سلول‌های تولیدکننده رنگدانه و تغییرات هورمونی بدن است. پژوهشگران بسیاری از ژن‌های مؤثر در رنگ مو را شناسایی کرده‌اند، اما هنوز دقیقاً نمی‌دانند چرا برخی کودکان بور در طول رشد موهایشان تیره می‌شود، در حالی که برخی دیگر تا پایان عمر همان رنگ روشن را حفظ می‌کنند.

دزموند توبین، استاد علوم پوست در دانشگاه کالج دوبلین، می‌گوید این تفاوت تا حد زیادی به میراث ژنتیکی افراد مربوط است.

رنگ مو از ماده‌ای به نام ملانین به دست می‌آید که توسط سلول‌های تخصصی به نام ملانوسیت در فولیکول مو ساخته می‌شود. دو نوع اصلی ملانین وجود دارد: یوملانین که مسئول ایجاد رنگ‌های قهوه‌ای و مشکی است و فئوملانین که رنگ‌های زرد و قرمز را ایجاد می‌کند. مقدار و نسبت این دو نوع رنگدانه تعیین می‌کند تار مویی که از فولیکول رشد می‌کند چه رنگی داشته باشد.

برای بسیاری از کودکان بور، اصلی‌ترین دوره تغییر رنگ مو در زمان بلوغ رخ می‌دهد که معمولاً بین ۱۰ تا ۱۳ سالگی آغاز می‌شود. به گفته توبین، تغییرات هورمونی این دوران، از جمله افزایش هورمون‌هایی مانند استروژن‌ها و آندروژن‌ها، ممکن است فعالیت فولیکول‌های مو را تغییر دهد و باعث تولید بیشتر یوملانین شود. در نتیجه، تارهای جدیدی که رشد می‌کنند، نسبت به موهای دوران کودکی تیره‌تر هستند.

در مقابل، افرادی که موهای بور خود را حفظ می‌کنند، احتمالاً به دلایل ژنتیکی همچنان مقدار کمتری یوملانین تولید می‌کنند. بااین‌حال، سازوکار دقیق این فرایند هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است.

به نوشته لایوساینس، یکی از مسیرهای احتمالی که دانشمندان بررسی می‌کنند، مربوط به گروهی از هورمون‌ها به نام ملانوکورتین‌ها است. یکی از اعضای این گروه، هورمون محرک ملانوسیت آلفا (α-MSH)، به سلول‌های تولیدکننده رنگدانه پیام می‌دهد تا ملانین بیشتری بسازند.

نور فرابنفش خورشید می‌تواند مسیر یادشده را در پوست فعال کند و باعث تولید بیشتر ملانین و برنزه‌شدن آن شود. اما درباره مو، داستان پیچیده‌تر است. تاکنون شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد افزایش α-MSH یا هورمون‌هایی مانند تستوسترون و استروژن به‌طور مستقیم باعث تیره‌شدن موهای بور می‌شوند.

براساس یک فرضیه، تغییرات هورمونی دوران رشد ممکن است روی فولیکول‌های مو در افراد مختلف اثر متفاوتی بگذارد. در یک کودک، این تغییرات ممکن است باعث افزایش تولید یوملانین شود و موها به مرور تیره شوند؛ اما در کودکی دیگر، تولید رنگدانه همچنان پایین باقی بماند و موهای بور حفظ شود. به بیان ساده، دو کودک می‌توانند با موهای بور مشابه متولد شوند، اما واکنش فولیکول‌های موی آن‌ها به تغییرات بدن در دوران رشد یکسان نباشد.

دانشمندان هنوز در حال بررسی ارتباط میان ژن‌ها، هورمون‌ها و تولید رنگدانه در مو هستند. اگرچه بخش زیادی از ژنتیک رنگ مو شناخته شده است، تغییرات ظریف آن در طول زندگی همچنان یکی از موضوعات بی‌پاسخ در پژوهش‌های زیست‌شناسی انسان محسوب می‌شود.