مهندسی بی‌نهایت: کاوشگر جونو ناسا؛ افشاگر اسرار مشتری، پادشاه منظومه شمسی

پنجم اوت ۲۰۲۶، پانزدهمین سالگرد پرتاب کاوشگر جونو ناسا بود؛ فضاپیمایی که در سال ۲۰۱۱ با هدف کشف رازهای مشتری، پادشاه سیاره‌های منظومه شمسی، عازم اعماق فضا شد. جونو پس از سال‌ها رویارویی با یکی از خشن‌ترین محیط‌های تابشی در محله خورشیدی‌مان و انجام کشفیات بی‌سابقه، سرانجام در سپتامبر ۲۰۲۵ مأموریت خود را به پایان برد.

کاوشگر جونو تاکنون بسیار بیشتر از آنچه انتظار می‌رفت دوام آورده است. مسیر مداری آن به دور بزرگ‌ترین سیاره منظومه شمسی، بارها آن را از میان طوفانی از تابش‌های خطرناکی عبور داده است که باید از مدت‌ها پیش ابزارها و تجهیزات الکترونیکی‌اش را از کار می‌انداختند. بااین‌حال، جونو هنوز زنده است: یکی از بزرگ‌ترین کارآگاهان سیاره‌ای که تاکنون ساخته شده، همچنان در اطراف مشتری می‌چرخد و کاملاً عملیاتی است.

جونو در چهارم ژوئیه ۲۰۱۶ وارد مدار مشتری شد و تا ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۱ مأموریت اصلی‌اش را با موفقیت به پایان برد. بااین‌حال، ناسا مأموریت جونو را به‌مدت چهار سال تمدید کرد تا کاوشگر فرصت بیشتری برای گردش به‌دور مشتری و ملاقات نزدیک با قمرهای اسرارآمیز این غول گازی داشته باشد. با پایان مأموریت تمدیدشده جونو در سپتامبر ۲۰۲۵، انتظار می‌رفت ناسا به‌روزرسانی جدیدی درمورد وضعیت جونو ارائه دهد.

اما در اتفاقی عجیب، دقیقاً در همان روزی که مأموریت جونو به پایان رسید، دولت آمریکا و تمام سازمان‌های فدرال، ازجمله ناسا وارد طولانی‌ترین تعطیلی دولت در تاریخ ایالات متحده شدند. این تعطیلی بخش بزرگی از فعالیت‌های سازمان فضایی آمریکا را متوقف و محدود کرد و موجب شد که در آن زمان هیچ به‌روزرسانی و بیانیه‌ای در مورد وضعیت جونو منتشر نشود.

از آن زمان، سرنوشت جونو به شکلی عجیب و کم‌سابقه مبهم شده است. مأموریت رسمی‌اش به پایان رسیده، اما خود فضاپیما همچنان می‌تواند در مدار مشتری به حرکت ادامه دهد و ابزارهایش با وجود فرسودگی، هنوز قادر به انجام مشاهدات علمی هستند. بعدها کنگره بودجه سال مالی ۲۰۲۶ ناسا را تصویب کرد و جونو را از خطر حذف‌شدن نجات داد، اما این به معنای آغاز خودکار مأموریت تمدیدشده جدید نبود.

با توجه به آنکه در بودجه ۲۰۲۶ ناسا، رقمی پایین در حد فقط ۲۷٫۲ میلیون دلار برای ادامه فعالیت جونو اختصاص داده شده، بعید است مأموریت رسمی تازه‌ای برای این کاوشگر تعیین شود. جونو هنوز داده‌های ارزشمندی به زمین می‌فرستد، اما وضعیت کنونی‌اش نمی‌تواند برای همیشه ادامه پیدا کند. سرانجام، سرنوشت جونو این است که در آسمان‌های طوفانی مشتری سقوط کند و در آنجا نابود شود. این اتفاق هر زمان که رخ دهد، میراث فضاپیما در تاریخ اکتشافات سیاره‌ای ماندگار خواهد بود.

دانشمندان تصور می‌کردند شناخت نسبتاً خوبی از مشتری دارند؛ اما جونو تصویری کاملاً متفاوت به آن‌ها نشان داد. طوفان‌هایی با اشکال هندسی عجیب و ابعادی غول‌پیکر در حد قاره‌های زمین و در آرایش‌هایی غیرمعمول اما پایدار، پیرامون قطب‌های مشتری می‌رقصند. به نظر می‌رسد سنگین‌ترین مواد این سیاره در جو آن باقی مانده‌اند، درحالی‌که قلب عمیق آن برخلاف انتظار، سبک و مبهم است. ساختار درونی مشتری شبیه لایه‌های منظم و لایه‌لایه‌ای نیست که در دنیاهای سنگی می‌بینیم؛ بیشتر به گرداب‌هایی درهم‌آمیخته از جوهرهایی با رنگ‌های مختلف شباهت دارد.

و جونو فقط برای درک مشتری به آنجا نرفت. این فضاپیما مأموریتی بزرگ‌تر هم داشت: کشف چگونگی تولد کل منظومه شمسی. مشتری احتمالاً نخستین سیاره‌ای بود که پس از شکل‌گیری خورشید، به تدریج متولد شد. در زیر لایه‌های ابری این سیاره، روایتی از آغاز همه چیزهایی که در اطراف خود می‌بینیم پنهان شده است.