مکمل محبوب مفاصل ممکن است خطر زوال عقل را در برخی افراد افزایش دهد

گلوکوزامین یکی از شناخته‌شده‌ترین مکمل‌ها برای سلامت مفاصل است که بسیاری از افراد، به‌ویژه سالمندان، برای کاهش درد مفاصل و کمک به علائم آرتروز مصرف می‌کنند. اما پژوهشی جدید نشان می‌دهد این مکمل ممکن است در گروهی از افراد، به‌خصوص کسانی که از قبل مشکلات خفیف حافظه دارند، با افزایش خطر پیشرفت به سمت زوال عقل مرتبط باشد.

در مطالعه جدید، پژوهشگران دانشگاه فلوریدا پرونده‌های سلامت بیش از ۶۵ هزار نفر را بررسی کردند؛ شامل ۲۴ هزار فرد مبتلا به زوال عقل و ۴۱ هزار نفر با «اختلال شناختی خفیف»، یعنی مرحله‌ای که مشکلات حافظه یا تفکر وجود دارد اما هنوز به اندازه زوال عقل شدید نیست.

حدود ۸ درصد از این افراد گلوکوزامین مصرف می‌کردند. به گزارش ساینس آلرت، بررسی داده‌ها نشان داد در افرادی که از قبل آلزایمر یا دیگر انواع زوال عقل داشتند، مصرف گلوکوزامین با افزایش ۲۵ درصدی خطر مرگ طی پنج سال همراه بود. پژوهشگران همچنین دریافتند در افرادی که اختلال شناختی خفیف داشتند، مصرف گلوکوزامین با احتمال بیشتر پیشرفت این وضعیت به زوال عقل ارتباط داشت.

علت دقیق ارتباط میان گلوکوزامین و افزایش خطر زوال شناختی هنوز مشخص نشده است، اما پژوهشگران توضیحی احتمالی درباره نحوه اثرگذاری این ماده بر مغز مطرح کرده‌اند. گلوکوزامین می‌تواند از سد خونی-مغزی عبور کند؛ سدی طبیعی که ورود بسیاری از مواد موجود در خون به مغز را کنترل می‌کند. این ماده در بدن در ساخت مولکول‌های قندی پیچیده‌ای به نام «گلیکان» نقش دارد که می‌توانند به پروتئین‌ها متصل شوند و روی عملکرد آن‌ها اثر بگذارند.

برخی مطالعات روی مغز افراد مبتلا به آلزایمر نشان داده‌اند که میزان اتصال این ساختارهای قندی به پروتئین‌ها در مغز افزایش می‌یابد. پژوهشگران احتمال می‌دهند تجمع بیش از حد این «برچسب‌های قندی» بتواند نحوه تاخوردگی، جابه‌جایی یا عملکرد طبیعی پروتئین‌ها را مختل کند و در روند پیشرفت بیماری نقش داشته باشد. البته هنوز مشخص نیست گلوکوزامین مستقیماً باعث این تغییرات می‌شود یا فقط در شرایط خاصی که مغز از قبل دچار اختلالات متابولیکی شده، می‌تواند این فرایند را تشدید کند.

پژوهشگران دانشگاه فلوریدا برای بررسی بیشتر، آزمایش‌هایی روی موش‌های دارای علائم شبیه آلزایمر انجام دادند. زمانی که آن‌ها فعالیت آنزیم‌های مرتبط با تولید این ساختارهای قندی را کاهش دادند، علائم بیماری در موش‌ها بهتر شد. اما مصرف گلوکوزامین در این موش‌ها باعث بدتر شدن مشکلات حافظه شد. در مقابل، موش‌های سالم که همان مقدار گلوکوزامین دریافت کردند، تغییر محسوسی نشان ندادند. این موضوع نشان می‌دهد اثر این مکمل ممکن است به وضعیت قبلی بدن و مغز فرد بستگی داشته باشد.

با توجه به اینکه میلیون‌ها نفر در سراسر جهان از گلوکوزامین برای مشکلات مفصلی استفاده می‌کنند، پژوهش‌های بیشتری لازم است تا مشخص شود چه عواملی مانند سن، وضعیت متابولیسم بدن، مرحله بیماری‌های شناختی یا شرایط زمینه‌ای مغز ممکن است باعث شوند برخی افراد واکنش متفاوتی به این مکمل نشان دهند.

پژوهش‌های آینده همچنین باید بررسی کنند که آیا قطع مصرف گلوکوزامین یا تغییر در نحوه مصرف آن می‌تواند روی روند افت شناختی تأثیری داشته باشد یا نه. یافته‌ها یادآوری می‌کند که مکمل‌های غذایی، حتی محصولاتی که سال‌ها رایج و بی‌خطر به نظر رسیده‌اند، می‌توانند در شرایط خاص اثرات غیرمنتظره‌ای روی بدن داشته باشند.

پژوهش در ژورنال Nature Metabolism منتشر شده است.