پروژه سان‌کچر؛ رویای گوگل برای ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی در فضا

اول اکتبر ۲۰۲۶، گوگل نخستین ماهواره آزمایشی از پروژه سان‌کچر (Suncatcher) را به مدار زمین فرستاد؛ مأموریتی که در نگاه اول شاید شبیه یکی دیگر از پرتاب‌های متعدد ماهواره‌ای به نظر برسد، اما هدف آن بسیار متفاوت است: بررسی این پرسش که آیا می‌توان در آینده، به‌جای ساختن دیتاسنترهای عظیم روی زمین، بخشی از زیرساخت پردازش هوش مصنوعی را در مدار زمین مستقر کرد یا نه.

ماهواره آزمایشی سان‌کچر که با همکاری شرکت «پلنت لبز» ساخته شده، در جریان مأموریت «ترنسپورتر ۱۸» اسپیس‌ایکس و به وسیله موشک فالکون ۹ از پایگاه وندنبرگ به فضا رفت. گوگل پس از پرتاب اعلام کرد با ماهواره ارتباط برقرار کرده و فضاپیما مطابق انتظار کار می‌کند. این ماهواره هنوز «دیتاسنتر فضایی» به معنای واقعی کلمه محسوب نمی‌شود؛ بلکه نخستین آزمایش عملی برای سنجش دوام تراشه‌های هوش مصنوعی گوگل در محیط فضا است.

اما اگر آزمایش‌های سان‌کچر موفق باشند، ایده‌ای که امروز بسیار عجیب و دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد، می‌تواند به یکی از راهکارهای بلندمدت و پایدار در صنعت هوش مصنوعی تبدیل شود: مجموعه‌ای از ماهواره‌های خورشیدی که به یکدیگر متصل‌اند و مانند ابرکامپیوتری عظیم در مدار کار می‌کنند.

رشد هوش مصنوعی یک مشکل بنیادی برای شرکت‌هایی مانند گوگل ایجاد کرده است: مدل‌های هوش مصنوعی قوی‌تر به تراشه‌های بیشتر، برق بیشتر و دیتاسنترهای بزرگ‌تر نیاز دارند.

دیتاسنترها یا مراکز داده‌ی هوش مصنوعی فقط مجموعه‌ای از سرورها نیستند. هزاران شتاب‌دهنده هوش مصنوعی باید هم‌زمان با هم کار کنند و به همین دلیل، مقدار بسیار زیادی برق مصرف می‌کنند. این برق باید تولید و به دیتاسنتر منتقل و گرمای تولیدشده نیز باید دفع شود. در نتیجه، ساخت دیتاسنترهای جدید به زمین، زیرساخت برق و سامانه‌های خنک‌کننده نیاز دارد.

اینجاست که فضا برای گوگل جذاب می‌شود.