نتیجه یک آزمایش جهانی: ۴ روز کار در هفته حال کارمندان را بهتر می‌کند

تصور کنید دو روز کامل از هفته کاری حذف شود، بدون آنکه ریالی از حقوق شما کاهش یابد. حالا نه‌تنها وقت بیشتری برای استراحت و زندگی شخصی دارید، بلکه احساس بهتری هم نسبت به شغل خود پیدا کرده‌اید. این دقیقاً همان تغییری است که شرکت‌های شرکت‌کننده در برنامه‌ای آزمایشی تجربه کردند؛ تغییری که نه‌تنها کارکنان، بلکه مدیران را نیز شگفت‌زده کرد.

پس از دنیاگیری کووید ۱۹، شرکت‌های بسیاری در شیوه کار خود بازنگری کردند. برخی شرکت‌ها علاوه‌بر افزایش دورکاری یا ترکیب کار خانگی و حضوری، تصمیم گرفتند هفته‌ی کاری را به چهار روز کاهش دهند و در عین حال، دستمزد کارکنان را ثابت نگه دارند.

به‌گزارش نیوساینتیست، پژوهشی تازه به سرپرستی ون فن از کالج بوستون، برای بررسی اثرات این تصمیم انجام شد. در مطالعه، داده‌های ۱۴۱ شرکت از شش کشور ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا، نیوزیلند، کانادا و ایرلند، مورد تحلیل قرار گرفت. شرکت‌های بررسی‌شده، در برنامه‌ی آزمایشی مؤسسه غیرانتفاعی «۴ روز کاری در هفته جهانی» شرکت کرده بودند.

شرکت‌ها پیش از شروع برنامه، به‌مدت دو ماه با مشاورانی متخصص همکاری کردند تا ساختار کاری خود را بازطراحی کنند، تمرکز آن‌ها بر حذف ناکارآمدی‌هایی مانند جلسات تکراری یا زمان‌بر بود. پس از دوره‌ی آماده‌سازی، طرح آزمایشی به‌مدت شش ماه اجرا شد.

عوامل متعددی در بهبود شرایط شرکت‌های چهار روزه نقش داشت، از جمله خواب بهتر، احساس خستگی کمتر و افزایش حس توانمندی در انجام وظایف روزانه. ون فن توضیح می‌دهد که برخلاف تصورات رایج درباره‌ی افزایش فشار کاری در مدل فشرده‌شده‌ی چهار روز کاری در هفته، تجربه‌ی واقعی کارکنان نشان می‌دهد کاهش ساعت کاری به بهبود حال آن‌ها منجر می‌شود.

نتایج در میان کارکنان با ویژگی‌های مختلف، از نظر سن، جنسیت و نوع کار (دورکاری یا حضوری) تقریباً یکسان بود. با‌این‌حال، جایگاه شغلی نیز تفاوت‌هایی را به دنبال داشت: مدیران نسبت به سایر کارکنان بهبود بیشتری را در سلامت کلی خود گزارش کردند.

یکی از نکات مبهم در پژوهش، علت دقیق تغییرات مثبت بود. به‌گفته‌ی لانی گولدن از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، ممکن است عامل اصلی، تغییرات جانبی مانند حذف جلسات غیرضروری باشد، نه لزوماً کاهش روزهای کاری.

گولدن همچنین این پرسش را مطرح می‌کند که آیا احساس بهتر کارکنان ناشی از برخورد متفاوت شرکت‌ها، کاهش رفت‌وآمد هفتگی یا امکان داشتن تعطیلات طولانی‌تر است؟ یا اینکه به دلیل افزایش تمرکز در ساعات کاری و کاهش مزاحمت‌های روزمره، بهره‌وری بالا رفته و همین امر نیز باعث بهبود حال شده است؟

صرف‌نظر از علت دقیق، آنچه اهمیت دارد میزان پذیرش تغییر توسط شرکت‌هاست. به‌گفته‌ی ون فن، بیش از ۹۰ درصد از شرکت‌هایی که مدل چهار روزه را امتحان کرده بودند، پس از پایان برنامه نیز به همین شیوه ادامه دادند که نشانه‌ای از موفقیت بلندمدت این رویکرد است.

پژوهش در نشریه نیچر منتشر شده است.