گروهی از پژوهشگران در مقالهی تازهای در نشریهی انجمن پزشکی آمریکا ادعا میکنند هوش مصنوعی در بخشی از وظایف پزشکی همین حالا از پزشکان عملکرد بهتری دارد و ممکن است درطول چند سال آینده حتی بدون دخالت انسان، مراقبت بهتری از بیماران ارائه دهد. مقاله که ازکیل امانوئل، پژوهشگر شناختهشدهی حوزهی اخلاق پزشکی، و وینود خسلا، سرمایهگذار حوزهی فناوری، آن را نوشتهاند، صدها مطالعه دربارهی کاربرد هوش مصنوعی در پزشکی را بررسی میکند.
نویسندگان به این جمعبندی رسیدهاند که در وظایف شناختی پزشکی، عملکرد هوش مصنوعی بهتنهایی در آینده میتواند از پزشک و حتی ترکیب پزشک و هوش مصنوعی بهتر باشد. آنها مینویسند: «در عملکردهای شناختی پزشکی، احتمالا مراقبت مبتنیبر هوش مصنوعی بهتنهایی بهتر از مراقبت صرفا توسط پزشک یا ترکیب پزشک و هوش مصنوعی خواهد بود.»
نتیجهگیری یادشده با مخالفت بخشی از جامعهی پزشکی روبهرو شده است. جان وایت، مدیرعامل انجمن پزشکی آمریکا، یکی از منتقدان اصلی مقاله است و میگوید شواهدی که نویسندگان به آن استناد کردهاند، آنقدر محکم نیست که بتوان براساس آن چنین نتیجهی گستردهای گرفت.
بهگفتهی وایت، بخشی از مطالعات بررسیشده در مقاله، شبیهسازی بودهاند و نه آزمایشهای کور کنترلشده که در تحقیقات پزشکی اعتبار بالاتری دارند. او همچنین میگوید بعضی از همان پژوهشها با نتیجهگیری نهایی مقاله همخوانی ندارند. برای مثال، پژوهشی که ماه فوریه در نشریهی نیچر منتشر شد، نشان داد بسیاری از بیماران هنگام استفاده از چتباتهای هوش مصنوعی برای توضیح مشکل خود و دریافت راهنمایی مناسب با دشواری روبهرو میشوند.
وایت میگوید انجمن پزشکی آمریکا ظرفیت بالای ابزارهای هوش مصنوعی را قبول دارد، اما معتقد است این فناوری باید در چارچوب برنامهی درمانی و زیر نظر پزشک استفاده شود.
درمقابل، نویسندگان مقاله به سرعت بالای پیشرفت مدلهای زبانی بزرگ از زمان عرضهی چت جیپیتی در نوامبر ۲۰۲۲ اشاره میکنند. بهاعتقاد آنها، با وجود اینکه فقط چند سال از عمومیشدن این فناوری میگذرد، هوش مصنوعی در چند وظیفهی اساسی پزشکی به سطح پزشکان رسیده یا از آنها عبور کرده است.
نویسندگان انتظار دارند فاصلهی میان عملکرد هوش مصنوعی و پزشکان در سالهای آینده بیشتر شود. استدلالشان این است که توانایی مدلهای هوش مصنوعی با سرعت زیادی افزایش پیدا میکند، درحالیکه وابستگی پزشکان به همین ابزارها ممکن است باعث کاهش تدریجی برخی مهارتهای انسانی شود.
مقاله از این هم فراتر میرود و ادعا میکند دخالت پزشک در بعضی شرایط حتی ممکن است نتیجهی هوش مصنوعی را بدتر کند.
براساس تحلیل نویسندگان، سیستمهایی که تصمیمگیری انسان و هوش مصنوعی را با هم ترکیب میکنند، در برخی مطالعات عملکرد ضعیفتری از هوش مصنوعی بهتنهایی داشتهاند. آنها نتیجه میگیرند: «با بهبود هوش مصنوعی، حضور انسان در حلقهی تصمیمگیری ممکن است به بدترشدن مراقبت از بیمار منجر شود.»
نگرانی دربارهی کاهش مهارت پزشکان در اثر اتکا به هوش مصنوعی کاملا فرضی نیست. برخی پزشکان ارشد پیشتر هشدار دادهاند که دانشجویان پزشکی در حال وابستهشدن به ابزارهای هوش مصنوعی هستند.
وابستگی به دانشجویان محدود نمیشود. دادههای داخلی اوپن اِویدِنس، چتباتی پزشکی که برای استفادهی متخصصان طراحی شده، نشان میدهد حدود دوسوم پزشکان آمریکایی از این ابزار استفاده میکنند.
کاربرد هوش مصنوعی در پزشکی نیز بهسرعت در حال گسترش است. بهتازگی گروهی از جراحان مغز و اعصاب در بریتانیا اعلام کردند هنگام جراحی برای خارجکردن تومور مغزی یک بیمار، از ابزار هوش مصنوعی برای راهنمایی در طول عمل استفاده کردهاند.
رابرت واچر، رئیس بخش پزشکی دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو، دیدگاه میانهتری دارد. او معتقد است در شرایط فعلی ترکیب انسان و هوش مصنوعی نتیجهی بهتری میدهد، اما احتمال میدهد در آینده شرایطی پیش بیاید که دخالت انسان باعث کاهش عملکرد سیستم شود. بااینحال، واچر معتقد است پزشکان بهطور کامل از چرخهی درمان حذف نخواهند شد.
بحث دربارهی برتری هوش مصنوعی بر انسان به پزشکی محدود نیست و سابقه نشان داده است که باید با ادعاهای بزرگ در این حوزه با احتیاط برخورد کرد. برای نمونه، پژوهشی پرسروصدا دربارهی استفاده از چت جیپیتی در آموزش مدعی شده بود این ابزار میتواند اثر مثبت چشمگیری بر یادگیری دانشآموزان داشته باشد. بااینحال، اشپرینگر نیچر بعدا آن پژوهش را سلب اعتبار کرد؛ زیرا در تحلیل دادههای آن مشکلات و تناقضهای جدی پیدا شده بود.
۵۸۵۸
