امیرمسعود عابدین: نیروی دریایی ایالات متحده، گام نخست برای خارج کردن بازوی اصلی تهاجم موشکی خود را از ناوگان خدمت برداشت؛ جایی که زیردریایی «یواساس جورجیا» پس از بازگشت به پایگاه کینگز بوی، رسما در ۳۱ ژوئیه وارد فرایند خروج از رده عملیاتی شد. این رویداد آغاز پایانی بر عصر یکی از مجهزترین و قدرتمندترین زیردریاییهای تاکتیکی جهان است؛ شناورهایی غولپیکر با توان حمل ۱۵۴ فروند موشک کروز تاماهاک که حالا در شرایطی بازنشسته میشوند که هیچ جانشین مستقیم یا همترازی برای جبران توان آتش آنها وجود ندارد.
از سلاح هستهای جنگ سرد تا موشکانداز متعارف
براساس گزارش militarywatchmagazine، چهار زیردریایی کلاس اوهایو که جورجیا یکی از آنهاست، در دهه ۱۹۸۰ و در اوج جنگ سرد به عنوان زیردریاییهای حامل موشکهای بالستیک هستهای وارد خدمت شدند. اما با تغییر معادلات بینالمللی و نیاز به حضور فعالتر در نبردهای متعارف، پنتاگون در دهه ۲۰۰۰ تصمیم گرفت که آنها را بازطراحی و بازسازی کند. نتیجه این تغییرات، تبدیل شدن این شناورها به اقیانوسپیماهایی موشکانداز بود که قابلیت شلیک حجم بیسابقهای از موشکهای کروز را به اهداف زمینی پیدا کردند و به یکی از کلیدیترین ابزارهای بازدارندگی آمریکا در دو دهه اخیر بدل شدند.
زیردریاییهای کلاس اوهایو غولپیکرترین زیردریاییهای ساختهشده در تاریخ نیروی دریایی ایالات متحده و سومین زیردریایی بزرگ جهان (پس از کلاس تایفون و بوری روسیه) هستند که ستون اصلی بازدارندگی هستهای دریایی آمریکا را تشکیل میدهند. این ناوگان شامل ۱۸ فروند زیردریایی اتمی است که ۱۴ فروند آن از نوع بالستیک (SSBN) مجهز به موشکهای هستهای ترایدنت ۲ (Trident II) بوده و ۴ فروند دیگر به زیردریاییهای حامل موشک کروز (SSGN) تبدیل شدهاند که توانایی حمل حداکثر ۱۵۴ فروند موشک کروز تاماهاک را دارند. این غولهای ۱۷۰ متری با جابهجایی بیش از ۱۸,۷۵۰ تن در حالت غوطهوری و استفاده از یک راکتور هستهای، برد نامحدودی داشته و تنها به ذخیره غذای سرنشینان محدود میشوند. طبق برنامهریزیها، این کلاس که از دهه ۱۹۸۰ در خدمت است، به تدریج از دهه ۲۰۳۰ جای خود را به زیردریاییهای نسل جدید کلاس کلمبیا خواهد داد.
چالش جایگزینی؛ توان آتشی که یکچهارم میشود
نیروی دریایی آمریکا قصد دارد وظایف این زیردریاییها را به نسل جدید زیردریاییهای تهاجمی کلاس «ویرجینیا بلوک V» واگذار کند؛ شناورهایی که به ماژولهای پرتاب موشک مجهز شدهاند. اما چالش اصلی اینجاست که مدلهای جدید ویرجینیا تنها ۴۰ سیلو شلیک موشک دارند؛ یعنی کمتر از ۲۶ درصد از توان آتش یک زیردریایی کلاس اوهایو. اگرچه در تئوری میتوان با اعزام همزمان چند زیردریایی ویرجینیا به توان شلیک مشابهی دست یافت، اما این کار مستلزم بهکارگیری ناوگان بیشتر، نیروی انسانی گستردهتر و صرف هزینههای نگهداری سنگینتر است.
بحران در صنایع کشتیسازی و افت توان ناوگان
خروج زیردریاییهای کلاس اوهایو درست در زمانی رخ میدهد که نیروی دریایی آمریکا با چالشهای شدیدی در زیرساختهای صنعتی و کشتیسازی خود دستوپنجه نرم میکند. تاخیر در ساخت زیردریاییهای جدید کلاس ویرجینیا و محدودیتهای تولید، باعث شده تا پنتاگون در جبران کاهش تعداد ناوگان خود ناکام بماند. برآوردها نشان میدهد که با توجه به وضعیت فعلی صنعت دفاعی آمریکا، توسعه و ساخت جانشینی که بتواند به اندازه کلاس اوهایو موشک حمل کند، در میانمدت تقریبا غیرممکن خواهد بود.
۳۲۲
