نبرد طبیعت و انسان؛ آیا تمام گربههای نژاددار محصول دستکاری ما هستند؟
نبرد طبیعت و انسان؛ آیا تمام گربههای نژاددار محصول دستکاری ما هستند؟
بیشک انسانها با دخالت در انتخابهای ژنتیکی، نژادهای متنوعی از گربهها را خلق کردهاند؛ اما پرسش اینجاست که آیا در میان این همراهان کوچک، نژادهایی وجود دارند که بدون دخالت مستقیم دست انسان و بهصورت طبیعی تکامل یافته باشند؟
در پاسخ باید گفت که بله، بسیاری از نژادهای محبوب امروزی که با نام علمی نژادهای بومی (لندریس) شناخته میشوند، محصول مستقیم انتخاب طبیعی و انطباق با محیط زیست هستند. این گربهها طی قرنها در مناطق جغرافیایی منزوی، ویژگیهای ظاهری و رفتاری خاصی را برای بقا در آن اقلیم بهدست آوردهاند. بهعنوان مثال، نژاد مینکوون با جثهای بزرگ و پوشش ضدآب، برای زنده ماندن در زمستانهای سخت آمریکای شمالی تکامل یافت، یا نژاد وان ترکی که بهدلیل نزدیکی به دریاچه وان در ترکیه، بهطور طبیعی قابلیت شناگری و پوشش موی خاصی پیدا کرد که سریع خشک میشود.
در واقع، انسانها در مورد نژادهای بومی، صرفاً ویژگیهای موجود در طبیعت را شناسایی و با استانداردسازی، آنها را بهرسمیت شناختهاند، نه اینکه از ابتدا آنها را در آزمایشگاههای تکثیر خلق کرده باشند.
کمتر از ۱۰ درصد کل گربههای زمین در دستهبندی نژادهای خاص قرار میگیرند
آمارهای جهانی نشان میدهد از میان بیش از ۶۰۰ میلیون قلاده گربه که در سراسر کره زمین پراکندهاند، کمتر از ۱۰ درصد آنها در دستهبندی نژادهای خاص قرار میگیرند. این آمار خیرهکننده، پرسشی بنیادین را در ذهن زیستشناسان و علاقهمندان به دنیای حیوانات ایجاد میکند: آیا نژادهای خالص یا اصیل، حاصل مهندسی و مداخله انسان هستند یا طبیعت بهتنهایی آنها را پدید آورده است؟
پاسخ به پرسش مذکور، پیچیدهتر از یک بله یا خیر ساده است. به گفتهی لزلی ای. لیونز، متخصص ژنتیک گربهها در دانشکده دامپزشکی دانشگاه میزوری، بخش بزرگی از نژادهایی که ما امروز میشناسیم، محصول ۱۴۰ سال اخیر هستند. در این بازه زمانی کوتاه، انسانها با انتخاب گزینشی ویژگیهای ظاهری خاص، باعث شکلگیری نژادهای جدید شدهاند.
گروهی از گربهها با وجود دخالتهای انسانی، تحت عنوان نژادهای طبیعی شناخته میشوند. اعضای این گروه از جمعیتهایی مشتق شدهاند که طی هزاران سال، تحت تأثیر مستقیم عوامل محیطی و اقلیمی تکامل یافتهاند. در واقع، طبیعت با استفاده از مکانیسم انتخاب طبیعی، ویژگیهای فیزیکی این جانوران را برای بقا در زیستگاههای خاص صیقل داده است. در میان این میراثهای کهن طبیعت، نامهای آشنا و محبوبی به چشم میخورد:
- گربه مینکوون که برای بقا در سرمای شمال آمریکا تکامل یافته است.
- گربه سیبری با پوشش خز ضخیم و چندلایه برای مقابله با یخبندانهای روسیه.
- گربه روسی آبی با ظرافتی ریشهدار در اروپای شمالی.
- گربه جنگلی نروژی با پاهای نیرومند برای صخرهنوردی.
- گربه وان ترکی که شناگری ماهر از سواحل دریاچه وان است.
- گربه مائوی مصری که کهنترین نژاد اهلی محسوب میشود و تصاویرش بر دیوارههای معابد باستانی نقش بسته است.
