پادشاه خون‌گرم دایناسورها؛ دمای بدن تی‌رکس تقریباً هم‌اندازه انسان بود
پادشاه خون‌گرم دایناسورها؛ دمای بدن تی‌رکس تقریباً هم‌اندازه
انسان بود
تیرانوسوروس رکس، یکی از مشهورترین شکارچیان تاریخ زمین، برای دهه‌ها موضوع پرسش مهمی در میان دیرینه‌شناسان بود: آیا این جانور غول‌پیکر مانند خزندگان امروزی خونسرد بود و دمای بدنش با محیط تغییر می‌کرد، یا مانند پستانداران و پرندگان می‌توانست دمای داخلی بدنش را ثابت نگه دارد؟
اکنون پژوهشگران با بررسی فسیل دندان‌های تی‌رکس به پاسخ دقیق‌تری رسیده‌اند. نتایج مطالعه جدید نشان می‌دهد دمای بدن این دایناسور حدود ۳۶٫۳ درجه سانتی‌گراد، یعنی نزدیک به دمای بدن انسان امروزی و مشابه برخی جانوران بزرگ خون‌گرم مانند فیل‌ها بوده است. این یافته نشان می‌دهد تی‌رکس برخلاف تصویر قدیمی از خزنده‌ای کند و وابسته به نور خورشید، احتمالاً جانوری فعال با سوخت‌وساز بالا بوده است.
اندازه‌گیری دمای بدن جانوری که حدود ۶۶ میلیون سال پیش منقرض شده، کار ساده‌ای نیست. دانشمندان نمی‌توانند مانند جانوران زنده دماسنج در بدن آن قرار دهند، بنابراین به دنبال نشانه‌های شیمیایی باقی‌مانده در فسیل‌ها می‌گردند.
به گزارش رویترز، در پژوهش اخیر محققان دانشگاه کالیفرنیا لس‌آنجلس، ترکیبات شیمیایی موجود در مینای دندان‌های فسیل‌شده تی‌رکس را بررسی کردند. مینای دندان هنگام شکل‌گیری در بدن جانور، اطلاعاتی از شرایط شیمیایی و دمای داخلی آن زمان را حفظ می‌کند.
پژوهشگران با بررسی پیوند میان ایزوتوپ‌های کربن و اکسیژن در مینای دندان توانستند دمای بدن حیوان را تخمین بزنند. این روش که به ایزوتوپ‌های دسته‌ای (clumped isotopes) معروف است، مانند دماسنج مولکولی عمل می‌کند؛ زیرا میزان تشکیل برخی پیوندهای شیمیایی به دمای زمان شکل‌گیری ماده بستگی دارد.
-
معلم علوم در داکوتای شمالی ردپاهای یک‌متری از تی‌رکس بالغ پیدا کرد3 روز قبلمطالعه ‘4
-
چرا تی‌رکس بازوهای بسیار کوچکی داشت؟ دانشمندان سرنخی تازه یافتند02 خرداد 05مطالعه ‘4
-
معمای خاستگاه تی‌رکس؛ اجداد دایناسور مشهور عصر کرتاسه در آسیا ظهور کردند05 خرداد 04مطالعه ‘3
پژوهشگران برای اطمینان از نتایج، همین روش را روی دندان‌های کروکودیل‌های فسیل‌شده همان منطقه نیز آزمایش کردند. دمای متوسط بدن کروکودیل‌ها حدود ۳۰٫۹ درجه سانتی‌گراد به دست آمد؛ عددی که با جانوران خونسرد امروزی سازگار است و تفاوت آن با تی‌رکس نشان داد این دو گروه روش متفاوتی برای تنظیم دما داشته‌اند.
نتیجه پژوهش نشان می‌دهد تی‌رکس در محدوده جانوران خون‌گرم قرار می‌گیرد، اما دمای بدنش دقیقاً مشابه همه پستانداران یا پرندگان نبوده است. دمای حدود ۳۶ درجه‌ای آن پایین‌تر از بسیاری از پرندگان امروزی بود، اما بسیار بالاتر از خزندگان امروزی قرار داشت.
این درحالی است که دمای بدن انسان معمولاً حدود ۳۷ درجه سانتی‌گراد است، فیل‌ها حدود ۳۶ درجه دما دارند و برخی پرندگان دمای بدن بالاتری، نزدیک به ۴۰ درجه یا بیشتر دارند.
یافته‌ها به این معنا نیست که همه دایناسورها دقیقاً مانند تی‌رکس خون‌گرم بوده‌اند. دانشمندان معتقدند دایناسورها احتمالاً گروهی بسیار متنوع بودند و گونه‌های مختلف احتمالاً راه‌های متفاوتی برای کنترل دمای بدنشان داشتند.
تی‌رکس احتمالاً جانوری خون‌گرم با توانایی تنظیم دمای بدن بوده، نه خزنده‌ای که کاملاً به گرمای محیط وابسته باشد
توانایی حفظ دمای بدن مستقل از دمای محیط، مزیت بزرگی برای تی‌رکس محسوب می‌شد. یک جانور چندین تنی برای حرکت سریع، شکار و فعالیت عضلانی شدید به انرژی زیادی نیاز داشت و سوخت‌وساز بالا می‌توانست این انرژی را فراهم کند.
شواهد دیگری نیز پیش‌تر نشان داده بودند که برخی تیرانوسورها توانایی زندگی در مناطق سردتر را داشته‌اند. کشف ردپای تی‌رکس در آلاسکا در سال‌های اخیر یکی از نشانه‌هایی بود که نشان می‌داد این جانور احتمالاً فقط محدود به مناطق گرم نبوده است؛ زیرا خزندگان کاملاً خونسرد معمولاً برای فعالیت در چنین محیط‌هایی با محدودیت بیشتری روبه‌رو هستند.
یافته‌های جدید، تصور قدیمی از تی‌رکس به‌عنوان خزنده‌ای غول‌پیکر و کم‌تحرک را بیشتر به چالش می‌کشد. شواهد نشان می‌دهند این شکارچی عظیم احتمالاً جانوری فعال بوده که می‌توانسته در بدن خود گرما تولید کند و دمای داخلی‌اش را تا حد زیادی ثابت نگه دارد.
پژوهش در ژورنال Science Advances منتشر شده است.
