وینستون رد زیر ذره‌بین؛ دانشمندان سرنخ‌هایی از منشأ یکی از نایاب‌ترین الماس‌های دنیا یافتند

یکی از نایاب‌ترین سنگ‌های قیمتی زمین، «وینستون رد»، یک الماس کم‌نظیر و بسیار ارزشمند رنگی از نوع «قرمز خالص (Fancy Red)» دارد که به‌تازگی برای نخستین‌بار تحت بررسی علمی قرار گرفته است. این بررسی‌ها، سرنخ‌های جدیدی درباره‌ی منشأ زمین‌شناسی و پیشینه‌ی تاریخی آن در اختیار پژوهشگران قرار داده‌اند.

الماس‌های قرمز طبیعی از نایاب‌ترین سنگ‌های قیمتی زمین به شمار می‌روند و «الماس وینستون رد» نمونه‌ای خیره‌کننده از این نوع است. این الماس در رده‌بندی رنگ، در دسته‌ی «قرمز خالص» قرار دارد؛ به این معنا که رنگ آن کاملاً قرمز است، بدون حتی ذره‌ای ته‌رنگ قهوه‌ای، بنفش یا نارنجی. این الماس با وزن ۲٫۳۳ قیراط، یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌های ثبت‌شده از نوع قرمز خالص به‌شمار می‌رود.

الماس وینستون رد اوایل سال ۲۰۲۵ توسط رونالد وینستون، پسر هری وینستون، جواهرشناس مشهور آمریکایی، به موزه‌ی اسمیتسونیان اهدا شد. منشأ این سنگ چندان مشخص نیست، اما تراش آن از نوع خاص برلیان معدنی قدیمی (old mine brilliant) است که نشان می‌دهد احتمالاً در نیمه‌ی اول قرن بیستم تراش خورده است.

این برآورد بعدها با تحقیقات تاریخی تأیید شد؛ تحقیقاتی که نخستین سابقه‌ی ثبت‌شده‌ی الماس وینستون رد را به سپتامبر ۱۹۳۸ بازمی‌گرداند، زمانی که ژاک کارتیه آن را به مهاراجه ناواناگر، یکی از رهبران هندی، فروخت. در آن زمان، به دلیل ارتباطش با هند، این سنگ با نام «راج رد» (Raj Red) شناخته می‌شد. با این حال، بایگانی‌داران شرکت کارتیه نتوانسته‌اند مشخص کنند این الماس دقیقاً در چه زمانی و از کجا پیش از آن خریداری شده بود.

رونالد وینستون الماس وینستون رد را در سال ۱۹۸۸، دوباره از جام صاحب سری شاتروسالیاسینجی، پسر اشراف‌زاده‌ی هندی که در سال ۱۹۶۶ پس از پدرش عنوان مهاراجه ناواناگر را به دست آورده بود، خریداری کرد. قرار بود این جواهر برای نخستین بار در مراسم باشکوه افتتاح سالن هری وینستون در توکیو در نوامبر ۱۹۸۸ به نمایش درآید، اما این رویداد به دلیل رعایت احترام به وضعیت سلامتی رو به وخامت امپراتور هیروهیتو به تعویق افتاد. سرانجام، این الماس در جشن سالگرد افتتاح آن سالن یک سال بعد، برای نخستین بار در معرض دید عموم قرار گرفت؛ آن هم بر انگشت کوچک دست بروک شیلدز، بازیگر مشهور هالیوود، به شکل حلقه‌ای طلایی.

الماس‌های قرمز مانند سایر الماس‌ها در اعماق زمین و تحت فشار و دمای بسیار بالا شکل می‌گیرند. اما رنگ قرمز آن‌ها نه از عناصر ناخالص، بلکه از پیچ‌خوردگی ویژه‌ای در شبکه بلوری آن‌ها ناشی می‌شود. در سطح اتمی، ساختار بلوری این نوع الماس‌ها به‌طرزی ظریف دچار پیچ‌خوردگی شده که نحوه‌ی تعامل آن‌ها با نور را تغییر می‌دهد و در نتیجه، رنگ سرخ و چشم‌نوازی پدید می‌آورد. محققان در مقاله‌ی خود نتیجه‌گیری کرده‌اند که: «برای دستیابی به این رنگ قرمز و شبکه‌های متراکم نابه‌جایی، احتمالاً الماس وینستون رد فشار بسیار زیادی را در شرایط گوشته‌ای زمین تجربه کرده است.»

تیم تحقیقاتی در ادامه، الماس وینستون رد را با سنگ‌های مشابه مقایسه کرد تا شاید سرنخی از منشأ آن به دست آورد. نتایج این مقایسه نشان می‌دهد که ونزوئلا یا برزیل، دو کشوری که به داشتن الماس‌های قرمز شناخته می‌شوند، محتمل‌ترین منابع جغرافیایی این سنگ هستند. با این حال، محققان با احتیاط تأکید کردند که «منشأ جغرافیایی الماس وینستون رد همچنان نامشخص باقی مانده است» چرا که زمین‌شناسی این مناطق هنوز به‌طور کامل مطالعه نشده است.

با وجود تحقیقات علمی انجام‌شده، منشأ دقیق الماس وینستون رد همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است. با این حال، زیبایی خیره‌کننده و پیشینه‌ی اسرارآمیز آن، جایگاه این سنگ را در میان ماندگارترین و ارزشمندترین الماس‌های رنگی جهان تثبیت کرده است.

مطالعه در نشریه‌ی علمی Gems & Gemology منتشر شده است.